Het lijkt een oplossing voor stoppen met roken, maar is de e-sigaret wel zo gezond?

Deze week zullen velen weer roepen nóóit meer een sigaret aan te raken. Sommigen grijpen in plaats daarvan naar de e-sigaret. Maar wegen de voordelen wel op tegen de nadelen?

Beeld ANP

Wat is ook alweer een e-sigaret?

Een e-sigaret bevat in tegenstelling tot gewone sigaretten geen tabak, maar een vloeistof die wordt verdampt en geïnhaleerd. 'Dampen' wordt het genoemd. Omdat er geen verbranding plaatsvindt, komen er ook geen giftige verbrandingsstoffen als teer en koolmonoxide vrij. Er zijn allerlei vloeistoffen op de markt, variërend in smaak en nicotinegehalte.

Iemand die van zijn verslaving af wil kan dus geleidelijk aan vloeistoffen met steeds minder nicotine gebruiken. Dat gebeurt steeds vaker: in 2013 gebruikte 4 procent van de rokers de e-sigaret bij een serieuze stoppoging, in 2014 al 15 procent, blijkt uit onderzoek van TNS NIPO in opdracht van het Trimbos Instituut.

Is de e-sigaret ongezond?

Ja, maar stukken minder dan alle vormen van tabak, zoals sigaretten en sigaren. Dat bleek in 2015 uit een Engels verkenningsonderzoek naar schadelijke effecten van nicotinehoudende producten. Alleen hulpmiddelen als nicotinepleisters en -kauwgom zijn minder schadelijk dan de e-sigaret.

Het RIVM trok in Nederland rond dezelfde tijd een voorzichtigere conclusie: e-sigaretten zijn weliswaar minder ongezond, maar schadelijker dan gedacht. Zo waren concentraties van glycerol en propyleenglycol, stoffen die op korte termijn luchtwegirritaties veroorzaken, hoger in damp van e-sigaretten dan in tabaksrook. Anderzijds was in tabaksrook de concentratie van de kankerverwekkende stof nitrosamine tot 400 maal hoger dan in damp.

Hoe goed werkt de e-sigaret als hulpmiddel bij stoppen met roken?

'Er is te weinig onderzoek gedaan om het met zekerheid te zeggen, maar het lijkt erop dat e-sigaretten net zo succesvol zijn als nicotinepleisters,' zegt Eva Ehrlich, medewerker publieksinformatie bij het Trimbos Instituut. Een mogelijk nadeel is dat rokers de gewoonte van 'iets opsteken' in stress- of pauzemomentjes niet afleren. Uiteindelijk vallen mensen daardoor misschien sneller terug.

Of dat zo is, moet nog blijken. De meeste studies sinds de introductie van de e-sigaret in 2004 zijn kleinschalig en gericht op kortetermijneffecten. In 2014 vergeleken Australische onderzoekers de uitkomsten van verschillende studies en concludeerden dat 18 procent van degenen die stopten met behulp van e-sigaretten een half jaar later nog steeds niet rookten. Maar in een soortgelijke studie vonden Amerikaanse onderzoekers vorig jaar dat gebruikers van e-sigaretten juist 28 procent minder kans hebben succesvol te stoppen met roken. Volgens critici waren hier allerlei studies op één hoop gegooid, die zich slecht met elkaar laten vergelijken.

Beeld anp

Is de e-sigaret een opstapje naar gewoon roken?

Dat gevaar is er volgens sommigen wel, vooral bij jongeren. Wat niet helpt, is dat er speciaal voor de jongerenmarkt ook nog de shishapen is: een e-sigaret zonder nicotine, verkrijgbaar in allerlei vrolijke kleuren en fruitsmaakjes.

Psycholoog Jorien Treur (Radboud Universiteit) onderzoekt het rookgedrag van Nederlandse jongeren. Concrete cijfers kan ze nog niet geven, maar ze merkt dat veel jongeren experimenteren met e-sigaretten. Ook hebben degenen die rond hun veertiende weleens een e-sigaret opstaken grotere kans een jaar later gewone sigaretten te roken. Of dat door die e-sigaret komt, is lastig te zeggen. 'Vaak zijn die jongeren toch al impulsiever en gevoeliger voor middelengebruik', zegt Treur. 'Misschien waren ze sowieso gaan roken.'

Kortom, is de e-sigaret een aan- of afrader?

In Nederland neigt de politiek door alle onduidelijkheid naar ontmoediging van het gebruik. Terwijl nicotinepleisters en -kauwgom staan geregistreerd als medicijn, vallen e-sigaretten sinds 1 mei 2016 onder de Tabakswet. Sindsdien mogen ze niet worden verkocht aan jongeren, moeten verpakkingen gezondheidswaarschuwingen bevatten en mag er geen reclame voor worden gemaakt.

Té sterk afraden kan echter ook averechts werken. In het Verenigd Koninkrijk bleken veel mensen door negatieve publiciteit te denken dat elektronische sigaretten net zo schadelijk zijn als gewone, dus dat het voor rokers geen zin heeft over te stappen. Verschillende Britse medische vakorganisaties pleiten er daarom voor het gebruik van e-sigaretten actiever te promoten als alternatief voor gewone sigaretten. Tabak is vele malen dodelijker, benadrukte onderzoeker tabaksverslaving Jamie Hartmann-Boyce (Universiteit van Oxford) afgelopen zomer in The Guardian.

Het is dus maar hoe je het bekijkt. Wie niet rookt kan de e-sigaret ook maar beter links laten liggen. Maar voor de verstokte kettingroker betekent overstappen naar de e-sigaret flinke gezondheidswinst. Mits hij dat goede voornemen volhoudt natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.