Nieuwsuitstoot cfk's

Herstel ozonlaag trager door blijvende uitstoot van cfk’s

De blijvende uitstoot van stoffen die verwerkt zijn in koelapparaten en isolatieschuim is groter dan tot nu toe werd gedacht, zo blijkt uit onderzoek. Deze stoffen vertragen het herstel van het gat in de ozonlaag en dragen bij aan de opwarming van de aarde.

Werkers bereiden zich voor om cfk's van koelkasten en ander witgoed te verwijderen. Beeld Getty Images

Het gaat om cfk’s, chloorfluorkoolstofverbindingen. De productie van deze verbindingen, gebruikt in onder meer vries- en koelkasten, airco’s en isolatieschuim, is verboden op grond van een internationaal verdrag uit de jaren tachtig, het zogeheten Montreal Protocol. Maar de apparaten waarin koelvloeistoffen zijn verwerkt en het isolatieschuim dat bijvoorbeeld is gebruikt in de bouw zorgen er nog steeds voor dat de schadelijke gassen in de atmosfeer terecht komen. De hoeveelheid die nog in deze toepassingen zit is twee keer groter dan uit eerdere studies naar voren kwam, meldt een internationaal onderzoeksteam in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications.

Volgens de onderzoekers vertraagt de voortdurende cfk-emissie het herstel van het gat in de ozonlaag boven Antarctica, een proces dat toch al langzaam verloopt vanwege de lange levensduur van cfk’s in de atmosfeer. De ozonlaag beschermt het leven op aarde tegen uv-straling. De auteurs schatten dat het herstel van de ozonlaag zes jaar langer duurt dan eerder was geschat. Verwacht wordt dat de ozonlaag in de loop van deze eeuw zal herstellen tot het niveau van de jaren tachtig.

Broeikaseffect

Cfk’s zijn ook krachtige broeikasgassen die bijdragen aan de opwarming van de aarde. Op basis van nieuwe berekeningen schatten de wetenschappers dat de hoeveelheid cfk’s die tot het jaar 2100 in de atmosfeer terecht zal komen een even sterk broeikaseffect heeft als 9 miljard ton CO2. In verhouding tot de totale verwachte uitstoot in deze eeuw is dat weinig, maar toch gaat het om een substantiële bijdrage, zegt mede-auteur Guus Velders, atmosfeerchemicus bij het RIVM en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Ter vergelijking: de jaarlijkse wereldwijde CO2-uitstoot bedraagt ruim 36 miljard ton.

Het nieuwe onderzoek brengt extra emissies in beeld die tot nu toe onder de radar waren gebleven, zegt Velders. ‘Deze studie laat zien dat er meer cfk’s in apparaten en schuimproducten zitten dan uit eerdere onderzoeken naar voren was gekomen. Er is kennelijk meer geproduceerd dan gedacht. De hoeveelheid blijkt een factor 2 groter dan we eerder hadden geschat.’

Statistische methoden

De nieuwe cijfers zijn tot stand gekomen door het gebruik van betere statistische methoden, zegt Thomas Röckmann, hoogleraar atmosfeerchemie aan de Universiteit Utrecht. Hij is niet betrokken bij de publicatie. ‘De auteurs hebben nu meer informatie gebruikt dan bij eerdere schattingen is gebeurd. Ze hebben alle onzekerheden en belangrijke factoren meegewogen en zijn zo tot een voorspelling voor de komende decennia gekomen die past bij de observaties.’

De voortdurende cfk-uitstoot kan alleen worden aangepakt door het vernietigen van producten waarin de stoffen zijn verwerkt. Dat is het moeilijkst voor cfk-11, legt Velders uit. Dat gas zit vooral in isolatieschuimen die in gebouwen zijn verwerkt. Cfk-12 is vooral gebruikt als koelvloeistof in koelkasten en diepvrieskisten – dat is eenvoudiger te scheiden en te vernietigen.

De emissies uit bestaande producten komt bovenop de uitstoot bij de illegale productie van cfk’s, die in eerdere studies is aangetoond. Vorig jaar verscheen een onderzoek waaruit bleek dat na 2012 meer cfk-11 in de atmosfeer was gekomen. Fabrieken in China werden als bron aangewezen. Voor zover bekend heeft de Chinese overheid inmiddels een aantal illegale fabrieken gesloten.

Lees ook: mede dankzij Guus Velders kon er een wereldwijd akkoord komen over broeikasgassen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden