klopt dit wel? zuiverend weiland

Gras van melkveehouderijen ‘zuivert de lucht’ en ‘slaat 20 duizend kilo CO2 op’ – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: weilanden voor melkkoeien zuiveren de lucht en slaan liefst 20 duizend kilo CO2 op, aldus de vakbond van melkveehouders.

Bij een melkveehouderij lopen de kalfjes bij hun moeder. Beeld Marcel van den Bergh - De Volkskrant

Van wie komt die claim?

Langs boerderijen in het Groene Hart en elders in Nederland hangen spandoeken van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV), met daarop een positieve boodschap. ‘Ons gras zuivert uw lucht’, verzekert de tekst de passanten. Het gras doet meer: ‘20.000 kg CO2 wordt hier vastgelegd!’ Klimaatneutraal is dat, aldus de folder die de NMV ons desgevraagd opstuurt. 

Klopt het?

Nick van Eekeren, onderzoeker duurzame veehouderij aan het Louis Bolk-instituut, plaatst weliswaar kanttekeningen bij de boodschap, maar benadrukt dat hij de bedoeling erachter wel begrijpt. ‘Het is een roep om waardering. Je ziet zulke borden ook bij akkerbouwers en fruittelers. Boeren voelen zich al jaren in de hoek gezet omdat ze geregeld als vervuilend worden bestempeld, terwijl ze wel voor de laagste prijs voedsel produceren omdat consumenten en de overheid dat van ze vragen.’

Maar dan de koolstofbelofte: slaat grasland van melkveehouderijen echt zo veel koolstofdioxide op? Op korte termijn wel, zegt Van Eekeren. ‘Met hulp van zonlicht en water zet elke plant koolstofdioxide om in bouwstoffen. Per hectare grasland zit je al gauw aan het equivalent van 20 ton koolstofdioxide.’

Toch houdt het gras al die koolstof niet lang vast. Koeien eten het op, waarna het binnen de dieren al herkauwend omgezet wordt naar melk, vlees en methaanboeren. Dat neemt de melkveehoudersvakbond wel mee in zijn berekening: de klimaatwinst van het grasland staat dan gelijk aan negenduizend kilo CO2, en niet 20 duizend.

Maar de koe verliest de meeste koolstof tijdens het poepen en uitademen. ‘Precies dat gedeelte is niet meegenomen in de berekening’, zegt Corina van Middelaar, veehouderijonderzoeker aan Wageningen Universiteit (WUR) in een reactie. Uiteindelijk verlaat zelfs bijna alle koolstof via de grazende koeien weer het weiland, blijkt ook uit een WUR-rapport. ‘Dáárom noemen we het ook de koolstofcyclus.’ 

Toch zal de melkveehouderij niet gauw klimaatneutraal zijn, zegt Van Middelaar. De koeien eten namelijk krachtvoer dat veel energie kost om te maken. Bovendien gebruikt een doorsnee melkveebedrijf nog altijd fossiele brandstoffen in bijvoorbeeld de tractor. Per saldo komt er per liter melk daardoor iets meer dan een kilo CO2 extra de atmosfeer in.

In een reactie stelt de melkveehoudersvakbond dat zolang de veestapel niet verder groeit, er ook geen extra broeikasgas bij komt, en het opwarmende effect dus ook niet verder toeneemt.

En schone lucht dan? Stellen dat gras de lucht zuivert is ‘misleidend’, vindt Lidwien Smit, die aan de Universiteit Utrecht onderzoekt hoe veehouderijen de luchtkwaliteit beïnvloeden. Bij elkaar zorgt met name de mest uit de Nederlandse melkveehouderijen jaarlijks voor zo’n 35 duizend ton ammoniakuitstoot. Omwonenden met longziektes hebben daar last van, wees Smits onderzoek met het RIVM uit.

Eindoordeel

Hoewel grasland inderdaad veel koolstofdioxide op korte termijn kan vastleggen, ontsnapt het meeste weer via de koe de lucht in. Klimaatneutraal zijn melkveehouderijen nog zeker niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden