Interviews

Het corona-stappenplan: wanneer slaat onze hoop om in hopeloosheid?

Hoera, op 28 april gaan de terrassen eindelijk open en op 11 mei mogen we weer naar de dierentuin. Behalve als het allemaal niet doorgaat, natuurlijk – het kabinet zegt het er nadrukkelijk bij. Is het concrete stappenplan dat premier Rutte dinsdagavond presenteerde een goede manier om onze hoop levend te houden? Of zitten de teleurstellingen er al ingebakken? En wat doet dat met een mens?

Labtest in de oosterpoort in Groningen. Onder strenge voorwaarden mochten enkele honderden bezoekers een piano concert van de gebroeders Jussen bezoeken. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Labtest in de oosterpoort in Groningen. Onder strenge voorwaarden mochten enkele honderden bezoekers een piano concert van de gebroeders Jussen bezoeken.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Auke-Jan Walburg, emeritus hoogleraar positieve psychologie en oprichter van het Tijdschrift Positieve Psychologie:

‘De positieve psychologie onderzoekt wat de mens mentaal gezond houdt en hoop is, naast liefde en vriendschap, een belangrijke factor. Het nastreven van toekomstperspectief blijkt minstens zo belangrijk is als graven in het verleden, zoals vaak gebeurt in de traditionele psychologie.

‘Maar dan moet dat toekomstperspectief wel realistisch zijn. Anders slaat de hoop om in moedeloosheid of zelfs wanhoop en dat is voor ons welbevinden funest. Zoals een arts geen valse hoop moet wekken bij een ernstig zieke, zo moet het kabinet geen stappenplan presenteren waarvan Diederik Gommers dezelfde avond nog zegt: het is niet realistisch. Het lijkt meer op wensdenken wat het kabinet nu doet.’

Arie Dijkstra, hoogleraar gezondheidspsychologie en gedragsbeïnvloeding aan de Rijksuniversiteit Groningen:

‘Het kabinet zegt er heel duidelijk bij dat zaken pas onder voorwaarden weer opengaan, dus in die zin is het best realistisch. Beloften worden niet gedaan. Maar het gevaar van zo’n stappenplan is dat mensen het wél zo opvatten. En ja, dan is men natuurlijk boos of teleurgesteld als het allemaal niet doorgaat, dat roept de overheid over zichzelf af.

‘Ik vind dat er nu wel erg gestuurd wordt op vage noties als ‘hoop’ en ‘kans’, terwijl je mensen ook meer controle kunt geven over de situatie. Door ons strikter aan de regels te houden, zijn we sneller uit deze ellende. Maar ja, de mensen kunnen het niet opbrengen, en het kabinet beweegt mee.’

Dennis de Gruijter, filosoof, stoïcijn en docent stoïcijnse levensfilosofie:

‘Hoop heeft geen zin, dus die moet je niet levend willen houden. Hoop is eigenlijk hetzelfde als angst. Ga maar na: angst is de hoop dat dingen níét gebeuren – het helpt je geen stap verder. Daarbij is hoop ook een luie emotie, het ontslaat je van elke plicht om iets te doen.

‘Een belangrijke waarde binnen het stoïcisme is gemoedsrust. Niks hopen en niks verwachten helpen daarbij. Je welbevinden zou niet moeten afhangen van zaken waarop je toch geen invloed hebt, zoals of de terrassen wel of niet opengaan. Richt je op wat je zelf kunt doen om je beter te voelen. Een ander helpen, bijvoorbeeld, blijkt heel goed te zijn voor een mens.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden