Groep ouderen stelt 'legaal en goedkoop zelfdodingsmiddel' ter beschikking

Neem 2 gram van een legaal verkrijgbaar conserveringsmiddel in met 50 milliliter water. 'Binnen 20minuten raak je in coma. Daarna overlijd je', aldus assistent Gert Rebergen van de Coöperatie Laatste Wil in een vrijdagavond uitgezonden reportage van het programma Nieuwsuur. In die reportage ging Rebergen met een flacon met 8 gram van het groot effect sorterende poeder op huisbezoek bij een aantal van de 3.500 leden van de coöperatie.

Beeld anp

In een presentatie die wat weg had van die van een vertegenwoordiger in stofzuigers verstrekte Rebergen details over het middel. Vervelende bijwerkingen werden niet gerapporteerd, behalve wat hoofdpijn voor je in coma raakt te voorkomen door tegelijk met het conserveringsmiddel 'een wat zwaarder hoofdpijnmiddel' in te nemen.

Het conserveringsmiddel is vooralsnog alleen in grote hoeveelheden verkrijgbaar. Daarom wordt leden van de coöperatie geadviseerd het in groepsverband aan te schaffen. Laatste Wil treedt uit veiligheidsoverwegingen niet met de naam van het middel naar buiten, maar houdt er desalniettemin rekening mee dat die kan uitlekken. 'Dat zou kunnen en dat zou jammer zijn', aldus Petra de Jong, bestuurslid van Laatste Wil. De gemiddelde leeftijd van leden van de coöperatie is 70 jaar, maar lidmaatschap is mogelijk vanaf je 18de. Om informatie te krijgen over het middel moet je minimaal een half jaar lid zijn.

Advocaat Wim Anker zei vrijdagavond in Nieuwsuur allesbehalve uit te sluiten dat de coöperatie zich schuldig maakt aan een strafbaar feit. Dit op grond van recente jurisprudentie. Anker trad op als advocaat van de 74-jarige Albert Heringa, die in 2008 zijn 99-jarige moeder een dodelijk middel toediende. In maart jongstleden stelde de Hoge Raad in die zaak dat hulp bij zelfdoding en euthanasie door een niet-arts slechts in uitzonderlijke omstandigheden straffeloos kan zijn. Elke gedraging van een burger die zelfdoding van een andere burger mogelijk maakt of vergemakkelijkt, is in principe strafbaar. Het onder de aandacht brengen van een conserveringsmiddel met een dodelijke werking kan door het Openbaar Ministerie als zodanig worden gecategoriseerd.

Volgens Ernst Hulst, docent recht en gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit, is dat zeker het geval: 'Waar je middelen verstrekt met als doel iemand te laten overlijden, is sprake van een strafbaar feit. Ik verbaas mij erover dat dit nu gebeurt. Hulp bij zelfdoding is strafbaar, in de zaak-Heringa is dat onderstreept. Het is niet voor niets dat we een euthanasiewetgeving hebben.'

Strafbaar feit

Boudewijn Chabot, ouderenpsychiater en auteur van Uitweg Een waardig levenseinde in eigen hand, waarin de term 'zelfeuthanasie' werd gelanceerd, zegt dat het juist voor de hand ligt dat wat hij 'de humane methode' noemt in de praktijk wél zal worden gedoogd. Coöperatie Laatste Wil komt in zijn optiek niet met iets nieuws. Al jaren vindt euthanasie plaats zonder dat daar artsen aan te pas komen, alleen gebeurde dit tot nog toe vooral met medicatie die doorgaans ook door artsen in officiële euthanasieprocedures wordt gebruikt. 'Het is niets nieuws. Het wordt al jaren gepraktiseerd en gedoogd. Alleen in het geval Heringa kwam het tot een strafzaak.'

Agnes Wolbert, directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), meent dat het conserveringsmiddel van Coöperatie Laatste Wil 'een enorme stap kan zijn voor mensen die niet afhankelijk willen zijn van artsen of andere hulpverleners'. De NVVE gaat ervan uit dat Laatste Wil de presentatie van de substantie grondig heeft voorbereid en zeker is van de effectiviteit ervan. Over de rol van de NVVE zegt Wolbert: 'We begeleiden mensen die dat willen bij het maken van afwegingen over hun levenseinde en bieden de relevante informatie. Als dit middel goed en veilig is gebleken, zullen we ernaar verwijzen zoals we onze leden ook informeren over andere effectieve middelen.'

Psycholoog René Diekstra, gespecialiseerd in suïcidepreventie, vreest 'het ontbreken van euthanatische omstandigheden' bij mensen die het middel eventueel gaan gebruiken. Deskundigen worden omzeild, de beschikbaarheid van het middel kan de deur open zetten voor een dood in 'dysthanatische omstandigheden'. 'De oud-Griekse betekenis van het woord euthanasie is 'goede dood', het tegenovergestelde daarvan is dysthanasie oftewel een 'slechte dood'. Van dysthanasie kan sprake zijn als mensen te redden waren geweest, als ze met de juiste hulp nog een zinvol leven hadden kunnen leiden. Om te zien of sprake is van euthanatische omstandigheden kun je niet zonder deskundigen. Die staan met zo'n middel buitenspel, er is geen waarborg dat het leven echt voltooid was.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden