Goethe nu ook te koop in zwart latex

Met vuurwerk, straattheater en honderdduizenden bezoekers in Frankfurt en Weimar heeft Duitsland zaterdag de 250ste verjaardag van zijn grootste dichter gevierd....

Van onze correspondent Philippe Remarque

Anno 1999 wordt de 'Dichterfürst' geëxploiteerd als een voetbalster. In Weimar kun je Goethe-zonneschermen kopen voor de auto, baseball-petjes met de opdruk 'Mephisto' en fopspenen waarop 'Dichter und Denker' staat. Een lokale kunstenares bracht een Goethe-vibrator op de markt. De 19 centimeter lange 'Black Johann', met een afbeelding van de dichter in zwart latex, wordt aangeprezen als 'het eerste bevredigende Goethe-souvenir'.

Al wordt hij minder gelezen dan vroeger, Goethe houdt de Duitsers nog altijd bezig. Op zijn 250ste verjaardag staat hij toch maar op nummer 1 van de boeken-top tien. Maar het boek is niet van hem, het gaat over hem. Het beschrijft zijn liefdesverhouding met Christiane Vulpius, die hem een buitenechtelijk kind baarde en pas later met hem trouwde. De film over dit hofschandaal in Weimar draaide afgelopen maand elke avond in een open-lucht-bioscoop in Weimar.

Dat Goethe de Duitse taal heeft verrijkt in zijn gedichten, romans en toneelstukken krijgt minder aandacht. Maar Goethe als mens is populair. In het Goethe-jaar is van alles geschreven, dat de dichter van zijn voetstuk lijkt te stoten, maar hem interessant maakt voor een hedendaags publiek: hoe lastig hij was als echtgenoot, hoe streng als baas, hoe ijdel als hoveling.

Een klassieke dichter als soap-held, dat is in het geval van Goethe minder ongerijmd dan het lijkt. Was hij met Die leiden des jungen Werthers niet de eerste bestseller-auteur? Een soort popster avant-la-lettre, de lieveling van de vrouwen in Weimar? In Dichtung und Wahrheit romantiseerde hij zijn eigen leven. Spiegel-uitgever Augstein concludeerde in zijn omslagverhaal over Goethe: 'Zonder twijfel, zijn werk, vooral de Faust, bevat geweldige passages. Maar het eigenlijke kunstwerk was en is Goethe zelf.'

Maar ook de traditionele aandacht voor Goethe is rond zijn 250ste verjaardag enorm. Twee wetenschappelijke uitgaven van zijn werk zijn dit jaar voltooid en een grote hoeveelheid boeken is uitgebracht, tot en met een stripboek waar de ruiter uit de Erlkönig als motorrijder wordt opgevoerd.

In Frankfurt, Goethes geboortestad, bezocht zaterdag een half miljoen mensen de openlucht opvoeringen en concerten ter ere van de dichter. Voor de 'poëtische peep-show' stonden rijen. Bondskanselier Schröder, president Johannes Rau en de Spaanse koningin Sophia bezochten de Paulskirche, waar schrijver Siegfried Lenz de Goethe-prijs kreeg uitgereikt.

In Weimar, waar Goethe een halve eeuw woonde en zijn grote werken schreef (hij dicteerde ze meestal), duurt de Goethe-koorts al het hele jaar. Het stadje dient dit jaar met het oog op het jubileum als Europese cultuurhoofdstad. Op de verjaardag moest straattheater zuidelijke flair brengen, maar dat verregende enigszins.

Zo uitgebreid is de verjaardag van Goethe in Weimar gevierd, dat er op de grote dag sprake was van Goethe-vermoeidheid. 'Weimar heeft voor dit jaar genoeg Goethe moeten verdragen', liet cultuurstad-intendant Bernd Kauffmann zich ontvallen. Goethe is, in de woorden van een commentator, 'ausverkauft und totgefeiert'. Op de redactie van de Thüringische Landeszeitung moet iedereen die de naam de komende tijd laat vallen, een boete in een geldpotje doen. Een café in Weimar lokt bezoekers met het bordje: 'Hier war Goethe NICHT'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden