Nieuws

Hardrock en hiphop komen er bekaaid af in de algoritmes van muziekdiensten

Met streamingdiensten voor muziek zoals Spotify is het ontdekken van nieuwe muziek makkelijker dan ooit. De aanbevelingen zijn alleen niet voor elke luisteraar even goed, blijkt uit nieuw onderzoek.

Fans genieten van een optreden van de Canadese hardrockband Danko Jones in Kopenhagen. Uit onderzoek blijkt dat  liefhebbers van energieke hiphop en hardrock slechte aanbevelingen krijgen in streamingdiensten als Spotify.  Beeld Universal Images Group via Getty
Fans genieten van een optreden van de Canadese hardrockband Danko Jones in Kopenhagen. Uit onderzoek blijkt dat liefhebbers van energieke hiphop en hardrock slechte aanbevelingen krijgen in streamingdiensten als Spotify.Beeld Universal Images Group via Getty

Van alle Nederlanders gebruikt volgens marktonderzoeker GfK 60 procent een streamingdienst om naar muziek te luisteren. En bijna iedereen die dat doet, luistert – bewust of onbewust – naar nummers die aangeraden worden door algoritmes. Als je van populaire muziek houdt, vallen die aanraders waarschijnlijk in de smaak. Als je buiten de mainstream valt, zijn ze vaak minder accuraat. Vooral liefhebbers van energieke hiphop en hardrock krijgen slechte aanbevelingen, zo schrijven Oostenrijkse en Nederlandse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift EPJ Data Science.

De onderzoekers wierven 4.148 muziekluisteraars. De helft daarvan luistert naar mainstream-muziek, de andere helft wijkt daarvan af. De onderzoekers zorgden ervoor dat alle proefpersonen gebruikmaakten van Last.fm, een website die het luistergedrag bijhoudt. Op basis van Spotify-algoritmes analyseerden ze de luistergeschiedenis van de muziekliefhebbers in combinatie met de liedjes die hun worden aangeraden. De uitkomst: mainstream-luisteraars zijn tevredener met hun aanbevelingen dan de rest.

Dansbaarheid

Robert Prey, onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen en niet verbonden aan de nieuwe studie, vindt de resultaten ‘niet geheel verrassend’. Liefhebbers van muziek die niet mainstream is zijn per definitie een minderheid. ‘Ze geven minder input aan het algoritme van de streamingdienst dan de luisteraar die populairdere muziek opzet. Daardoor zal het algoritme slechter voor hen werken.’ Wat de onderzoekers niet hebben geanalyseerd, is of mainstream-luisteraars minder kieskeurig zijn. Dat zou ook kunnen bijdragen aan een grotere tevredenheid met de aanbevelingen.

Maar zo ondergronds zijn hardrock en hiphop ook weer niet. Waarom zijn juist in die genres de aanbevelingen slechter? ‘Wellicht komt dat door hoe de algoritmes verschillende liedjes classificeren’, zegt Prey. ‘Moet het algoritme kijken naar de tekstuele inhoud, of de dansbaarheid? Die variabelen werken goed voor het ene genre, maar slechter voor het andere.’

Hoe ‘slim’ en ‘zelflerend’ algoritmes ook mogen zijn, uiteindelijk worden ze gemaakt door programmeurs. ‘Dat zijn gewoon mensen. En als er mensen aan te pas komen, zijn er altijd vooroordelen. Daar kun je niet onderuit. Zij vertellen het algoritme wat belangrijk is. Zijn dat de instrumenten of het ritme? Is het aantal likes dat je een artiest hebt gegeven belangrijker dan hoe vaak je naar dat ene nummer hebt geluisterd?’

Het is niet direct duidelijk wat het antwoord op die vragen is en daarmee legt de consument veel keuzes bij de programmeurs. De vraag is: weten die wel wat luisteraars willen? Hun ultieme doel is engagement, de consument betrekken bij en verbinden aan het product. Dat zorgt immers voor de grootste winst voor de streamingdienst.

Radio

‘Dat is helaas niet altijd het beste voor de maatschappij en onze muzikale cultuur’, vindt Prey. De aanbevolen muziek zorgt er namelijk voor dat consumenten langer blijven luisteren, maar niet dat ze de interessantste muziek ontdekken, of dat ze zich meer aan een artiest binden door naar optredens te gaan. Recentelijk kwam Spotify zelf met een onderzoek waarin ze aantonen dat hun algoritmes op de lange termijn leiden tot minder divers luistergedrag. Luisteraars komen in hun eigen bubbel, precies zoals bij nieuws op sociale media. Prey: ‘Mijn dochter is 9. Haar identiteit als muziekfan zal gevormd worden door dit soort algoritmes, net zoals dat vroeger gebeurde door de radio en de top-40. Dat heeft grote gevolgen voor hoe iemand zichzelf en anderen ziet.’

Volgens Prey zouden de algoritmes niet alleen ‘aangename’ muziek moeten aanraden, maar ook nummers die anders zijn, die meer prikkelen. ‘Op het moment wordt daar veel mee geëxperimenteerd. Maar wellicht gaat dit regelrecht tegen het businessmodel van engagement in.’

Maar ook de muziekconsument kan bijdragen aan een betere muziekcultuur. Prey: ‘Je moet niet te afhankelijk worden van één muziekdienst. Probeer gewoon wat verschillende manieren uit om naar muziek te luisteren, zoals Bandcamp, een online muziekwinkel voor onafhankelijke artiesten. En volg niet alleen de aanbevelingen maar probeer zelf wat harder te zoeken naar nieuwe muziek. Daardoor krijg je een veel beter beeld van de enorme verscheidenheid aan muziek die er in de wereld te vinden is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden