Wetenschap Klopt dit wel?

Groenten en fruit zijn ‘vaak vervuild’ met hormoongif – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: groente en fruit in de supermarkt bevatten vaak hormoonverstorende stoffen.

Beeld Getty

Van wie komt die claim?

Druiven uit Spanje, papaja’s uit Brazilië en nog veel meer andere fruit- en groentesoorten in de supermarkt zijn ‘opvallend vaak’ vervuild met hormoongif, meldt Trouw deze week. Het zou gaan om bestrijdingsmiddelen die de hormoonhuishouding van mensen in de war schoppen. Trouw vond de stoffen na meetgegevens van de Nederlandse voedselautoriteit NVWA opnieuw te laten analyseren. Het nieuws ging snel rond bij onder meer AD, NU.nl en het Nederlands Dagblad.

Klopt het?

Of groente en fruit in de Nederlandse supermarkt daadwerkelijk ‘opvallend vaak’ hormoonverstorende stoffen bevatten, blijkt niet zo makkelijk vast te stellen. Omdat de NVWA importproducten juist extra vaak zegt te controleren, vormt het onderzoek geen goede afspiegeling van wat er in de supermarktschappen ligt.

Ook is niet honderd procent zeker of het bij de Trouw-analyse in alle gevallen om hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen gaat, laat het RIVM in een reactie weten. ‘Bij veel stoffen op de lijst gingen bij mij niet meteen die alarmbellen af’, zegt ook emeritus hoogleraar toxicologie Martin van den Berg, die aan de Universiteit Utrecht jarenlang hormoonverstorende stoffen heeft onderzocht. De EU beoordeelt nog welke bestrijdingsmiddelen precies hormoonverstorend zijn en welke niet.

Afgezien van een enkele forse overschrijding blijkt het doorgaans om kleine restjes bestrijdingsmiddel te gaan. Meestal te weinig om bij de doorsneeconsument daadwerkelijk de hormoonhuishouding in de war te schoppen, stelt Van den Berg.

Toch vindt Van den Berg dat de controle op hormoonverstorende stoffen wel strenger mag. We krijgen dagelijks ook hormoonverstoorders binnen uit plastic en textiel, en bij elkaar opgeteld kunnen die op termijn toch de hormoonbalans veranderen.

‘Wat hormoonverstorende stoffen betreft, hebben we een blinde vlek’, zegt ook Majorie van Duursen, hoogleraar toxicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Beide hoogleraren stellen, net als het Trouw-artikel, dat met name ongeboren kinderen risico lopen. ‘Hormonen in het lichaam werken met heel lage doses’, zegt Van Duursen. ‘Juist in de vroege levensfase kunnen kleine schommelingen grote effecten teweegbrengen.’

In dat licht zijn zelfs kleine restjes hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen onwenselijk, iets wat ook in de EU-regelgeving van 2009 is opgenomen: die stelt dat aantoonbaar gevaarlijke stoffen enkel in niet-meetbare hoeveelheden aanwezig mogen zijn. Echter, pas sinds november 2018 zijn er daadwerkelijk criteria opgesteld hoe je een hormoonverstorende pesticide zou moeten identificeren, zegt Van Duursen.

Ondanks die strenge grens is er geen reden voor paniek over hormoongif op groente en fruit, benadrukken beide hoogleraren. ‘Elke dag blootgesteld worden aan hormoonverstoorders is niet goed, maar het kan geen kwaad er een keer wat meer van binnen te krijgen bij een portie kersen’, zegt Van Duursen. ‘Groente en fruit laten staan lijkt me schadelijker voor de gezondheid’, besluit Van den Berg. Het Voedingscentrum adviseert in een reactie om zo afwisselend mogelijk te eten, dan word je nooit te veel blootgesteld aan één stof.

Eindoordeel

De NVWA trof in 2017 inderdaad hormoonverstorende stoffen aan op groente en fruit. Dat levert waarschijnlijk nauwelijks acute risico’s op, maar experts pleiten wel voor strengere controle om de totale blootstelling omlaag te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden