NIEUWS

Goed bewaarde resten bewijzen: Groenland is ooit begroeid geweest

Het kan haast niet anders of ergens in de afgelopen miljoen jaar was Groenland voor grote delen begroeid, en niet zoals nu grotendeels bedekt onder een ijslaag van wel drie kilometer dik. Dat concludeert een team van Amerikaanse en Deense onderzoekers.

De huidige kust van Oost-Groenland. Een nieuwe studie laat zien hoe gevoelig Groenland is voor klimaatopwarming. Beeld Joshua Brown/UVM
De huidige kust van Oost-Groenland. Een nieuwe studie laat zien hoe gevoelig Groenland is voor klimaatopwarming.Beeld Joshua Brown/UVM

Zij kwamen tot hun ontdekking na bestudering van een oude ijskern die wetenschappers in de jaren zestig hebben geboord, maar die per ongeluk decennialang in de koelkast was blijven liggen. Een geluk bij een onhandigheid: destijds bestond de technologie nog niet waarvan wetenschappers nu wel gebruik kunnen maken.

Toen wetenschappers de ijskolom twee jaar geleden bij toeval terugvonden en eindelijk onderzochten, troffen zij op ongeveer 1.400 meter diepte tussen zand en steen ook fossiele resten van begroeiing als mos en mogelijk ook bomen aan.

Het viel de onderzoekers op hoe goed die resten bewaard zijn gebleven. ‘Alsof ze gisteren gestorven waren’, aldus een van de onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences, waarin de resultaten maandag werden gepubliceerd. Dat is opmerkelijk, want ijskappen vernietigen meestal alles dat op hun pad komt, aldus een van de onderzoekers.

Dat deze plantenresten op die diepte zo goed bewaard zijn gebleven, moet volgens de wetenschappers betekenen dat in elk geval deze locatie in het noordwesten van Groenland (zo’n 1.200 kilometer ten zuiden van de Noordpool en 120 kilometer van de kust) ooit geheel ijsvrij en dus begroeid moet zijn geweest. In elk geval ergens de laatste miljoen jaar geleden, maar ‘mogelijk de laatste paar honderdduizend jaar geleden’.

Kwetsbaar

Volgens de onderzoekers kan hun vondst helpen bij het voorspellen hoe de Groenlandse ijskap zal reageren op de klimaatverandering van de huidige tijd. De studie levert volgens hen het sterkste bewijs tot nu toe dat Groenland kwetsbaarder en gevoeliger is voor klimaatverandering dan werd aangenomen.

Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht, vindt de studie ‘goed, grondig en overtuigend’. Hij noemt de vondst en de geschiedenis erachter ‘een spannend jongensboekverhaal’: ‘Het gaat om restanten van vegetatie die we tegenwoordig op veel lagere breedtegraden aantreffen. Tussen de huidige begroeiing in Groenland en deze vondst zit een verschil van wel zo’n 500 kilometer. Dat bewijst dat de Groenlandse ijskap, die tussen drie en zes miljoen jaar geleden ontstaan moet zijn, heel gevoelig reageert op warmere omstandigheden.’

De vondst is volgens Van den Broeke ‘een heel directe aanwijzing’, maar de vraag blijft volgens hem wel tussen welke ijstijden die ijslaag van Groenland zich precies moet hebben teruggetrokken. ‘Daar zijn de onderzoekers niet achter gekomen, maar dat claimen ze ook niet.’

Voorspellingen voor de nabije toekomst laten zich volgens Van den Broeke ook op basis van dit onderzoek maar moeilijk doen. ‘Bij het smelten van grote ijskappen zijn veel processen tegelijk actief. Die vormen een puzzel die nog lang niet is opgelost.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden