Het energieprobleem zit in de oude huizen

den haag Eind 2007 presenteerde het kabinet Balkenende IV zijn klimaatbeleid, verpakt in het programma Schoon en Zuinig. Te ambitieus, noemden tegenstanders het....

In 2020, zo had het kabinet voorgenomen, moet de uitstoot van schadelijke broeikasgassen met 30 procent zijn verminderd. Ondertussen wordt jaarlijks 2 procent op energie bespaard.

Die doelen worden niet gehaald, blijkt nu uit een evaluatie van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Vooral de vermindering van het energieverbruik valt tegen met 1 procent jaarlijks. Hogere belastingen voor grijze stroom en meer verplichtingen voor bedrijven kunnen helpen.

Het beleid van oud-minister Cramer van Milieu (PvdA) leunde op convenanten met bedrijven en woningbouwcorporaties. Uit eigen ervaring wist ze dat verboden en geboden aversie op leverden. Zij wilde immers de gloeilamp verbieden en kreeg half Nederland over zich heen. Toen later Europa het peertje geleidelijk besloot te verbieden, kraaide geen haan.

In 2011 mag, volgens de Nederlandse doelen, nog 209 megaton aan broeikasgassen worden uitgestoten. Het kabinet lijkt dat, mede dankzij de recessie, te halen. De doelen van 2020 worden nog niet gehaald, er moet nog een besparing van minstens 20 megaton worden gevonden.

Aversie of niet, het ECN en PBL stellen dat méér nodig is, wil ook een volgend kabinet de klimaatdoelen alsnog bereiken. In een honderd pagina’s dik rapport doen de bureaus suggesties voor aanvullende maatregelen: tientallen ‘denkrichtingen’ voor een nieuw kabinet. Demissionair minister Huizinga (ChristenUnie) stuurt de evaluatie vandaag naar de Tweede Kamer.

Verplicht aanpakken van de huizen
Het grootste probleem wat betreft energiebesparing zit in zo’n zes miljoen oude huizen. In een convenant is afgesproken dat woningbouwcorporaties 2,5 miljard euro extra investeren in energiebesparende maatregelen. Maar dit convenant is vrijwillig en voor sommige corporaties vaag.

Een optie kan zijn corporaties te dwingen maatregelen te treffen, zodat alle woningen een zuiniger energielabel krijgen in 2020. Er zal wel miljarden euro’s moeten worden geïnvesteerd, maar zo’n verplichting levert volgens het ECN en PBL al snel 0,1 procent extra aan energiebesparing op. Ook kan dit tussen de 0,5 tot 1,1 megaton aan broeikasgassen (CO2) verminderen.

Een andere suggestie is een verbod op energieverkwistende huizen, bij koop en particuliere huur. Nu is het verplicht om een huis te labelen bij huur- en koopoverdracht. Label A is zuinig, G zeer verkwistend. Maar op de markt wordt deze labelplicht nauwelijks nageleefd.

Door een verbod in te stellen op het G-label (de verkopende partij is dan verplicht zijn huis te isoleren bij verkoop) wordt 1 megaton aan CO2 bespaard. Nadeel is wel, stellen de onderzoekers, dat fraude kan ontstaan rond de labels. Bovendien heeft het grote gevolgen voor de lage inkomens: 33 procent van de woningbezitters met een G-label heeft een inkomen onder modaal.

Slooppremie voor apparaten
Het kabinet heeft net de slooppremie voor oude auto’s stopgezet. De overheid investeerde in deze regeling 65 miljoen euro, zo’n 80 duizend tweedehands wagens zijn via die pot omgeruild voor een zuinigere auto.

Het ECN en PBL suggereren zo’n regeling voor bijvoorbeeld oude koelkasten en wasmachines. Wie zijn oude apparaat inruilt voor een nieuwe en energiezuinige, zou een premie krijgen van 40 euro. De kosten voor de overheid bedragen zo’n 164 miljoen euro, het besparingseffect is slechts tijdelijk.

De truck van de toekomst
Op vervoersgebied blijft een kilometerheffing goed om de klimaatdoelen te halen, volgens het ECN en PBL. Nieuwer, en origineler, is ‘de truck van de toekomst’. In dit programma heeft demissionair verkeersminister Eurlings (CDA) bedrijven opgeroepen te innoveren in stille, zuinige wagens. Dit plan kan volgens de evaluatie zo’n 0,3 procent aan CO2 besparen.

Verhoging van de energiebelasting
Vooral voor grote bedrijven zou dit veel reductie van broeikasgassen opleveren. Een exacte hoeveelheid aan megaton is niet voorhanden. Bovendien levert het ook de schatkist jaarlijks naar schatting 2 miljard euro op, wanneer aardgas met 3,51 eurocent en elektriciteit met 1,18 cent per kwh wordt verhoogd.

Bij huishoudens is de prijsgevoeligheid, stellen de bureaus, echter laag. Om echt een substantieel effect te realiseren, is een forse verhoging nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden