ColumnJasper van Kuijk

Het ontwerp van een collegezaal is belangrijker dan u denkt

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: colleges.

De VVD wil dat universiteiten en hogescholen veel meer colleges online gaan delen. Een goed idee om de aanwezige kennis breder toegankelijk te maken, maar ik vraag me af of een video-opname van een college daarvoor de effectiefste manier is.

Een college is namelijk veel meer dan alleen kennisoverdracht. Het gaat ook over contact maken, inspireren, studenten betrekken met interactieve onderdelen zoals een quiz of een demonstratie, vragen uitlokken en discussie faciliteren. Als het goed is, loop je als student na een college niet alleen naar buiten met nieuwe inzichten, maar ook met het gevoel: hierover wil ik meer weten.

De VVD lijkt dus een wat verouderd beeld te hebben van colleges. Ook weer niet heel raar, want veel collegezalen lijken nog steeds voornamelijk bedoeld voor het verzenden van kennis en nauwelijks ontworpen met interactie in het achterhoofd.

Zalen met de stoelen in rechte rijen: per direct verbieden. Zet de stoelen in plaats daarvan in een halfronde opstelling rond het ‘podium’. Dat geeft betere zichtlijnen, verkleint de afstand tussen docent en studenten én het zorgt het ervoor dat de aanwezigen elkaar kunnen zien, wat het faciliteren van een discussie veel gemakkelijker maakt.

Het projectiescherm hangt vaak flink hoog, boven de reeds aanwezige krijtborden of whiteboards, waardoor studenten de voorste rijen mijden, omdat ze anders kramp in hun nek krijgen van het omhoogkijken. Is dat erg? Ja, lege eerste rijen betekent namelijk minder contact. Minder vragen, minder discussie, minder betrokkenheid.

Qua licht kun je meestal kiezen uit twee groepen: publiek en podium, waarbij de laatste groep dan de wand achter het podium meepakt. Ook weer zo’n erfenis uit het verleden, de krijtborden moesten tenslotte goed verlicht zijn. Maar als je in plaats daarvan een projector gebruikt, kun je als docent kiezen: of je staat in het schemerdonker met een goed leesbaar scherm, of je staat zelf goed in het licht, maar dan is het contrast van de projector dus prut.

En tenslotte de ingang: liever níét voorin, dan verstoort elke laatkomer die binnenstiefelt de aandacht.

Bij mij op de faculteit is een collegezaal die ‘de arena’ wordt genoemd. Die zaal heeft veel dingen die college geven makkelijker maken: een halfronde opstelling, goedgeplaatste schermen voor de studenten, afkijkschermen voor de docent, een ingang achterin. In die zaal is alles makkelijker: contact maken, vragen krijgen, discussies voeren. Daar heeft iemand echt nagedacht over wat het betekent om college te geven.

Dat moet de VVD ook doen. Echt nadenken, maar dan over de effectiefste manier om de kennis van universiteiten online te delen. En dan kom je, denk ik, niet uit bij video-opnamen van colleges, maar eerder bij speciaal ontwikkelde vakken, met specifiek voor internet geproduceerde educatieve video’s. En juist daarmee zijn universiteiten al flink bezig.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden