Beter/Leven Skihelm

Helpt een skihelm hoofdletsel te voorkomen?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: helpen skihelmen hoofdletsel te voorkomen?

In verhouding is het aantal hoofdletsels zelfs toegenomen ten opzichte van het totale aantal ski-ongevallen. Beeld Ullstein Bild via Getty Images

Michael Schumacher kan nog altijd niet lopen. De ex-Formule-1-coureur viel in 2013 tijdens het skiën met zijn hoofd op een steen. Hij had een skihelm op, maar die kon niet voorkomen dat hij met ernstig hoofdletsel werd afgevoerd en maanden in coma lag. Dat roept de vraag op: hoe goed beschermt zo’n helm eigenlijk?

De populariteit van de skihelm neemt onmiskenbaar toe. Volgens de Zwitserse raad voor ongevallenpreventie (BFU) droeg in het seizoen 2002-2003 slechts 16 procent van de wintersporters in de Alpen een helm. In 2008-2009 was dat al gestegen tot 37 à 65 procent, afhankelijk van het land. Vorig seizoen had 93 procent een helm op, laten de laatste cijfers van de BFU zien.

Dan zou hoofdletsel onder wintersporters aanzienlijk moeten zijn afgenomen. Dat lijkt echter niet het geval: het totale aantal ski-ongevallen is weliswaar gedaald sinds de jaren zeventig, maar het aantal hoofdletsels niet. In verhouding is het aantal hoofdletsels dus zelfs toegenomen ten opzichte van het totale aantal ski-ongevallen. De BFU schat dat 10 tot 15 procent van de blessures tussen 2001 en 2009 hoofdletsel was. 

‘In de cijfers nemen we niet altijd mee dat de risico’s in de sport ook kunnen veranderen. Vroeger gingen we allemaal van de zorgvuldig geprepareerde piste af, tegenwoordig halen velen hun beleving uit meer extreme vormen van skiën en snowboarden, bijvoorbeeld offpiste en in snowparks’, mailt Evert Verhagen, onderzoeker sportblessures bij het Amsterdam UMC, vanuit Brazilië.

Het BFU-rapport voegt daar nog een aantal mogelijke oorzaken aan toe: door betere skibindingen zijn er minder knie- en enkelblessures. Ook is er tegenwoordig meer aandacht voor hoofdletsel, waardoor verwondingen aan het hoofd nadrukkelijker opduiken in de statistieken.

In die statistieken, vaak afkomstig van verzekeraars, staat doorgaans niet om wat voor hoofdletsel het gaat, en ook niet of een slachtoffer een helm droeg. Op basis daarvan valt dus niet te zeggen of een helm beschermt. De BFU zette het onderzoek op een rijtje en concludeerde: een skihelm helpt. Althans, tegen sommige soorten hoofdletsel. Zo beschermt een helm tegen ernstige verwondingen, zoals een schedelfractuur of hersenbloeding door een flinke klap, maar mogelijk minder goed tegen een hersenschudding.

‘Val je op je hoofd, helm op of niet, dan heb je nog steeds risico op een hersenschudding’, reageert Verhagen. Dat komt doordat een helm niet de klap opvangt van de snelle beweging die je hoofd kan maken bij een val, zo legt hij uit. Een helm is volgens hem vooral gemaakt om te beschermen tegen fracturen.

Dan is er nog de vraag of een helm er niet juist toe leidt dat mensen roekelozer gaan skiën doordat ze zich veilig wanen, zoals tegenstanders van een fietshelmplicht wel beweren. Volgens de BFU en Verhagen is daar geen bewijs voor.

Verhagen is vóór een helmplicht. In delen van Oostenrijk, Italië en Polen bestaat die verplichting al voor kinderen, en vaak ook bij skischolen. In Frankrijk, waar Schumacher viel, geldt geen helmplicht. Maar zonder helm had Schumacher het waarschijnlijk niet overleefd, denkt Verhagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden