Het had gekund dat Bierman geld had gewonnen met hulp van een helderziende

Hoe komen ontdekkingen tot stand? In Ware Wetenschap volgt de Volkskrant twaalf onderzoeksteams van start tot finish. Vandaag: de helderziende die in het casino geen geluk bracht.

Martijn van Calmthout
null Beeld Alex Hofford EPA
Beeld Alex Hofford EPA

Dick Bierman, intuïtie-onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, is een tevreden mens. Niet alleen heeft hij na een jaar ploeteren de twintig geslaagde sessies met een helderziende en een roulettetafel in het casino binnen die minimaal nodig zijn om serieuze conclusies te trekken.

Nog mooier, zegt hij, is het om vast te stellen wat hij al vermoedde: dat er geen enkele aanwijzing is dat met voorgevoel werkelijk geld te verdienen is. 'Ik zou van mijn theoretisch geloof zijn gevallen als precognitie een bruikbaar effect blijkt te kunnen hebben.'

Laat duidelijk zijn: het had gekund dat hij geld had gewonnen met hulp van een helderziende. En in de media zou dat vast een hoop ophef hebben gegeven. Maar of Bierman dat gemakkelijk gepubliceerd zou hebben gekregen, betwijfelt hij. 'Voor paranormale verschijnselen lijkt de norm van redacties vaak omgekeerd. Bladen willen geen werk waar niets significants uitkomt. Behalve als het om bovennatuurlijke claims gaat.'

Bierman, van huis uit fysicus, is een hardliner: ook nulresultaten moeten worden gepubliceerd, vindt hij. Maar, zo merkt hij grinnikend op, 'het grappige is dat dit tijdschriftenbeleid als het gaat om paranormale verschijnselen vaak wordt omgekeerd. Dus daarmee heb ik mazzel.'

Medium

Bierman bedacht vorig jaar een experiment waarbij een professioneel paranormaal medium de uitkomst van een gok aan de roulettetafel voorspelt. Niet rechtstreeks, maar via de beschrijving van een foto die later zal worden toegestuurd en die is gekoppeld aan de uitkomst in het casino. De Amsterdamse onderzoeker zette een procedure op om de proef geheel via mail en internet te laten verlopen. Het gokken gebeurde online in een virtueel casino.

Veertig keer deed het medium een voorspelling, maar in de helft van de gevallen keurde een jurylid die om kwalitatieve redenen af en ging de onlinegok niet door. Maar de resterende twintig keer werd er werkelijk gegokt, met harde euro's, en echt bekeken of het medium, een Amerikaanse dame, de uitkomst had zien aankomen.

Statistisch gezien is het antwoord kort en goed: nee, dat had ze niet, zegt Bierman. 'We vinden precies tien sessies waarin de kleur goed is voorspeld en tien waar het fout is. Dat is dus exact de toevalsverwachting. En niets meer.'

Bierman registreerde vooraf precies wat hij in zijn experiment ging doen dit om het verwijt voor te zijn dat hij selectief winkelt in zijn onderzoeksdata.

Niettemin heeft hij stiekem wel even in zijn data gegrasduind. Zulke exploraties zijn toegestaan als je ze maar als zodanig benoemt in je publicatie. 'Ons medium hield een dagboekje bij, waarin ze vaak aangeeft hoe ze zich voelt over de voorspelling: zeker of onzeker. Ik zie een zeer significante correlatie tussen correcte voorspellingen en een gevoel van zekerheid.'

Interessant, maar het kan hooguit een nieuwe hypothese zijn voor een nieuw paranormaal experiment, ooit, benadrukt Bierman. Eerst dit maar eens netjes zien op te schrijven. En zien wie het hebben wil.

Tips?

warewetenschap@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden