Nieuws sociale media

Grootschalige opruiming op Facebook en Twitter van Russische en Iraanse propaganda-accounts

Iran blijkt zich van vergelijkbare tactieken te bedienen als Rusland op sociale-mediaplatformen als Instagram, Facebook en Twitter. Honderden accounts zijn nu door de platformen verwijderd.

De door Facebook vrijgegeven voorbeelden van de aan Iran gelinkte propaganda. Foto Facebook

Facebook heeft naar eigen zeggen 652 pagina’s, groepen en accounts verwijderd die op een gecoördineerde wijze politieke propaganda beoefenden en waarvan de eigenaar ‘niet authentiek’ is. Concreet: de meeste van al deze honderden pagina’s en accounts zijn volgens Facebook van Iraanse oorsprong. Enkele zouden banden met Rusland hebben.

De grootschalige ingreep volgt op een kleinere van vorige maand, waarbij 32 aan Rusland gelinkte accounts offline werden gehaald en is een logisch gevolg van de toegenomen inspanningen van Facebook na de Amerikaanse verkiezingen om misbruik van het netwerk tegen te gaan. Ook dochter Instagram werd opgeschoond. Daarnaast zouden de Iraniërs en Russen zich ook op Twitter en YouTube hebben gericht. Kort na de aankondiging van Facebook van dinsdagavond maakte Twitter bekend dat het 284 accounts heeft opgeschort die zich bezighielden met ‘gecoördineerde manipulatie’.

Facebook werd vorige maand getipt door het beveiligingsbedrijf FireEye, dat de verdachte activiteiten op het spoor kwam. Het bedrijf zegt in een verklaring niet met 100 procent zekerheid te kunnen zeggen dat de accounts daadwerkelijk zijn terug te leiden tot de Iraanse overheid, maar het heeft genoeg aanwijzingen om daar toch redelijk zeker van te zijn. Facebook is overigens stelliger. Het gaat in totaal om vier (drie Iraans, één Russisch) verschillende hoofdgroepen, waarbij er geen aanwijzingen zijn dat Russen en Iraniërs zouden samenwerken.

Zelfde spelletje

Rusland wordt al veel langer gelinkt aan dergelijke praktijken, maar volgens zowel Amerikaanse politici als FireEye is het nieuw dat Iran zich van dezelfde propagandatactieken bedient. ‘De Iraniërs spelen nu hetzelfde spelletje als het Kremlin’, zegt bijvoorbeeld senator Max Warner van de democraten tegen persbureau AP. In de praktijk gaat het om verschillende actiegroepen waarvan de bron op het eerste gezicht onduidelijk is. De invloedrijkste was de Liberty Front Press-groep, die de Iraanse politieke agenda voerde met berichten tegen Israël en Saoedi-Arabië en pro-Palestijnse berichten. Ook werd Donald Trump bekritiseerd, die de Amerikaans-Iraanse nucleaire deal opblies. FireEye heeft echter geen aanwijzingen dat de campagnes zich richtten op de komende Amerikaanse verkiezingen. Liberty Front Press bediende zich ook van nep-websites die gelinkt waren aan accounts van sociale media. Deze werden al in 2013 geregistreerd, maar pas vorig jaar geactiveerd.

Nederland

Bij de campagnes op de verschillende sociale-mediaplatformen is Nederland niet op de korrel genomen. FireEye en Facebook stellen dat mensen in de Verenigde Staten, Groot Brittannië, Latijns Amerika en het Midden-Oosten het doelwit waren. Facebook heeft ook een aantal voorbeelden gepubliceerd van posts op de ontmantelde accounts. Deze zijn afkomstig van actiegroepen met namen als The British Left, Progressive Front of het Patriotic Palestinian Front. De gepubliceerde posts laten afbeeldingen zien van Trump en Kim Jong-un in innige omhelzing in een filmposterparodie (the Nukebook in plaats van the Notebook) of van niet bestaande Brexit-postzegels.

Facebook kreeg de tip van FireEye vorige maand al en was daarna naar eigen zeggen in staat om de verdachte activiteiten daadwerkelijk te linken aan Iraanse staatsmedia. Het bedrijf zegt dat er altijd een spanning is tussen korte en lange termijn: als kwaadwillenden te snel offline worden gehaald, ondermijnt dat het inzicht in de omvang van het netwerk en de bedoelingen van degenen die erachter zitten. Google wordt door persbureau Reuters ook genoemd als speeltuin (YouTube en Google Plus) voor Iran en Rusland, maar dit concern is verder niet naar buiten getreden met details. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.