Het ecosysteem der slimme apparaten zal uw ondergang inluiden

Denk goed na voor u het cellofaantje van uw nieuwe gadget trekt

Lees de folders en geniet straks van de luxe van uw eigen slimme huis. In theorie dan, want er zitten wat haken en ogen aan uw elektronische Utopia.

Beeld Jeroen de Leijer

Deze Vaderdag wordt de Vaderdag dat u de nieuwe wereld binnengaat. Als u volgend weekend op bed zit, beschuitkruimels tussen de billen, tekeningen van de kinderen om u heen ('Pappa is de beste'), de restanten van een snotterig gekookt ei op uw bord, dan, dan is Het Moment misschien aangebroken. Want op uw schoot ligt wellicht de gadget waarmee u de eerste stappen zet op weg naar uw eigen slimme huis.

Misschien zit in de doos een op afstand bedienbare ledlamp, of een slimme thermostaat of een bewakingscamera met gezichtsherkenning, of een robotstofzuiger met appbediening. Uw vaderdagcadeau vormt het eerste radertje van uw nieuwe leefomgeving, een wereld waarin uw huis met u meedenkt, u verwelkomt met gezellig sfeerlicht na een lange reis of gewoon na de dagelijkse helletocht op de rondweg van Eindhoven. In de winter zult u 's ochtends nooit meer als eerste van het gezin een steenkoude badkamer inlopen, omdat uw slimme thermostaat precies weet hoe laat u opstaat en de boel alvast behaaglijk heeft gemaakt.

'Iets van domotica'

Nu hoort u erbij. Al bent u niet de eerste. Bij een collega thuis zag u al hoe hij achteloos zijn smartphone uit zijn broekzak haalde, 'Hé Siri!' riep en vervolgens de opdracht gaf het licht te dimmen 'tot 25 procent', waarna het complete lichtplan zich plooide naar de wensen van de meester. U zag ook hoe zelfvoldaan uw collega naar de jonge stagiaire keek, die wel een beetje onder de indruk leek. Dus zei u tegen uw vrouw, toen ze vroeg wat u wilde hebben voor Vaderdag, dat u misschien wel 'iets van domotica' wilde.

Dus daar ligt dan die slimme thermostaat/lamp/camera/stofzuiger. U zult straks verbaasd staan hoe makkelijk alles zich laat verbinden, hoe makkelijk het nieuwe apparaat zich laat bedienen, hoe eenvoudig dat slimme huis zich nu naar úw wensen voegt.

U had dit veel eerder moeten doen.

Tekst gaat verder onder de cartoon.

Beeld Jeroen de Leijer
Beeld Jeroen de Leijer

En u hebt er zomaar een nieuwe hobby bij. Nooit meer zult u zich het hoofd hoeven breken over de vraag wat u wilt hebben voor Vaderdag. Nooit meer een dvd-box van Planet Earth, een setje ramsjslips van Björn Borg, een volautomatische rijstkoker van Princess - de komende Vaderdagen zult u gadgets krijgen die allemaal met elkaar zullen connecten en die uw huis steeds slimmer maken - tot het leven volmaakt is.

Wat betreft slimme apparaten is er keus genoeg: naast lampen, de thermostaat en de eeuwige 'slimme koelkast', kan ook de televisie connected worden, er zijn schoenen, haarborstels, robotstofzuigers, knuffels van de kinderen, bewakingscamera's, plafondfans, broodroosters, luchtverfrissers, muizenvallen, kattenluikjes, het pillendoosje van oma, sapcentrifuges, de wc. Knoop alles aan elkaar en de zitting van het toilet verwarmt zich voor, zodra u uw eerste connected espresso hebt gebrouwen. De automatische luchtverfrisser verspreidt alvast een pufje Flower Whispers in het kleinste kamertje, anticiperend op het effect van een bak sterke ochtendpleur op de stoelgang. Uiteraard brandt de Hue-ledlamp al (standje 'concentratie') als u binnenstapt.

Straks zullen al uw apparaten die met elkaar zijn verbonden uw gewoonten analyseren en zich via slimme schema's, steunend op artificial intelligence, aanpassen aan uw wensen. Volautomatisch.

Tientallen 'standaarden'

Alleen is de vraag hoe straks is straks? Wijlen Chriet Titulaer had het in de jaren tachtig al over straks, al sprak hij veiligheidshalve liever van 'de toekomst'. Het Amerikaanse voorhoedetijdschrift Wired had het vijftien jaar geleden over straks. Folders met slimme producten reppen van straks. Alleen: straks komt maar niet. Ook nu is straks nog straks. Het slimme huis bestaat niet. En misschien komt het er wel nooit.

Het is de schuld van fabrikanten. Vroeger was alles overzichtelijk. Toen vochten grootheden als Philips en Sony een standaardenstrijd uit tussen VHS en Betamax. Nu iedereen gadgets maakt, zijn er tientallen 'standaarden'. In de praktijk betekent dit: Niets praat met Iets. De slimme lamp van Ikea wil niets weten van het centrale regelorgaan van Philips' Hue en als het al op miraculeuze wijze lukt ze met elkaar te laten communiceren, gebeuren er de gekste dingen. Gaat de ene serie lampen vanzelf aan, terwijl je de andere uitschakelt. Of gaat midden in de nacht het licht aan, omdat je Nest thermostaat denkt dat je met vakantie bent en zijn zelfprogrammerende slimme software ongemerkt en op de achtergrond het lichtschema van de Hue's heeft aangepast om boeven te laten denken dat u thuis bent.

En als alles eindelijk feilloos op elkaar is afgestemd, komt de fabrikant met een software-update, waardoor al uw ingenieuze schakelschemaprogramma's in één klap waardeloos zijn.

Beeld Jeroen de Leijer

Om deze ellende te voorkomen, hebben fabrikanten 'ecosystemen' bedacht. En ze willen dat je in dat van hen komt. 'Ecosysteem' klinkt als een geolieverfde Bob Ross-wereld waarin iedereen elkaars little friend is en waar saamhorigheid, wederzijds respect en onderling vertrouwen een utopia hebben geschapen waarin alles met alles vreedzaam samenleeft. In werkelijkheid betekent het: we gaan al uw geld afpakken in ruil voor hartverzakkende frustraties. Wie deze wereld eenmaal binnentreedt, zal worden verzwolgen door het domoticamoeras.

Het ecosysteem zal je verleiden nieuwe apparaten te kopen, met zoetgevooisde foldertaal en foto's van woonkamers waar geen legoblokje rondslingert en waarvan de onbevingervlekte vensters een stralend zicht bieden op volmaakt groene tuinen en een oprit met een Tesla. Schaf deze lamp/thermostaat/camera/robotzuiger aan en ook uw rommelige vinexwoning ziet er straks zo uit. Bovendien krijgt uw man/vrouw door deze lamp/thermostaat/camera/dinges langzaam het uiterlijk van een topmodel en uw kinderen zullen straks hun fidget spinners niet meer op de keukenvloer laten slingeren en in vreedzame coëxistentie de André Kuipers-plaatjes van AH met elkaar ruilen. En hé, dankzij onze slimme thermostaat heeft de wereld al 13.357.554.723 kilowattuur aan energie bespaard!

Om met de wijze woorden van Kamergeleerde Kuzu te spreken: trap er niet in. Ga dat doolhof niet binnen. Het ecosysteem der slimme apparaten zal uw ondergang inluiden.

Tekst gaat verder onder de cartoon.

Beeld Jeroen de Leijer
Beeld Jeroen de Leijer
Beeld Jeroen de Leijer

Zodra je kiest voor één ecosysteem zit je eraan vast, zoals vroeger aan de ECI Boekenclub of scientology. Fabrikanten willen dat je kiest voor hun producten en dat je dat blijft doen. Dus maken ze systemen met producten die precies op elkaar zijn afgestemd. Dus werken de lampen van Hue (het zijn er inmiddels vele tientallen, hulde!) perfect met elkaar samen, is de app gebruiksvriendelijk en is er nooit een vuiltje aan de lucht. Zolang je binnen het ecosysteem blijft. Treed erbuiten en Philips' toorn zal op je neerdalen. Lampen (lees: goedkopere lampen) van andere merken zullen niet werken en als ze dat wel doen, komt Philips met een update om de vreemdelingen het zwijgen op te leggen. Philips is heus niet de enige, alle grote techmerken hebben hun eigen ecosysteem. Op de doos schermen ze met standaarden ('werkt volgens de wereldwijde standaard Zigbee'), maar deze belofte zegt niets. Mocht u na verloop van tijd niet tevreden zijn of komt er een nieuw, beter ecosysteem op de markt, dan is er maar één optie: desinvesteren en opnieuw beginnen.

Babylonische spraakverwarring

Inmiddels zijn er overkoepelende systemen die de eBabylonia zeggen te overwinnen en alles met alles laten communiceren. Home Kit van Apple bijvoorbeeld. Dat laat Siri (wonend in Apples ecosysteem) spreken met je Hue-lampen. Maar de rookmelder van Nest is de deur geweigerd, want die is van concurrent Alphabet (Google). Nest praat op zijn beurt wel weer rechtstreeks met Hue, maar dus niet via Apples ecosysteem, waardoor de kans bestaat dat meerdere schema's ontstaan die allemaal hun eigen leven leiden. Waardoor het dus kan gebeuren dat midden in de nacht het licht aanknipt en je geen idee hebt waarom.

Nog iets: als je taken wilt automatiseren met Home Kit, verlangt Apple dat je thuis een iPad hebt liggen die altijd aan staat en verbonden is met de laatste versie van Apple TV. Tel de twee bij elkaar op en je bent al minstens 600 euro verder. De uitvoering is bovendien krakkemikkig. Voorbeeld: verander in Home Kit de kleur van je lamp terwijl hij uitstaat ('slimme' lampen staan nooit uit, ze branden alleen niet altijd) en hij is de nieuwe kleur vergeten zodra je hem via dezelfde app weer inschakelt. Een kleinigheidje, qua magnitude een rimpeling op de schaal van Ergernis, maar toch. Apple belooft juist een ecosysteem waarin alle Babylonische spraakverwarring en ellende nu juist tot het verleden behoren. Nog zo'n rimpeling: in Home Kit staat onder 'favorieten' een knop met de beschrijving 'Kamer, Philips Hu...' Druk erop en hij springt vrolijk op. Wat hij verder doet: niemand die het weet, zelfs het slimme huis niet.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Jeroen de Leijer

Muggenzifterij? Zeker. Maar wel muggenzifterij over een investering van bijna 2.000 euro in een ecosysteem dat bedoeld was om ons leven te vergemakkelijken. Nog iets om je te realiseren: Apples Home Kit werkt alleen op smartphones van Apple. Dat klinkt logisch. Tot u (of een van uw huisgenoten) ooit besluit over te stappen op Android. Vanaf dat moment is de uittreder teruggeworpen in de steentijd.

Niet aan beginnen dus? Och. De losse ecosystemen werken vaak prima en het is echt aardig om vanuit een andere tijdzone de thuisblijvers te laten weten dat je aan ze denkt door het licht in de woonkamer even romantischrood te kleuren. En het is echt gaaf om tijdens het netflixen op de bank de temperatuur een graadje hoger te zetten en een bijpassende lampkleur te kiezen. Ook al is die handeling an sich niet echt gebruiksvriendelijk: smartphone pakken, toegangsscherm activeren, app zoeken, app openen, juiste lamp aanklikken, kleur aanpassen. Opstaan en de schakelaar omzetten werkt ook al ongeveer anderhalve eeuw tamelijk efficiënt.

Dus als u volgend weekend op bed zit, beschuitkruimels tussen de billen, om u heen kindertekeningen besmeurd met de restjes van een snotterig ei ('Pappa is de...') - vraagt u zich dan af of u het cellofaantje van uw nieuwe gadget zult trekken en u deze nieuwe slimme wereld zult binnentreden, of dat u na het ontbijt discreet in uw vrouws oor fluistert of ze het bonnetje nog heeft: 'Ik ga liever met je naar de sauna.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.