Het fenomeen van de downgrade

Zijn je spullen nog van jou? Het lijkt er niet op nu het zomaar kan gebeuren dat apps of apparaten niet langer worden ondersteund.

Beeld Gina Borsje

Het was een korte mededeling: Flybys App Retiring, stond er in het scherm. 'De verkopen zijn al een tijdje niet meer genoeg om de kosten van de server te dekken. Daarom sturen we de app na zes jaar met pensioen. Na 1 april zal hij niet meer werken. Bedankt voor het kopen en het gebruik.'

Aldus de app die zijn eigen einde aankondigde. Het betrof een handig, licht stukje software, dat precies aangaf wanneer het ruimtestation ISS zichtbaar over kwam vliegen. Jaren met plezier gebruikt. En ervoor betaald. Niet veel weliswaar, nog geen euro, maar toch. Ineens hield hij ermee op. Omdat de maker het welletjes vindt. Bedankt voor het kopen.

Niet alleen software kan er elk moment de brui aan geven, ook apparaten kunnen van het ene op het andere moment in comateuze toestand belanden. Misschien herinnert u zich nog het grappige Nuon-mannetje dat in commercials vanaf een tropisch eiland de temperatuur thuis in winters Nederland kon regelen, apparaten kon uitschakelen en de lampen bedienen. Door de grappen van de één op zijn tropische eiland, zat het achtergebleven Nuon-mannetje in de kou. Dit Nuon-systeem heette E-manager en het kon ook precies bijhouden hoe veel gas en elektriciteit een huishouden verbruikt. Klanten konden voor 200 euro een basissetje kopen en betaalden per maand 3 euro voor een abonnement.

Maar E-Manager bleek zo storingsgevoelig dat Nuon besloot de stekker eruit te trekken. Sinds september vorig jaar kan het huis niet meer op afstand worden bediend en kan het energieverbruik niet meer worden bijgehouden. Vervelend voor alle klanten die zo'n systeem hebben aangeschaft, al pakte de energieleverancier het netjes aan door betrokkenen ruim van te voren te informeren en hen een alternatief product of een financiële compensatie aan te bieden.

Het kan ook minder elegant, liet Philips zien, dat eind vorig jaar klanten van zijn slimme lampen Hue verraste met een 'upgrade' die ertoe leidde dat niet-Hue-lampen ineens niet meer werkten. Volgens Philips was de downgrade noodzakelijk omdat er te veel problemen waren met lampen van andere leveranciers. Een vriendelijke manier om ervoor te zorgen dat de concurrent niet kan meeliften op jouw succes.

Kun je als bezitter van een online-apparaat iets doen tegen ongewenste downgrades?

Helaas niet veel. Het is beter updates niet meteen te downloaden en reacties af te wachten van andere gebruikers. En let bij de aanschaf van televisies maar niet op de apps die erop zitten, stelt Babs van der Staak van de Consumentenbond. 'Fabrikanten geven er geen garantie op, en het kan zomaar zijn dat ze na een tijdje van je tv verdwijnen.' Beeldkwaliteit en gebruiksgemak zijn belangrijker. Om geen last te krijgen van wispelturige fabrikanten, kun je een Chromecast kopen, of een Apple-tv-module. Die bieden dezelfde functionaliteiten, en maken je minder afhankelijk van fabrikanten.

De stap oogstte een storm van verontwaardiging, ook omdat Philips vooraf niet had gemeld wat de gevolgen zouden zijn van de 'upgrade'. Het elektronicaconcern besloot vanwege het tumult op zijn schreden terug te keren en maakte met weer een update de eerdere stap grotendeels ongedaan.

Nog maar een voorbeeld. Dit jaar werden eigenaren van een home-entertainmentsysteem van Philips getrakteerd op een downgrade, waardoor ze van de een op de andere dag geen YouTube en Netflix meer konden kijken. De reden: de apparaten waren overgenomen door een bedrijf dat geen licentie had op het gebruik van de apps. Dus bleven klanten zitten met een kreupel apparaat.

Het gaat maar door: bezitters van sommige Samsung-televisies verliezen binnenkort de mogelijkheid te Skypen en oudere modellen van LG en Sony raken de YouTube-app kwijt, waarschuwt de Consumentenbond. Deze klanten zullen Enzo Knol op grootformaat binnenkort moeten missen.

Het fenomeen van de downgrade is relatief nieuw. Vroeger kocht je een product, en dat was dan van jou. Tegenwoordig zijn veel apparaten verbonden met internet, en kunnen uw spullen zich vernieuwen. Nieuwe software betekent vaak een beter product. Maar soms zit de klant met een apparaat dat ineens minder kan, of gewoon zo dood is als een pier. Het is de vraag wie eigenlijk de baas is over onlineproducten: u of de fabrikant. Voorlopig bent u het niet, zoveel is zeker.

De ergernis is inmiddels zo groot, dat de Consumentenbond inventariseerde hoe fabrikanten omgaan met oudere modellen en apps. Uit het onderzoekje blijkt dat televisiemakers de verantwoordelijkheid het liefst afschuiven: wie nu een televisie koopt heeft meestal geen enkele garantie dat de apps die erop staan blijven werken. Dat kan betekenen dat een perfect functionerend apparaat een flink deel van zijn functionaliteit verliest. Zomaar omdat het de fabrikant behaagt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden