Het grote publiek wordt wakker: waarom weet Facebook zoveel over mij?

Privacyexperts en critici waarschuwen al heel lang voor de datahonger van bedrijven als Facebook en Google, maar het grote publiek lijkt nu pas, na het privacyschandaal met Cambridge Analytica, wakker te worden. Wat is nu eigenlijk het probleem?

Beeld Reuters

Data zijn goud waard

Facebook en Google weten als geen ander hoe ze gebruikersgegevens om kunnen zetten in keiharde dollars. In ruil voor gebruiksvriendelijke gratis diensten betalen internetters met hun data. Deze data worden gebruikt om adverteerders specifieke doelgroepen te laten bereiken. De technologiebedrijven weten wat hun gebruikers uitspoken op internet: welke sites ze bezoeken, welke boeken ze lezen, welke muziek ze beluisteren of wat voor politieke partij ze interessant vinden. Facebook is overal: bijna elke site heeft wel een Facebook-knop. Nietsvermoedende gebruikers denken dat ze gewoon een pagina liken. Dat is ook zo, maar op deze manier vergaart Facebook data.

Facebook bezit de gegevens

Al die gegevens worden door Facebook op servers opgeslagen. De data zijn ook door de gebruikers op te vragen en in te zien. Het gaat hierbij om voor de hand liggende zaken als foto’s en video’s die door Facebook-gebruikers zijn gepost. Maar ook om ‘alle opgeslagen actieve sessies, waaronder datum, tijd, apparaat, IP-adres, cookie- en browsergegevens’ of ‘een overzicht van onderwerpen die op jou worden gericht, gebaseerd op je vind-ik-leuks, interesses en andere informatie die je op je tijdlijn plaatst. En dat is nog maar het topje van de ijsberg. Op zichzelf is hier niets ergs aan, zolang de Facebook-gebruikers zich hiervan bewust zijn.

Gegevens blijven niet bij Facebook

Vervelender wordt het als de gegevens naar andere partijen vloeien. Dat gebeurt op het moment dat iemand met zijn Facebook-account inlogt bij een andere partij, zoals Spotify of Airbnb. Wie de keus heeft tussen inloggen met één druk op de knop of een heel nieuw account aanmaken, kiest vaak voor het eerste. Gebruiksgemak gaat immers al te vaak voor privacy. De keerzijde van dit gemak is dat de apps van derde partijen vervolgens toegang krijgen tot al die persoonlijke gegevens.

En stromen nog verder…

Het schandaal rond Cambridge Analytica gaat nog een stap verder. Waar Facebook bij bovenstaande scenario’s nog kon volhouden dat zijn gebruikers netjes toestemming hebben gegeven, en dat het hooguit nalatig was bij het helder communiceren van zijn privacy-instellingen, is bij Cambridge Analytica sprake van regelrechte datadiefstal. Via een gebruiksonderzoeks-appje kwamen niet alleen de gegevens van degenen die deze app gebruikten in handen van Cambridge Analytica, maar ook die van hun vrienden. Dát is uiteindelijk de bulk van die tientallen miljoenen gebruikers over wie het nu gaat. Facebook verbreekt nu de banden met dit soort bedrijven, want Cambridge Analytica is niet de enige. Dit soort datahandelaren haalt uit alle hoeken gegevens en verbindt die met elkaar. Die van Facebook, maar ook uit andere bronnen.

Facebook was gewaarschuwd

Facebook komt niet weg met de aanvankelijke reactie: foei Cambridge, dit mag niet! Politici en toezichthouders uit alle landen willen nu van Mark Zuckerberg weten hoe het zover heeft kunnen komen. De waarschuwingen waren er namelijk al veel langer. Zo zegt voormalig Facebook-medewerker Sandy Parakilas (verantwoordelijk voor de privacy) dat hij zijn bazen al jaren terug voor de risico’s heeft gewaarschuwd. Volgens hem konden externe ontwikkelaars er eenvoudig met alle gegevens vandoor gaan en interesseerde dat Facebook weinig tot niets. ‘Mijn grote zorg was dat alle data die Facebook op zijn servers voor ontwikkelaars beschikbaar stelde niet werd gemonitord. We hadden dus geen idee wat die ontwikkelaars met die data deden’, aldus Parakilas vorige maand tegen The Guardian. Parakilas was specifiek bezorgd over de toegang tot de gegevens van vrienden. Precies die vrienden dus, over wie het in de Cambridge-zaak nu gaat. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.