INTERVIEW

'Gratis blijft sleutel van ons succes,' zegt Mark Williamson van Spotify

Miljoenen verdient Spotify aan de onlineverhuur van muziek. Artiesten krijgen daar te weinig voor terug, vinden sommigen. 'Het is een complex verhaal.'

Publiek in de Heineken Music Hall bij een optreden in het kader van het Amsterdam Dance Event (ADE). Op het ADE doen labels, uitgevers en diensten als Spotify zaken. Beeld epa

'Zou het kunnen zijn dat we ergens in de nabije toekomst rechtstreeks van jullie een loonsverhoging krijgen?' De vraag die de Amerikaanse popartiest Jimmy Buffett vorige week in San Francisco stelde aan Daniel Ek, de topman van Spotify, is veelzeggend. Van kleine Zweedse starter is de onlinemuziekverhuurder in krap zes jaar uitgegroeid tot machtsfactor waar niemand in de muziekwereld meer omheen kan. Hoog zijn dan ook de verwachtingen van artiesten die vinden dat er te veel strijkstokken tussen hen en hun fans staan.

Misschien wel té hoog, constateert Mark Williamson. Hij is in Europa verantwoordelijk voor de banden tussen artiesten en Spotify, dat gratis of voor 10 euro per maand (zonder reclame) onbegrensd toegang biedt tot miljoenen liedjes. Tijdens het Amsterdam Dance Event probeert Williamson vandaag muzikanten en managers uit te leggen hoe het bedrijfsmodel van de streaming-dienst in elkaar steekt.

Dat valt niet mee. In een poging tot meer transparantie onthulde Spotify eind vorig jaar dat een artiest gemiddeld voor elk beluisterd nummer tussen de 0,0031 en 0,0065 euro krijgt betaald. Dit leidde tot schampere en boze reacties. Al eerder had Radiohead-voorman Thom Yorke geklaagd dat streamingservices als Spotify muzikanten 'geen reet opleveren'.

Rekensom

Aan die onaanzienlijke bedragen gaat volgens Williamson een complexe rekensom vooraf, die alles te maken heeft met de manier waarop de muziekindustrie werkt - ook voor een nieuwkomer als Spotify - en het bedrijfsmodel van de Zweden.

'Van de ongeveer 78 miljoen dollar die we elke maand verdienen aan abonnementen en advertenties houden we ruwweg 23 miljoen zelf en gaat 54 miljoen in een pot voor de royalty's. 12 miljoen gaat er naar de muziekuitgevers en 42 miljoen naar de platenlabels. Aan hen vertellen we welk aandeel elke artiest heeft gehad in de totale opbrengst. De labels bepalen op basis van hun contracten en na aftrek van alle kosten hoeveel ze afdragen aan de muzikanten.'

Mark Williamson Beeld Tom Oldham

De Zweden hanteren dus geen vast tarief per gespeeld nummer. 'Als we dat hadden gedaan', zegt Williamson, 'waren we binnen de kortste keren failliet geweest.' De huidige formule stelt Spotify in staat om te blijven groeien. Hoe meer gebruikers de dienst weet te winnen, hoe groter de buit is die valt te verdelen. Het gros van zijn inkomsten haalt het bedrijf uit zijn betaalde abonnementen.

Williamson begrijpt waarom muzikanten vreemd opkijken van vergoedingen van zo goed als niks voor nummers die duizenden keren of meer worden beluisterd. 'Maar het oude model, met de verkoop van cd's, begrijpt ook niet iedereen.' Aan een fysiek album verdient een artiest ook maar een fractie van wat de consument ervoor betaalt. Elke schakel in de keten, van label tot winkelier, pakt zijn aandeel. Bij Spotify hebben muzikanten wel te maken met minder strijkstokken.

Zwarte cijfers

Geld verdienen kost Spotify nog moeite. Het bedrijf heeft nog nooit zwarte cijfers laten zien, hoewel de Engelse tak vorige week meldde dat het in 2013 een nettowinst heeft geboekt van 3,25 miljoen euro op een omzet van bijna 165 miljoen. De Britten boeren zo goed omdat 19 procent van de afgespeelde nummers op Spotify afkomstig is van Engelse muzikanten.

Belangrijker is de stijging van het bedrag dat resteert voor royalty's. Williamson: 'Tussen 2009 en 2012 keerde Spotify in totaal 390 miljoen euro uit, en dat bedrag voor 2013 alleen. Dit jaar gaan we daar stevig overheen.'

Door de groei van inkomsten uit abonnementsdiensten boekte de muziekindustrie in 2012 voor het eerst een kleine plus. Die werd vorig jaar tenietgedaan door drastisch ingestorte cd-verkopen in Japan, waardoor de mondiale omzet met 3,9 procent daalde.

Digitale muziek blijft echter groeien. In 2013 overschreden de opbrengsten uit onlinemuziekverhuur voor het eerst de 800 miljoen euro. 28 miljoen mensen wereldwijd hebben een abonnement; 10 miljoen daarvan bij Spotify (op de 40 miljoen gebruikers).

De muziek streaming dienst Spotify Beeld anp

Piraterij

Spotify is niet van plan om af te stappen van de gratis toegang tot zijn muziekcollectie. Het is de sleutel tot het succes. 'Als je mensen na twee weken of een maand gratis gebruik om geld gaat vragen, haken ze af. Toen we Spotify begonnen, wisten we dat we niet gingen concurreren met cd's of betaalde downloads, maar met piraterij. Mensen, en vooral jongeren onder de 30, betalen niet meer voor muziek.'

Spotify toont volgens Williamson aan dat mensen daartoe wél bereid zijn, als je ze de tijd gunt om het gemak van streamingmuziek te ontdekken. 'We kunnen niet zeggen: na gemiddeld zo veel tijd gaat iemand over op een abonnement. Het kan zes maanden duren, maar soms ook al na zes uur.'

Volgens Williamson moeten artiesten Spotify gebruiken om fans te lokken naar concerten of om merchandise aan ze te slijten. Spotify kan niet hun enige inkomstenbron zijn.

Als we ons geld moeten verdienen aan optredens en de verkoop van T-shirts, zeggen muzikanten, geef ons dan de gegevens van mensen die onze muziek beluisteren. Spotify wil wel data delen, maar is huiverig voor het scenario dat MySpace de das omdeed. 'Dat begon fans te bestoken met aanbiedingen en reclame.' Het sociale netwerk lijdt nu een kwijnend bestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden