Helpt 'jong bloed' tegen ziekte van Alzheimer?

Muizen met Alzheimer lijken op te knappen van het bloed van jonge soortgenoten. Een menselijke studie loopt, al waarschuwt men ook voor vroegtijdig optimisme.

De eiwitten in 'jong bloed' zouden de schade in ouder weefsel herstellen.

Het klinkt als sciencefiction: dien een oudere bloed toe van een jonge donor, en de ontvanger knapt niet alleen zienderogen op, maar wordt ook aantoonbaar gezonder. Onderzoekers van Stanford University lijken het voor elkaar te hebben gekregen, bij muizen met de ziekte van Alzheimer. Dat schrijven ze in JAMA Neurology.

De methode is gebaseerd op het idee dat bloed van jonge mensen allerlei eiwitten bevat die schade in ouder weefsel kan herstellen, terwijl die eiwitten in oud bloed door diezelfde veroudering lang niet zo goed meer werken. Maar dat ook de ziekte van Alzheimer met die bloedeiwitten te bestrijden zou zijn, gaat nog een stap verder.

De muizen in de studie hadden een genetische vorm van Alzheimer, veroorzaakt door mutaties die ook voorkomen bij de erfelijke vorm van de ziekte. Door die mutaties hoopt het eiwit amyloïd op in de hersenen, waardoor typische Alzheimer-klachten als vergeetachtigheid en ontremd gedrag kunnen ontstaan.

In het eerste experiment verbonden de onderzoekers de bloedsomloop van Alzheimer-muizen met die van jonge, gezonde muizen. Hierdoor kregen de oude muizen langdurig en voortdurend vers bloed. Omdat het niet mogelijk is om de bloedsomloop van mensen aan elkaar te koppelen, dienden de onderzoekers in het tweede experiment herhaaldelijk bloedplasma - bloedvloeistof zonder rode en witte bloedcellen - van jonge gezonde muizen aan oude Alzheimer-muizen toe. Zo'n behandeling met menselijk plasma is bij Alzheimer-patiënten wel haalbaar.

Gezonder

In beide situaties knapten de muizen op. Verschillende herseneiwitten waren weer op een gezonder niveau. Ook verbeterde hun werkgeheugen en ruimtelijk geheugen: ze waren in staat om zich een omgeving te herinneren waar ze een onprettige ervaring hadden gehad - in dit geval een klein schokje.

Opvallend genoeg ruimde het jonge bloed het opgehoopte amyloïd-eiwit zelf niet op. 'Mogelijk herstellen de eiwitten uit het jonge bloed de schade die amyloïde aanricht', zegt Jinte Middeldorp, een Nederlandse postdoc die de studie uitvoerde.

Die verklaring is voor hoogleraar Wiesje van der Flier van het Alzheimercentrum aan het VUmc in Amsterdam niet bevredigend. 'Juist bij deze genetische vorm van Alzheimer is dat amyloïd-eiwit de enige oorzaak. De andere oorzaak van Alzheimer-symptomen, de vorming van eiwitkluwen in de hersenen, treedt bij deze muizen niet op, en kan dus ook niet hersteld worden.' Ook mist ze informatie in de studie, zoals het effect van de behandeling op de doorgifte van signalen in de hersenen.

De onderzoekers geven bovendien geen verklaring voor het effect, zegt Van der Flier. 'Ze hebben bijvoorbeeld ook geen controle met oude donormuizen uitgevoerd. Misschien werkt oud bloed ook wel, of treedt het effect op doordat de doorbloeding van de hersenen wordt verbeterd.'

Van der Flier waarschuwt dat de hoofdonderzoeker, Tony Wyss-Coray, eerder ook al eens met veel bombarie een grote ontdekking deed: een bloedtest om Alzheimer aan te tonen. Geen enkele groep bleek in staat die resultaten te reproduceren. 'Die studie is een stille dood gestorven.'

Wyss-Coray gaf later toe dat die studie inderdaad te mooi was om waar te zijn. In het jonge bloed heeft hij wel alle vertrouwen: hij richtte een bedrijf op dat een studie uitvoert met achttien Alzheimer-patiënten. Uit die studie zal moeten blijken of zijn optimisme terecht is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden