Het internet der dingen komt op stoom

Een watermeter die zelf de stand doorgeeft: via internet een fluitje van een cent. Moet je dan wifi hebben, alleen voor die meter? Nee. Een nieuw netwerk maakt het apparaten makkelijk.

Beeld ANP

Een koe die de veearts zelf meldt dat ze koorts heeft, via een thermometer met mobiele internetverbinding. Een watermeter die zelf de stand doorgeeft aan de leverancier, of het bepalen van de locatie van een gestolen fiets. Voor dit soort doelen stampt KPN komend jaar een compleet nieuw netwerk uit de grond.

Het zogeheten LoRa-netwerk (van long range) komt boven op de infrastructuur die klanten nu mobiel laat bellen en YouTube-filmpjes downloaden. De ruim duizend nieuwe zendmasten zijn bedoeld voor het kleinere werk: objecten waarvoor het te duur of onhandig is om ze met bijvoorbeeld een simkaart of wifi uit te rusten. Voor apparaten en sensoren die een paar keer per dag, per maand of per jaar een klein pakketje gegevens naar een centrale plek sturen. Voor zoekgeraakte winkelwagens en volle huisvuilcontainers. Of voor de connected koe.

'Met LoRa bereiden we ons voor op de verwachte explosie van het internet of things', aldus commercieel directeur Frank van der Post van KPN deze week bij de introductie in Rotterdam. Het 'internet der dingen' is een verzamelbegrip voor alle apparaten die een verbinding met internet hebben. Dat zijn er volgens voorzichtige schattingen over vijf jaar zo'n 25 miljard.

Op dit moment zijn er al 4,9 miljard apparaten met het internet verknoopt, zegt onderzoeksbureau Gartner. Dat zijn computers, tablets, mobiele telefoons die draadloos of mobiel gegevens versturen, maar ook navigatieapparatuur in auto's en digitale weegschalen die metingen uploaden naar een website. Apparatuur binnenshuis bereikt internet via bluetooth of wifi, met een kort bereik. Kleinere instrumenten en sensoren buiten gaan nu nog het internet op met een zender en simkaart - zoals een mobiele telefoon.

Zorgen om privacy

Het internet of things brengt behalve gemak ook kopzorgen met zich mee. Privacyvoorvechters zijn bezorgd over toepassingen als fitness-trackers, die gegevens van een gebruiker centraal opslaan. Bedrijven zouden de gebruiksvoorwaarden kunnen wijzigen en de vertrouwelijke data - geanonimiseerd - kunnen verkopen. Om aan de zorgen tegemoet te komen heeft de overheid besloten dat klanten 'nee' kunnen zeggen tegen een slimme elektriciteitsmeter zoals energiebedrijven op dit moment installeren. De smart meter stuurt de standen elke twee maanden naar de stroomleverancier.

Crowdsourcing

'Voor apparaten die maar af en toe data versturen of ontvangen is dat een veel te dure en omslachtige manier van werken', zegt Jacob Groote, verantwoordelijk voor de mobiele tak van KPN. 'LoRa gebruikt alleen energie als het wordt ingeschakeld. Een apparaat stuurt elke keer niet meer informatie op dan er in een gemiddelde sms past. Veel toepassingen kunnen daarom tien jaar vooruit met een penlite-batterij.' Een melkkoe gaat even lang mee.

Anders dan snel mobiel internet, waarvoor KPN een 4G-licentie kocht die 1,2 miljard euro kostte, maakt het LoRa-netwerk gebruik van een vrije frequentie. Dat scheelt in de kosten, maar betekent ook dat concurrenten zich makkelijk kunnen roeren. Tele2 is begin dit jaar in zee gegaan met het Franse bedrijf Sigfox, dat al netwerken heeft aangelegd of nog opbouwt in Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Portugal, België en Nederland. De Amsterdamse start-up The Things Network heeft al een werkend, gratis netwerk voor de hoofdstad. Tegen de zomer hoopt het bedrijf via crowdsourcing in de meeste grote steden LoRa-dekking te bieden.

KPN wil zich met aanvullende diensten onderscheiden, zegt Groote. In Amsterdam en Rotterdam verrijzen twee datacentra waar alle gegevens van het internet of things worden verzameld voor klanten. Die data worden versleuteld. 'We kunnen er als KPN niet bij', zegt Groote. De antennes voor het LoRa-netwerk worden op de bestaande zendmasten en dakposities gemonteerd. 'De gegevens gaan vanaf daar, net als mobieletelefoongesprekken en internetgegevens, via glasvezel naar onze datacenters.'

Fietsen

KPN wil niet zeggen hoe groot de investeringen zijn voor LoRa, dat in Den Haag en Rotterdam al actief is. Schattingen van enkele tientallen miljoenen 'komen aardig in de buurt', aldus Groote. Hij kan ook niet zeggen wat klanten kwijt zijn voor het versturen en opslaan van gegevens. 'Dat hangt af van hoeveel en hoe vaak en voor hoeveel apparaten iemand het netwerk wil gebruiken.' Aanbieders in het buitenland hanteren tarieven van enkele euro's per jaar per aangesloten apparaat. De LoRa-apparatuur is al voor 5 euro per stuk te koop.

Een van de bedrijven die belangstelling heeft voor KPN's long range-netwerk is de NS. 'We gaan experimenteren met een LoRa-zender op de ov-fietsen', zegt projectmanager Lieneke Bouma. 'We willen niet alleen weten waar de fietsen zijn, maar ook nagaan hoe intensief ze worden gebruikt. Daar kun je het onderhoud op afstemmen.' In de steden slijten de ov-fietsen sneller dan in de provincie, aldus Bouma.

Het Arnhemse bedrijf Ziut, dat 1,3 miljoen van de 3,6 miljoen lantaarnpalen in Nederland beheert, denkt dat het de service met het LoRa-netwerk kan verbeteren. Vooral bij storingen. 'Nu zijn we afhankelijk van burgers die bij de gemeente klagen dat een lantaarnpaal stuk is', zegt manager Willem van Leusden. 'Het is het laatste deel van ons werk dat nog niet geautomatiseerd is.'

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden