De week in wetenschap Tonie Mudde

Helpt een nieuw ‘superkeurmerk’ ons gezonder te eten?

Wetenschappers wijzen een nieuw keurmerk in de supermarkt af. Hier een idee om te beoordelen of dat terecht is.

Het is groen, oranje en rood en kan binnenkort zomaar opduiken in uw koelkast en voorraadlade. Rara, wat is het?

Antwoord: de Nutri-score. Een etiket dat eruit ziet als een soort verkeerslicht waarbij je in één oogopslag zou moeten kunnen zien hoe (on)gezond voedingswaren en dranken zijn. Supermarkten zijn er enthousiast over, net als de Consumentenbond. Onder meer Frankrijk – waar de Nutri-score is ontwikkeld – Duitsland en België kozen reeds voor de Nutri-score als hét keurmerk voor gezonde voeding.

Toch is er ook verzet, bleek deze week. Voedingswetenschappers overhandigden minister Paul Blokhuis een brandbrief met het verzoek het nieuwe keurmerk vooral niet in te voeren in Nederland. De kritiek: de Nutri-score volgt de Schijf van Vijf niet, die in Nederland al decennialang de consensus van Nederlandse voedingswetenschappers samenvat in voedingsadviezen.

Critici strooien in de media vlijtig met voorbeelden die moeten aantonen hoe raar de Nutri-score in elkaar zit. Cola light? Staat niet in de Schijf van vijf, maar krijgt volgens de Nutri-score een groene B (op één na beste categorie). Olijfolie? Staat wél in de Schijf van vijf, maar krijgt een D (op één na slechtste categorie). En sommige diepvriespizza’s scoren béter dan zwarte thee met citroenschilletjes!

Doe niet zo flauw, zeggen voorstanders van de Nutri-score op hun beurt. Het gaat bij het nieuwe gezondheidskeurmerk duidelijk om een vergelijking bínnen een productcategorie. Dus: je gaat toch al frisdrank kopen, wat is dan relatief gezien een gezonde keuze? En dan scoort Cola light simpelweg beter dan cola met zeven suikerklontjes per glas.

Wat zou het ideale keurmerk zijn? Je kunt uren discussiëren over A-tjes, B-tjes en C-tjes, maar het belangrijkste criterium lijkt mij: werkt het? Helpt het keurmerk mensen werkelijk om gezondere keuzes te maken?

Franse en Australische wetenschappers vergeleken al eens het effect van verschillende keurmerken, variërend van simpele waarschuwingssymbolen – ‘bevat veel verzadigde vetten!’ – tot zogeheten ‘multiple traffic lights’ die gedetailleerd weergeven hoeveel procent van de aanbevolen hoeveelheid suikers, zouten en andere ingrediënten een product bevat.

Het Nutri-score-logo op ontbijtgranen. De Nutri-score volgt de Schijf van Vijf niet en stuit daarom op verzet van voedingwetenschappers. Beeld ANP

In twaalf landen zetten internetpanels producten op een rij van gezondst naar minst gezond, na het zien van keurmerken of geen keurmerken. Uitkomst: in alle landen werkte de Nutri-score het beste.

Uit een vergelijkbaar onderzoek in Nederland bleek dat ook hier de Nutri-score mensen het beste hielp om gezondere van minder gezonde producten te onderscheiden.

Vanzelfsprekend valt er op deze onderzoeken ook wat af te dingen. Mensen die online vragenlijsten invullen gedragen zich misschien anders dan bezoekers van een echte supermarkt. Maar de resultaten lijken me genoeg aanleiding voor een groot praktijkexperiment met de Nutri-score. Bijvoorbeeld: begin bij dertig supermarkten met Nutri-scores bij de ontbijtgranen. Houd al het andere hetzelfde.

Kijk een paar maanden later in die supermarkten of de verkoop van gezondere ontbijtgranen stijgt, en die van de suikerbommencruesli daalt. Vergelijk de resultaten met de supermarkten waar niets veranderde. Voeg desgewenst andere productgroepen toe aan het experiment. Zo moet toch vrij snel duidelijk worden hoe goed dit ‘superkeurmerk’ echt werkt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden