Good night, and good luck

'Met zo'n pil staat ie vier uur lang zo strak dat je er Radio 3 op kunt ontvangen.' Viagra is meer dan een hulpmiddel voor oudere mannen....

Ik had in mijn leven al een paar vriendinnen gehad. Ze waren mooi en lelijk, groot en klein, en keken allemaal op hun eigen manier naar de wereld. Allemaal ook hadden ze een andere mening over waarom het zo leuk was om met mij te zijn en waarom het beter was om alleen verder te gaan. Alleen over mijn prestaties in bed waren ze het eens. Ik was een doorzetter, zeiden ze, ook op de moeilijke momenten. Iemand die het van de mentaliteit moest hebben.

Eén vriendin vatte de boel handig samen in een koosnaam. 'Stampertje' is een compliment voor het uithoudingsvermogen, al wordt er ook iets maniakaals mee aangeduid. Ze bedoelde vermoedelijk dat stampertjes eindeloos doordoen in één en hetzelfde, stevige ritme dat we ook wel kennen uit de reggaemuziek - steeds een fractie van een seconde, net na de eerste en de derde tel, toeslaan, en dat heel lang achter elkaar, zonder nadenken en zonder afwisseling.

Toch was ik er wel blij mee, want dodelijker nog dan de kritiek dat je iets niet helemaal precies kunt vinden - de g-plek bijvoorbeeld, of erger nog - is de verzuchting dat vorige vriendjes het langer konden volhouden. Dat wil je voor zijn, als man; daarover bestond eigenlijk geen misverstand. Maar waarom ik zo nodig Viagra moest gebruiken en me niet liever concentreerde op onderdelen waar ik niet zo goed in was - daarover heb ik even moeten nadenken: het is de schuld van de vriendinnen.

Creatief moment

De slaapkamer feminiseert nog sneller dan de samenleving. Ik verdeel mijn leven althans in een periode waarin je met een uithoudingsvermogen nog iemand was en eentje waarin dit niets meer voorstelde - zonder kwam je niet eens meer in aanmerking. Ergens was er een breekpunt. Daarna moest alles sneller, leuker, spannender, anders. Moest het van boven en van onder, alleen of met een groepje, van dichtbij of van een afstand - na tienen 's avonds neem ik de telefoon al niet meer op.

Het begint allemaal voorzichtig met een flesje afrodisiacum, dat je een nacht lang ongerust naar je hart deed luisteren, een restje cocaïne dat je er natuurlijk nooit op had moeten smeren. Maar al snel komen de vrouwen die vrolijk vertellen wat ze allemaal gebruiken als je er niet bij bent, vrouwen bij wie je niet hoeft aan te bellen als je niet net een creatief moment hebt gehad. Als je geen handboeien, blinddoeken en vaseline wilt vinden, zoek je op bezoek bij een nieuwe liefde maar beter niet meer in laatjes naar het telefoonboek - de vibrator heeft een afbuigende kop waarin slimme oogjes staan; hij kan de g-plek wel vinden.

Je weet dat er iets niet goed gaat. Ze zien het aan je gezicht. Je speelt de spelletjes mee, zonder enthousiasme, zonder overtuiging, zonder over een persoonlijkheid te beschikken die het strippen kan dragen. Vrolijk word je niet van de spelletjes yahtzee waarbij de winnaar de ander later in bed seksopdrachten moet geven; je doet het alleen maar in de stille hoop dat je gaandeweg iets zult bedenken, iets zult vinden waarmee je een beetje initiatief terug kunt winnen, waarmee je iets van je positie kunt herstellen: de positie van de man voor wie de meisjes nog weleens angstig wilden terugdeinzen als je dichterbij kwam.

Toen was er Viagra. Iedereen deed het - het pleziergebruik greep om zich heen. Een vriend zei: 'Met zo'n pil staat ie vier uur lang zo strak dat je er Radio 3 op kunt ontvangen.' Meteen sloeg mijn intuïtie aan. Het was het verkeerde wapen in een strijd die misschien wel alleen bestond in hoofden als de mijne, maar dat hele verstandelijke kwam pas toen het al te laat was. Net als het besef dat ik er de verkeerde vrouw mee had lastiggevallen. Anna zat tegenover mij in het romantische restaurant, alleen een beetje mooi te wezen. Ze verwachtte het niet.

Glunderende vrouwen

De pillen bleek je overal te kunnen kopen. Op internet wemelde het van de aanbiedingen; één zoekopdracht en je kreeg genoeg spam om de aanschaf van een filter te vergoelijken. Er waren sekswinkels die ermee adverteerden op de etalageruiten, andere bewaarden ze in een afsluitbaar kastje achter de kassa; bij de hand, maar uit het zicht - legaal was het tenslotte niet. Meer dan honderd mannen van tussen de twintig en tachtig kwamen er wekelijks hun pilletje halen, zei een verkoopster. Ze namen ze mee naar huis of naar een seksfeest. Daar konden ze het langer volhouden dan ze van zichzelf waren gewend.

Als je er oog voor had, was Viagra overal. Een neef, net terug uit de Verenigde Staten, vertelde over de televisiespotjes daar: het woord seks werd niet gebruikt, maar de glunderende vrouwen vertelden dat ze eindelijk kregen waar ze recht op hadden. Een vriend wist te melden dat de homo's het ook deden, en dat het middel populair was in het partycircuit, al was het om de verslappende effecten van xtc te compenseren. Ik wist niet precies waar dat partycircuit zich ophield, of wie er deel van uitmaakten, maar de lege verpakkingen gooiden ze voor mijn deur gewoon op straat.

Huisarts

Wereldwijd hadden meer dan dertig miljoen mannen er al eens eentje geslikt. Hun erectieproblemen kwamen voort uit suikerziekte, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Ook psychische klachten waren niet goed voor de potentie, evenals overigens de medicijnen die ze moesten bestrijden. In de folders die fabrikant Pfizer bij de pillen leverde, stonden foto's afgedrukt van vliegerende stellen van in de vijftig; blosjes van geluk op de wangen.

Toch was er ook wel iets met het middel aan de hand. Viagra was niet goed voor je hart. Soms ging iemand dood.

Het was dan ook niet voor niets dat ik de mijne het liefst bij de huisarts haalde. De mannen die het kregen voorgeschreven hoorden tot de risicogroep, zei ze, en waren bovendien de jongsten niet meer. Als ik zeker wist dat er in mijn familie geen hartfalen voorkwam, hoefde ik mij geen zorgen te maken. Ik dacht even aan de opa die aan een hartstilstand was overleden. Maar die was, om redenen die hier buiten beschouwing kunnen worden gelaten, midden in de winter in een ijskoud kanaal gevallen, dus dat telde niet echt. 'Ik kan een uur hardlopen', zei ik.

'Goed', zei ze, en pakte een boek waarin alle medicijnen stonden beschreven. Dit moest ik goed tot me laten doordringen: Viagra was geen lustopwekkend middel. Het was niet lekker, het leek niet op drugs, je werd er niet opgewonden van, kreeg er geen spontane erecties van; je werd er niet eens romantisch van. Het middel zette alleen de bloedvaten open, zodat je misschien wat beter bevoorraad tevoorschijn kon komen, maar ook last kon krijgen van vervelende bijwerkingen. Hoofdpijn werd veel gemeld, zei ze, terwijl ze een recept begon uit te schrijven. Net als duizelingen, blozen, een bonkend hart en een verstopte neus.

Ik wist niet wie ze er een plezier mee wilde doen, maar de apothekersassistente weigerde om me aan te kijken. Ik kocht twee pillen voor 10 euro per stuk, net zo duur als bij de sekswinkel. Toen stond ik buiten en was het opeens heel erg maandagmiddag. Het verkeer ging even onrustig door de straten als ikzelf begon te worden. Wilde ik de Viagra een beetje soepel in de avond integreren, had ik voor mijn gevoel nog een hoop voor te bereiden. Ik stapte op de fiets, trapte haastig naar huis. Omdat er ook een psychologische kant aan de zaak zat, kreeg ik onderweg mijn eerste erectie.

Lieve woordjes

Op Erectieplein.nl legt een deskundige uit hoe je je minnares in een paar stappen in de gewenste stemming brengt. Kijk uit met deze 'Vera Steenhart'. In de zenuwachtige uren voordat je voor het eerst Viagra gaat gebruiken, doe je gemakkelijk domme dingen. Je smeert je in met een goedje dat erg naar bloemen ruikt of overdrijft zodanig met de tondeuse dat je op een jongetje van twaalf gaat lijken. Vera Steenhart wil verder dat je alle zintuigen van je vriendin verwent; het gesabbel aan oorlelletjes af en toe onderbreekt om haar lieve woordjes in het oor te fluisteren. Nog even afgezien van die verstopte neus - Anna werd er alleen maar zenuwachtig van.

Misschien dat Vera Steenhart wel het romantische restaurant zou goedkeuren waar ik die avond een tafel had gereserveerd. Je had er mediterrane hapjes, goede wijn en als je een beetje uit de buurt van de boxen bleef, viel de fadomuziek wel mee. Er was bovendien genoeg kaarslicht, en de tafels stonden er zo ver uit elkaar dat de buren niet hoefden te horen hoe ik op haar in zat te praten. ('Het is voor de Vólkskrant.')

Anna liet zich traag achterover zakken, tegen de rugleuning van haar stoel, en zei met glazige ogen: 'Ach. Ja. Echt? Moet dat vanavond?'

'Meteen doen', zei ik. 'Dat is het beste. Anders gaat de spontaniteit verloren.'

'Misschien', zei ze, 'ga ik dan wel eerst even mijn moeder bellen.' Maar dat meende ze niet. Dat zei ze alleen om mij even in een handbalverdediger te zien veranderen.

Toen dit was gebeurd, zei ze: 'Ik weet nog niet waar ik over drie uur zin in heb.'

'Ik ook niet', zei ik. 'Maar anders hadden we het vanavond toch ook wel gedaan?'

'Hmm', zei ze. 'Ja.'

'Ik kan het op eigen risico doen', zei ik. 'Ik verander niet. Als er niets gebeurt, hoef je je niet schuldig te voelen.'

'Oké', zei ze. 'Goed dan.'

Ik drukte er een uit de verpakking en keek naar het blauwe pilletje in mijn hand. Ik heb een groot talent voor bijwerkingen en verwachtte dat die op mij wat stormachtiger zouden overkomen dan misschien gebruikelijk was. Als zij niet had toegekeken, had ik waarschijnlijk enorm met die pil getreuzeld. 'Moet je er geen slokje water bij?', vroeg ze nog bezorgd, maar ik keek haar onverschillig aan en mikte het ding met een bodem wijn masculien in het verkeerde keelgat.

Mier

De eerste effecten waren meteen merkbaar: de lol was eraf. De avond was niets meer aan, de gebakken tonijn een onneembare vesting. Een half uur zaten we tegenover elkaar - wat een leuk tentje eigenlijk, hè; het personeel heeft het er maar druk mee - daarna zei ze: 'Zullen we maar een film gaan huren?'

'Ja', zei ik, en stond op om te gaan betalen. Meteen ook begon de Viagra te werken. Alles was er ineens: een rood hoofd, onrust, warmte, geduizel, een hart dat overal bonkte, behalve waar het hoorde, en een rechterbeen dat nu en dan een wat onmachtige zwaaibeweging maakte.

Op de brug, halverwege de videotheek, moest ik me even aan haar vastklampen, terwijl zij de gelegenheid aangreep om haar neus ter hoogte van mijn kruis te brengen en te kijken 'of er al iets gebeurde'.

'Nee', zei ik hard en geïrriteerd, want dat was misschien wel de belangrijkste bijwerking: Viagra voelde alsof je op het punt stond je geduld te verliezen.

Ik kende de videotheekhouder al jaren, maar nu pas zag ik wat voor een misselijke vent het was. Het lag aan zijn stem. Zijn houding. De vanzelfsprekende manier waarop hij zijn ruimte in dacht te kunnen nemen. Terwijl de geweldsfantasieën in me rondtolden, keek ik hem zo strak en gewetenloos mogelijk aan. Hij was een mier. Als Anna niet naast mij had gestaan, had de mier moeten kruipen. Ze legde een hand op mijn schouder, zei lachend: 'Niemand wil met een tomaat, hoor', en wendde zich tot de videotheekhouder: 'Hebben jullie ook films met George Clooney?'

Frisse lucht

Good night, and good luck is een op ware gebeurtenissen gebaseerde zwartwitfilm over de strijd van een groep televisiejournalisten tegen de duistere praktijken van senator McCarthy, die met zijn heksenjacht op vermeende communisten de halve Amerikaanse samenleving van de jaren vijftig had ontwricht. Anna lag er languit op de bank naar te kijken, ze gaapte zelfs al een beetje, terwijl ik aan de andere kant van het huis in het grote keukenraam zat; verder verwijderd van seks dan ooit.

Daar, in de frisse lucht, begon ik me geleidelijk te realiseren dat ik met de verkeerde motieven het avontuur was ingestapt. Met de seks tussen Anna en mij was eigenlijk niets mis. Voorzichtig nog, maar leuk. Bang was ze niet voor mij, maar dat hoefde eigenlijk ook niet - gelijkwaardigheid was tegenwoordig al een heleboel. Misschien, dacht ik, moest ik het hier verder maar bij laten - de seks, de exen en dit verhaal overboord gooien. Zoveel zin in seks kreeg je toch al niet van Viagra. Of in de nabijheid van iemand anders. Eerder in het tegenovergestelde, mocht dat bestaan, een uur hardlopen bijvoorbeeld.

Toen ze in de keuken kwam voor een kopje thee, hoorde ik mezelf zeggen dat je de film ook kon opvatten als een metafoor voor de huidige situatie met de moslims in Amerika. 'En daarbuiten', zei ze vrolijk, en hupte terug naar Clooney. 'Daarbuiten ook ja', zei ik.

Fietser

Het duurde even, maar Viagra is geduldig, het werkt wel een uur of vijf - uiteindelijk werd ik dan alsnog uit het raam gehaald. Zoenend verplaatsten wij ons naar de slaapkamer. Werkten daar het hele riedeltje af, terwijl ik dacht: met seks is het als met fietsen. Soms ben je één met het rijwiel, maar soms ook niet, en heb je het gevoel dat je teveel bovenóp de fiets zit; alsof je onverwacht een duwtje hebt gekregen. De folders hadden al gewaarschuwd: de eerste keren met het middel kon de seks een beetje een overbewuste toestand worden, zowel voor hem als voor haar. Viagra maakte je niet meteen een betere, spontanere fietser; een wondermiddel was het niet.

Zo werd ik tijdens het neuken bijvoorbeeld bezocht door gedachten die alleen maar afleidden van waar ik mee bezig probeerde te zijn. Ik dacht aan dit verhaal, aan de seks: wat schreef ik ervan op? Wat liet ik weg? Van mij mochten ze alles wel weten, maar Anna had vriendinnen die abonnementen hadden. Een vader die het nog steeds niet kon verkroppen dat zijn meisje was uitgevlogen, een man die erom bekend stond dat hij de kranten spelde. Ik kende hem niet. Nog niet. Ik kon haar nu toch moeilijk op de knietjes zetten, opzij kijken en even vrolijk naar hem zwaaien?

Gelukkig loste dit probleem zichzelf op. Tijdens de seks gebeurde er niets anders dan gebruikelijk. Het mooiste was eigenlijk: je hoefde even niet aan de bijwerkingen te denken. Ook Anna had niets bijzonders te melden toen ze in halfslaap tegen me aan ging liggen. Hij ging niet meer naar beneden, dat was het meest in het oog springende verschil. Hij deed dat ook 's nachts niet, en ook de volgende dag kon ik mij tot de lunch zorgen maken over de 'mogelijke bijwerking priapisme' - een aanhoudende erectie, die volgens de huisarts nog heel vervelend uit kon pakken. Verder had de piemel het prima gedaan. Maar, zo dacht ik terwijl Anna in slaap viel en ik nog enkele uren als een gabber naar de kledingkast bleef staren: de piemel was mijn probleem ook niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden