Groene zeeschildpad in gevaar: door opwarming van het zand worden bijna geen mannetjes meer geboren

Onder de groene zeeschildpadden bij het Great Barrier Reef is een scheve man-vrouwverhouding ontstaan door stijgende temperaturen. De kans op uitsterven van de soort neemt daardoor toe.

Groen zeeschildpad in de buurt van Hawaii. Beeld Science Photo Library

Bij een van de grootste zeeschildpaddenkoloniën ter wereld, in het Australische Great Barrier Reef, is iets vreemds aan de hand. Er worden namelijk bijna alleen nog maar vrouwelijke schildpadden geboren. Volgens Australische en Amerikaanse wetenschappers is dat te wijten aan de stijgende temperaturen van het zand waarin de schildpadden hun eitjes leggen. De scheve man-vrouwverhouding zou de kans op uitsterven van de zeeschildpad vergroten.

Geslachtschromosomen

Zeeschildpadden hebben, net als veel andere reptielen, geen geslachtschromosomen. De omgevingstemperatuur tijdens de broedperiode bepaalt de sekse van het dier. Een hoge temperatuur zorgt voor een vrouwtje, koelere omstandigheden zorgen voor een mannetje.

De afgelopen twee decennia steeg de temperatuur op het noordelijke gedeelte van het Great Barrier Reef zodanig dat er nu een aanzienlijk groter aantal vrouwelijke babyschildpadden is. Omdat het moeilijk is om het geslacht van schildpadden op het oog te bepalen, is dit de eerste studie die dat op grote schaal aantoont. De bevindingen werden eerder deze maand gepubliceerd in Current Biology door onderzoekers van de National Oceanic and Atmospheric Administration, de universiteit van Californië en het Wereld Natuur Fonds.

Genetische verarming

Met behulp van een bloedanalyse op het testosterongehalte konden de onderzoekers het geslacht van de groene zeeschildpadden, zoals de soort heet, vaststellen. Daaruit bleek dat ruim 99 procent van de jonge groene zeeschildpadden op het noordelijk rif vrouwelijk is. Bij een oudere generatie is dat ruim 86 procent. Op het koelere, zuidelijk rif is slechts 69 procent van de babyschildpadden vrouwelijk.

Ido Pen, hoogleraar theoretische evolutionaire ecologie aan het Groningen Institute for Evolutionary Life Sciences, legt uit dat een geslachtsverhouding in het voordeel van vrouwtjes niet per se slecht is voor een soort. Eén mannetje kan immers gemakkelijk meerdere vrouwtjes bevruchten. 'Maar', zegt Pen, 'als de geslachtsverhouding extreem ongelijk wordt, zoals nu, kan ik me voorstellen dat een groot deel van de vrouwtjes geen mannetje meer kan vinden, met alle nadelige gevolgen van dien.' Pen legt uit dat een scheve geslachtsverhouding daarnaast kan leiden tot genetische verarming van een populatie, omdat maar een klein aantal mannetjes, met dus relatief weinig genetische variatie, alle nakomelingen krijgt. Dat kan het aanpassingsvermogen van een populatie verminderen, en ook de uitstervingskans vergroten.

Een vrouwelijke groene zeeschildpad legt eieren. Beeld epa

Het is te hopen dat evolutie de schildpadden op den duur een handje kan helpen en dat de schildpadden zich kunnen aanpassen aan een warmer klimaat. Volgens Pen zou dat weleens te lang kunnen duren, omdat de generatietijd van zeeschildpadden erg lang is en de temperatuur te snel stijgt.

Dit is de code: Klimaatspecial
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden