Haarscherpe foto's Pluto geven eerste geheimen prijs

Pluto heeft weer wat minder geheimen voor de mens. Woensdagavond bracht NASA de eerste close-upfoto's van de mysterieuze dwergplaneet naar buiten. Daarop zijn onder meer ijsbergen te zien en scherpe beelden van Pluto's grootste maan Charon.

Foto, beschikbaar gesteld door de NASA Beeld epa

22:39: Beelden overtreffen alle verwachtingen

NASA is in de wolken met de foto's. 'De beelden overtreffen al onze verwachtingen', zei een woordvoerder van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie.

21.52: IJsbergen van kilometers hoog

Nog niet het complete oppervlak is te zien; slechts een klein part nabij de zuidpool van de planeet is door de sonde overgestraald naar aarde. Dit partje bevatte al een verrassing: Pluto blijkt bergen te hebben van ruim drie kilometer hoog, die mogelijk het gevolg zijn van ijsvulkanisme. Door de extreem lage temperaturen van meer dan 200 graden Celsius onder nul, blijven de ijsbergen die uit de korst werden geperst intact.

Omdat op de foto geen enkele inslagkrater zichtbaar is, is het gebied mogelijk geologisch actief, denken de NASA-wetenschappers. Wellicht is het oppervlakte jonger dan honderd miljoen jaar, een oogwenk in astronomisch opzicht.

De foto's die woensdag zijn getoond, liggen in het hartvormige gebied dat op eerdere beelden zo duidelijk zichtbaar was. Om ontdekker Clyde Tombaugh van de dwergplaneet te eren, is besloten dit hartvormige gebied naar hem te vernoemen: de Tombaugh regio. De komende dagen zullen meer beelden die New Horizons gisteren heeft gemaakt de aarde bereiken. De kleine sonde is inmiddels al bijna twee miljoen kilometer verwijderd van Pluto, op weg naar de Kuipergordel.

NASA liet ook een beeld zien van Pluto's grootste maan Charon. Daarop zijn kilometers diepe kloven te zien. Ook is sprake van een opvallend kleurverschil met Pluto, dat voornamelijk een roodzweem heeft. Hoe dat verschil in kleur is ontstaan, is nog onduidelijk. Daarnaast is een van de andere vijf manen van Pluto getoond: Hydra, dat een diameter van 43 kilometer blijkt te hebben. Het oppervlakte van de maan, die pas in 2005 werd ontdekt, bestaat vermoedelijk uit waterijs.

Het oppervlakte van Pluto, nabij de zuidpool. De 'pukkels' zijn ijsbergen van ruim drie kilometer hoog. Beeld NASA

13.49 uur: ...en klik!

New Horizons is zojuist Pluto gepasseerd op 12.500 kilometer afstand. Nooit eerder werd de laatste planeet van het zonnestelsel bezocht. Na een reis van 3.462 dagen en ruim vijf miljard kilometer bereikte de sonde vanmiddag Pluto. Foto's die door New Horizons zijn gemaakt, worden straks verstuurd, als de sonde zijn antenne weer richting de aarde heeft gekeerd. Vanwege de trage verbinding en de enorme afstand zal het nog vele uren duren voor de close-ups van Pluto beschikbaar komen.

13.18 uur: Nieuwe foto

Op de Instagrampagina van NASA werd zojuist een nieuwe foto gepubliceerd van Pluto: in kleur en van ongekend detail. De opname is gemaakt ongeveer zestien uur voor de passage en op een afstand van bijna 750 duizend kilometer. Nu op 22 duizend kilometer afstand.

Pluto op 750 duizend kilometer afstand Beeld NASA

11.45 uur: bereid u voor op anticlimax

Grote opwinding onder wetenschappers en ruimtevaartliefhebbers: nog even en ruimtesonde New Horizons passeert Pluto en zal foto's van ongekend detail naar de aarde zenden. Helaas zal de passage op aarde volledig ongemerkt voorbijgaan, omdat op het moment supreme de antennes van New Horizons niet naar de aarde gericht staan en er dus geen communicatie mogelijk is.

Dat kan later pas weer, na het fotomoment, als de sonde zich heeft gedraaid. Bovendien vergt het 4 uur en 25 minuten voor de signalen de aarde bereiken, en is door de enorm trage verbinding van 1 tot 2 kilobits per seconde (twintig keer trager dan de ultiem slome telefoonmodems waarmee de mensheid in de jaren negentig het wereldwijde web op kroop) de eerste foto pas morgen verwachten.

Dit neemt niet weg dat vandaag een historische dag is: de laatste halte van het zonnestelsel wordt aangedaan. Nog nooit is de mensheid zo dicht bij de verafgelegen dwergplaneet geweest en de beelden die tot nu toe al zijn ontvangen van New Horizons, geven alle reden voor opwinding.

9.50 uur: Pluto is groter

De planeet Pluto heeft een diameter van 2.370 kilometer en is daarmee iets groter dan werd aangenomen. Dat hebben wetenschappers van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA dinsdag vastgesteld. Het is voor het eerst sinds de ontdekking van Pluto in 1930 dat de afmetingen van het hemellichaam kunnen worden vastgelegd. De planeet stond te ver van de aarde om dat met zekerheid te doen.

New Horizons is bijna tien jaar onderweg geweest. Wetenschappers kijken vanaf de aarde mee. De afgelopen weken kreeg de sonde Pluto in het vizier. Hij stuurde steeds scherpere foto's naar de aarde. De vage schim bleek allerlei vormen op zijn oppervlak te hebben. Wat die zijn, is nog niet duidelijk.

Hoe groot is Pluto vanuit New Horizons? En hoe ver is het nog?

Kijk hier voor alle bijna-realtime statistieken.

Beeld reuters

09.00 uur: Passage op 12.500 kilometer afstand

Rond 13.49 uur Nederlandse tijd is New Horizons Pluto het dichtst genaderd. De afstand is dan ongeveer 12.500 kilometer. Ter vergelijking: onze televisienetwerken en navigatiesystemen ontvangen signalen van satellieten die ruim twee keer zo ver van de aarde staan. Als alles achter de rug is, stuurt de New Horizons als bevestiging een signaal naar de aarde. Dat komt pas in de nacht van dinsdag op woensdag aan bij de vluchtleiding.

Pluto is de grote onbekende in ons zonnestelsel. Hij is zo klein en staat zo ver weg, dat hij veel later dan de andere planeten werd ontdekt. New Horizons is pas de eerste missie naar Pluto. Eerst was ze de negende planeet in het zonnestelsel, maar in 2006 werd de omstreden beslissing genomen hem te degraderen tot dwergplaneet.

Beeld ap

Plutoïteiten

Het is vreselijk koud op Pluto. En donker: zelfs op het heetst van de dag is de zon niet meer dan een speldeprik aan de zwarte hemel, een ster tussen de andere. De temperatuur schommelt tussen de min 233 en de min 213 graden.

Een dag duurt hier bijna een aardse week. En een jaar - één rondje om de zon - duurt 248 aardse jaren. Een volwassene van 75 kilogram zou er hier nog maar 5 wegen, vanwege de geringe zwaartekracht. En wie omhoog kijkt, ziet misschien een grote, duistere vorm, die onheilspellend langs de sterren trekt. Dat is Charon, Pluto's grootste maan. Kleiner dan de maan van de aarde, maar wel veel dichterbij.

Het oppervlak van Pluto bestaat uit bevroren stikstof met sporen koolmonoxide, methaan, ethaan en andere verbindingen erin. Het is denkbaar dat er vulkaanachtige activiteit is van water en exotische vloeistoffen die we op aarde alleen in gasvorm kennen. Dat er druppeltjes of sneeuwvlokjes stikstof vallen. Dat er geisers zijn van exotische chemicaliën. En zelfs dat er aan het oppervlak rivieren stromen van vloeibaar neon, een element dat bij de diepvrieskou van Pluto de rol kan gaan spelen van water op aarde.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden