Interview Voortplantingsgeneeskunde

Het perfecte sperma?

Sjoerd Repping is klinisch embryoloog. Hij weet hoe mannen met vruchtbaarheidsproblemen misschien toch vader kunnen worden.

Sjoerd Repping: ‘Onvruchtbaarheid is iets heel geks. Je kunt van de buitenkant niet zien dat er in je sperma weinig of geen zaadcellen zitten.’ Beeld Jérôme Schlomoff

‘Een man maakt met iedere hartslag duizend zaadcellen aan. Met de stamcellen in hun testes maken mannen zaadcellen tot ze doodgaan. Ze kunnen dus inderdaad tot aan hun dood kinderen verwekken.

‘De aanmaak van een zaadcel duurt twee maanden. Pas dan kan die geëjaculeerd worden. Zaadcellen worden geproduceerd in de testikels. Gaan naar de bijbal, waarna ze worden opgeslagen om geëjaculeerd te worden. Gebeurt dat niet, dan worden ze op een gegeven moment weer afgebroken. Als je bijvoorbeeld twee maanden lang niet klaarkomt, is er een ophoping van afgebroken zaadcellen en is de kwaliteit van het zaad minder. Er is een soort optimum van tussen twee en tien dagen onthouding. In die periode is de kans dat je sperma goed is het grootste.

Het expertisecentrum

‘Onvruchtbaarheid is iets heel geks. Je kunt van de buitenkant niet zien dat er in je sperma weinig of geen zaadcellen zitten. Dat merk je pas wanneer je probeert een kind te verwekken. Wij zijn expertisecentrum op het gebied van mannelijke onvruchtbaarheid.

‘De definitie van verminderde vruchtbaarheid is dat je een jaar lang hebt geprobeerd om zwanger te worden en het is niet gelukt. Als een man beroerd zaad heeft, kan er sprake zijn van een genetische oorzaak. Of hij heeft vroeger een infectie gehad. Of hij heeft als kind kanker gehad, is behandeld met chemotherapie en daardoor steriel geworden. Vaak weten we de oorzaak ook (nog) niet.

Hoofd van het centrum voor Voortplantingsgeneeskunde van UMC Amsterdam; Sjoerd Repping. Beeld Jérôme Schlomoff

‘Deze mannen kunnen geen kinderen krijgen op natuurlijke wijze. Ze hebben in hun sperma maar een paar zaadcellen, of helemaal geen. Dat wil niet zeggen dat ze geen zaadcellen hébben, maar dat er zo weinig worden aangemaakt dat ze in het traject dat ze moeten afleggen het loodje leggen. In de helft van die gevallen kunnen we zaadcellen wel vinden in de testikels. Daarmee kun je eicellen bevruchten. Dat is een speciale behandeling, waarbij je een biopt, een stukje weefsel, neemt uit de testes. Daarin zoek je zaadcellen. Bij 50 procent zijn die daar inderdaad. Die kun je gebruiken om met behulp van ICSI eicellen te bevruchten, in het laboratorium wordt een zaadcel rechtstreeks in een eicel geïnjecteerd. En zo kunnen die mensen dan toch genetisch eigen kinderen krijgen.

‘Dat is een invasieve, kostbare en niet altijd succesvolle behandeling. Mensen die zo niet zwanger worden, kiezen geregeld alsnog voor bevruchting met donorsperma. De kans dat je daar zwanger van wordt, is vaak groter. Wij vragen ons af of het niet verstandiger is die keuze voor donorsperma eerder aan te bieden: die behandeling is veiliger, effectiever en goedkoper.

Strakke spijkerbroekfabel

‘Je kunt zelf weinig doen om de kwaliteit van je zaad te verbeteren. Roken en veel alcohol drinken zouden de kwaliteit van het sperma kunnen aantasten. Het gebruik van anabole steroïden is slecht. Maar dat je door het dragen van een strakke spijkerbroek geen kinderen meer kunt krijgen, is een fabeltje. Je kans op een zwangerschap neemt niet af als je vijf miljoen zaadcellen minder maakt door roken, drinken of een strakke spijkerbroek.

‘Wat niet helpt, is preparaten slikken. In die handel gaan miljoenen om: de mensen die ze nemen zijn wanhopig, die proberen alles. De spermakwaliteit is wat-ie is: daar kunnen we eigenlijk niets aan veranderen.’

Sjoerd Repping (1974) is hoofd van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde aan het Amsterdam UMC, locatie AMC. Daar melden zich onder anderen mannen met vruchtbaarheidsproblemen. Repping is hoogleraar Humane Voorplantingsbiologie en doet onderzoek naar mensen die moeite hebben om zwanger te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.