Medewerkers meten radioactiviteit nadat er radioactief water is gelekt uit een reservoir van de kerncentrale in Fukushima in 2013.
Medewerkers meten radioactiviteit nadat er radioactief water is gelekt uit een reservoir van de kerncentrale in Fukushima in 2013. © EPA

Grondwater Fukushima besmet, maar 'niemand wordt aan dat water blootgesteld'

Onder stranden op tientallen kilometers van Fukushima bevat het grondwater een relatief hoge concentratie radioactief cesium. Volgens de onderzoekers die dit ontdekten, is er geen gevaar voor de volksgezondheid.

Jaren na de kernramp in Fukushima hebben wetenschappers een tot nu toe onbekende bron van radioactieve besmetting ontdekt. Grondwater onder stranden op tientallen kilometers afstand van de centrale blijkt een relatief hoge concentratie radioactief cesium te bevatten. Volgens de onderzoekers is er geen gevaar voor de volksgezondheid.

Een tsunami die het gevolg was van een zware aardbeving veroorzaakte in maart 2011 een meltdown in reactoren van de centrale van het Japanse Fukushima. Er kwam een aanzienlijke hoeveelheid radioactiviteit vrij die voor een groot deel in de oceaan terecht kwam - via de atmosfeer (neerslag) en besmet koelwater. Zeestroming in zuidelijke richting transporteerde cesium-137 langs de kust. In de eerste weken na de ramp belandden de isotopen op de stranden en bereikten ze het grondwater onder de stranden.

Grondwater

Via het brakke grondwater stroomt het cesium nu langzaam maar zeker terug naar zee. Het zoute zeewater zorgt ervoor dat de isotopen loskomen van het zand, waaraan ze zich hadden gehecht. In het grondwater onder de stranden zijn hogere niveaus van besmetting gemeten dan in het water in de haven bij de centrale.

De Amerikaanse en Japanse wetenschappers onderstrepen dat de besmetting geen gevaar oplevert voor de lokale bevolking. Ook al gaven enkele metingen aan dat de besmetting boven de Japanse norm voor drinkwater ligt. 'Niemand wordt aan dat water blootgesteld of drinkt het. De volksgezondheid is hier niet de eerste zorg', aldus een van de auteurs van de studie die verscheen in PNAS.

De hoeveelheid besmet grondwater die in de oceaan stroomt, komt ongeveer overeen met de hoeveelheid besmet water die door rivieren naar zee wordt gebracht en vanaf het terrein van de centrale in zee terechtkomt. Het gaat om hoeveelheden die nu duizenden malen kleiner zijn dan in de eerste dagen na de ramp.

De onderzoekers deden tussen 2013 en 2016 metingen in het grondwater onder stranden tot op 100 kilometer ten zuiden van de kerncentrale. Het grondwater onder de stranden bleek tot tien keer meer cesium-137 te bevatten dan het zeewater in de haven van de centrale.

Kerngeleerde Wim Turkenburg, niet betrokken bij de studie, noemt het verrassend dat het grondwater onder de stranden vijf jaar na de ramp op zo'n afstand een relatief hoge concentratie cesium bevat.

Nagelaten onderzoek

De emeritus hoogleraar wijst erop dat de auteurs hebben nagelaten gedegen onderzoek te doen langs de kust ten noorden van de centrale. Daarmee hadden ze kunnen aantonen in hoeverre de richting van de golfstroom (zuidelijk) verschil maakt in de mate van besmetting, aldus Turkenburg.

In het artikel wordt ook geen analyse gepresenteerd van de diverse stromingspatronen van het grondwater onder en nabij de kerncentrale. Turkenburg: 'Het lijkt alsof de onderzoekers ervan uitgaan dat het grondwater met cesium-137 vanaf land loodrecht de zee instroomt. Maar afhankelijk van gelaagdheid, samenstelling en gesteldheid van de bodem kunnen ook andere stromingspatronen van het grondwater optreden. Dat kan invloed hebben op het radioactieve gehalte van het grondwater langs de kust op grotere afstand van de centrale.'