Technieuws Robotkarretje

Goederen vervoeren lukt de robotauto al heel aardig

Beeld Tzenko

Terwijl de autonome personenauto vertraging heeft opgelopen, lijkt autonoom transport wel goed op weg. Op Ameland reed al een veelbelovend robotkarretje rond. 

Gasten van vakantiepark Klein Vaarwater op Ameland keken afgelopen voorjaar vreemd op toen ze een plat wagentje op rubber wielen over de klinkerwegen van het park zagen scharrelen. Dat karretje, een zogenoemde Sagt, wat staat voor Semi-Autonoom Goederen Transport, kan geheel zelfstandig goederen vervoeren.

Daar zijn er meer van, in Europa experimenteren minstens tachtig bedrijven met een vorm van autonoom transport. Wat dit wagentje bijzonder maakt is dat het mogelijk het eerste voertuig is dat op de openbare weg mag rijden (al ging het hier nog om een afgeschermd terrein) volgens de Experimenteerwet. Deze wet, die sinds de zomer geldt, maakt proeven mogelijk met volledig autonoom vervoer. De eerste goedkeuring wordt niet verleend aan Waymo, Daimler, Uber of een van de andere grote techfirma’s, maar aan het  onbekende softwarebedrijf MWLC. 

Het wagentje oogt allemaal tamelijk lowtech, maar vergis je niet, zegt directeur Hans Steuten van het Utrechtse MWLC. De robotwagen gebruikt zelflerende software, vergelijkbaar met die van techreus Waymo. Al doende leert de wagen beter te rijden, obstakels te ontwijken en de weg te kennen. Er wordt alleen gebruik gemaakt van camera’s, kostbare laserscanners zijn niet nodig, zegt Steuten. Volgend jaar april moet hij geheel zelfstandig vis transporteren tussen de koelopslag en de winkel van de Amelandse vishandel Metz, over het dijkweggetje van het Hoogheemraadschap tussen Nes en Hollum.

Ook klimaatorganisatie Urgenda is bij het project betrokken. Waarom? Als het gaat over robotauto’s denkt bijna iedereen aan personenvervoer, zegt Antoine Maartens van de milieuorganisatie. Maar dat is misschien niet de interessantste toepassing. ‘Bij transport zijn voor het klimaat sneller klappers te maken’, zegt hij. ‘Omdat snelheid minder belangrijk is dan bij personenvervoer en we ons op buitengebieden concentreren, kunnen we eerder aan de slag.’ 

Robotkarretjes kunnen ’s nachts containers met groente- en fruitresten ophalen bij restaurants op Ameland en ze naar een hogedrukvergister brengen, die er groen gas van maakt, zegt Maartens. Deze vergister is een demonstratieproject van onder meer Gasterra die mogelijk vanaf volgend jaar duurzaam gas gaat produceren voor enkele tientallen huishoudens op het eiland. Na bezorging van het afval brengt het wagentje lege en schone containers terug naar de restaurants. Maartens: ‘Met deze techniek kun je enorm besparen op personeel, zeker in de zomermaanden als er grote tekorten zijn.’ Doordat de man van de bok is en de wagentjes 24 uur per dag inzetbaar zijn, worden dit soort transportsystemen uiteindelijk veel goedkoper dan het bestaande, stelt hij.

De Sagt van MWLC op Ameland. Volgend jaar april moet het karretje geheel zelfstandig vis transporteren over het dijkweggetje van het hoogheemraadschap tussen Nes en Hollum. Beeld Jeanet De Jong

Steuten van MWLC: ‘Veel goederentransport kan veel langzamer dan personenvervoer. Vooral het laatste stukje van het sorteercentrum naar de ontvanger, de zogenaamde last mile. Dat hoeft niet sneller dan een paar honderd meter per uur.’ Stapvoets dus. Dit betekent volgens Steuten minder veiligheidsrisico’s . ‘Bij personenvervoer liggen snelheden al snel boven de 20 kilometer per uur en dan neemt de complexiteit van autonoom rijden enorm toe.’

Om niettemin te voorkomen dat er  in het prille stadium ongelukken gebeuren, rijdt het wagentje langs een dijkweggetje waar verder niemand komt en eigenlijk alleen ’s nachts, omdat het voertuig al stopt als er veel beweging in de omgeving is. ‘Veiligheid staat voorop. Wij willen voorlopig ook niet naar de bebouwde kom.’ Juist in de buitengebieden vallen voor dit type autonoom transport grote voordelen te behalen, denkt het bedrijf, omdat de logistiek daar minder fijnmazig is dan in de stad.

In technologisch opzicht zijn alle hobbels voor het ‘trage’ goederentransport wel zo’n beetje genomen, zegt Jan Willem van Bentum van MWLC. De uitdaging ligt nu veel meer bij de regelgeving. ‘We bleken enkele maanden geleden een beetje tot onze eigen schrik de eerste aanvrager voor de Experimenteerwet’, zegt Steuten aan de telefoon. Dat betekende dat hun Sagt in onbekend vaarwater terechtkwam. De Experimenteerwet, bedoeld om autonoom rijden te bevorderen, maakt de zaken voor het Utrechtse bedrijf niet per se eenvoudiger. ‘Voorheen zouden we van de RDW een ontheffing krijgen’, stelt Van Bentum. ‘Nu moeten we een vergunning aanvragen bij het ministerie.’ 

Omdat zo’n vergunning nog nooit is verstrekt, loopt het overleg nu via veel meer schijven, van wegbeheerders tot justitie tot de politie, die straks moet handhaven. Dat haalt de snelheid uit het project.

Van Bentum en Steuten zijn lovend over de kennis en inzet van de RDW (‘een heel innovatieve club’), maar ze merken dat sinds het ongeval met de Stint, waarbij vorig jaar vier kinderen om het leven kwamen, iedereen een stuk voorzichtiger is geworden. ‘Er is voor en na de Stint’, zegt Steuten. ‘Ik snap het wel. Maar wij zijn wel een andere categorie.’

Het zou mooi zijn als er een aparte experimenteerklasse komt voor voertuigen zoals het zijne. ‘Wij zijn een lijndienst die net als een bus nooit van zijn route afwijkt. We worden nu beoordeeld als een taxi.’ Dat maakt de ontwikkelingen voor deze vorm van autonoom rijden complexer dan nodig, vindt Steuten. Vanwege de onzekerheid rond regulering is het volgens de directeur bijvoorbeeld lastiger investeerders te vinden, in een kapitaalintensieve markt die snel verandert. 

‘De Experimenteerwet geeft ons juist de ruimte om wat meer vrijheid te nemen’, stelt Pieter van der Stoep, bij de RDW verantwoordelijk voor de ontwikkelingen rond autonoom rijden. ‘Binnen de regelgeving kunnen we afstrepen wat niet van toepassing is voor een bepaald voertuig.’ 

Van der Stoep noemt de remmentest. Normaal gebeurt die met 60 kilometer per uur. Maar veel autonome voertuigen halen dat niet. ‘Dus testen we de remmen op de snelheid die wel wordt bereikt en verlenen ontheffing voor de regels rond 60 kilometer per uur.’

De Haagse Haga Shuttle, die personen van en naar het gelijknamige ziekenhuis vervoert, kreeg bijvoorbeeld ontheffing voor buitenspiegels. Die zijn niet nodig , omdat de sensors en de menselijke steward aan boord door het vele glas rondom kunnen kijken. Maar er kwam geen ontheffing voor het weglaten van ruitenwissers, zegt Van der Stoep. ‘Want de steward moet toezicht kunnen houden, ook als het regent.’

Ooit, zegt de RDW, komt er voor verschillende voertuigen vast een aparte categorie, maar nu nog niet. ‘Want nu weet niemand nog precies wat nodig is. Wij zijn aan het testen en leren.’

MWLC zou voor de test kunnen uitwijken naar afgeschermde routes, maar dat levert weinig extra kennis op. Daarom wil het bedrijf in de openbare ruimte testen. ‘We willen in de praktijk nu vooral zien of we tot een passend bedrijfsmodel kunnen komen’, zegt Steuten. Om vragen te beantwoorden als: hoe neemt de klant de lading aan? Wat zijn de kosten van een goed werkende koeling? De meer praktische vragen die buiten de technologie van het zelf rijden liggen. Van Bentum: ‘De wagentjes doen wel wat ze moeten doen. We willen nu graag aan de slag.’

Lees ook

In Nederland wordt ook volop geëxperimenteerd met zelfrijdend personenvervoer. Dat loopt nog niet overal op rolletjes. Maar, zeggen kenners: ‘Dit wordt echt een alternatief voor lopen

Het visioen van de zelfrijdende personenauto die op eigen houtje drukke binnensteden doorkruist, is verdampt. De autonoom rijdende auto komt er al jaren ‘nu echt bijna’ aan.

Laserscanners, radar, stereo-camera's; de robotauto produceert zeeën aan gegevens, die niet zomaar door elkaar te gebruiken zijn. De wetenschap en bedrijven werken aan technieken om data van allerlei sensors te combineren.

U vindt robotauto’s opwindend? Wacht maar tot de autonome camper er is. [column]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden