Griepprik beschermt niet tegen rondwarend virus

Voor het tweede jaar op rij sluit het griepvaccin dat risicogroepen moet behoeden voor de griep niet goed aan bij de rondwarende griepvirussen. Ouderen en chronisch zieken die de griepprik halen zijn wel goed beschermd tegen het type A-virus, maar het soort B-virus dat in het vaccin zit correspondeert niet met de B-griep die rondwaart.

Een oudere vrouw laat zich vaccineren.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dat de griepprik niet honderd procent correspondeert met de virussen die rondwaren, is volgens Gé Donker, huisarts en projectleider griep bij het onderzoeksinstituut Nivel, geen ramp. 'Er zijn twee soorten griepvaccins, eentje met drie varianten erin, twee A- en één B-variant, en eentje met vier varianten, twee keer A en twee keer B. Nederland kiest altijd voor het vaccin met drie varianten omdat dit goedkoper is. 95 procent van de griepgevallen in Nederland wordt veroorzaakt door een type dat in dit vaccin zit.'

De overige vijf procent wordt veroorzaakt door het type 'B Victorialijn'. 'Er wordt gespeculeerd dat het aantal griepgevallen veroorzaakt door dit type zal stijgen, maar dat is gissen. We monitoren de griepgevallen goed en krijgen elke week nieuwe cijfers. Volgens mij wordt geen ziekte zo op de voet gevolgd als griep.' Donker maakt zich dus geen zorgen.

Ook is het volgens haar een illusie dat de griepprik bescherming biedt in honderd procent van de griepgevallen. Dit is nog nooit gelukt. Bovendien, stelt Donker, is de griepprik gemaakt om complicaties te voorkomen, niet de griep zelf.

De huidige griepepidemie in Nederland duurt nu zo'n vier weken. Het virus dat nu rondwaart heeft meestal een epidemie van ongeveer acht weken tot gevolg.

Virussen in de griepprik
Ieder half jaar kijkt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) welke griepvirussen worden opgenomen in de griepprik. In het vaccin zit een cocktail van drie soorten griepvirussen. Soms sluiten de virussen in het vaccin niet aan op de virussen die daadwerkelijk rondwaren. Dit is nu het geval met de B Victorialijn-griep.

Ook in 2015 werkte de griepprik onvoldoende. Een groot deel van de bijna drie miljoen Nederlanders die het vaccin kreeg, was voor hooguit 10 tot 20 procent beschermd tegen het toen circulerende griepvirus. Hierdoor duurde de griepepidemie 21 weken, tegenover acht weken gemiddeld. De epidemie van vorig jaar is de langstdurende sinds men begon met meten in 1970.

In december vorig jaar werd bekend dat het griepvaccin minder vat heeft op ouderen. Dit komt door de afgenomen werking van het immuunsysteem, schreef het gerenommeerde vakblad Immunity doen. Hoe ouder we worden, hoe slechte ons immuunsysteem functioneert.

Wanneer spreken we van een griepepidemie en waartegen beschermt de griepprik u precies? Drie vragen en antwoorden.

Beeld ANP

Misverstanden over de griepprik

Je kunt er griep van krijgen.

Dat kan niet. Het vaccin bevat een geïnactiveerd ofwel dood virus, het bestaat slechts uit eiwitten en ontlokt daarmee wel de aanmaak van antistoffen tegen influenza, omdat het lichaam een virus meent te herkennen. De griep kun je er niet van krijgen.

Ik heb een griepprik gehaald en ik heb toch griep gekregen.

Het vaccin wordt elk jaar aangepast om een cocktail tegen de rondgaande influenzavirussen te bevatten. Maar virussen zijn onvoorspelbaar en muteren snel. Zo kan het, net als vorig jaar, gebeuren dat er een versie van het virus rondgaat waartegen het vaccin niet beschermt. Vaker hebben mensen die 'de griep' denken te hebben een ander virus te pakken waartegen het griepvaccin natuurlijk niet werkt, zoals het rhinovirus of het RS-virus, waarbij vergelijkbare klachten aan de luchtwegen voorkomen. Je bent dan wel ziek, maar hebt geen griep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden