Gletsjers smelten nóg sneller dan gedacht

Gletsjers smelten in recordtempo. Sinds de eeuwwisseling zijn ze sneller geslonken dan ooit in de afgelopen 120 jaar is gemeten. Dat blijkt uit onderzoek van de in Zürich gevestigde Wereld Gletsjer Waarnemingsdienst (WGMS), een databank met gegevens over gletsjers in alle delen van de wereld.

Stukken ijs breken af van de Perito Moreno gletsjer in Zuid-Argentinië.Beeld reuters

Volgens hoofdonderzoeker Michael Zemp van de Universiteit van Zürich verliezen de gletsjers wereldwijd gemiddeld per jaar 75 centimeter van hun ijsdikte. 'Dat is twee keer zoveel als in de jaren negentig van de vorige eeuw en drie keer zoveel als in de jaren tachtig.' Volgens Zemp gaat in de hele wereld jaarlijks evenveel gletsjerijs verloren als er nu in de Alpen ligt.

Het onderzoek, deze week gepubliceerd in het Journal of Glaciology, is onder meer gebaseerd op data die de WGMS sinds eind 19de eeuw heeft verzameld. Zemp en zijn collega's hebben exacte metingen van honderden gletsjers gecombineerd met waarnemingen - op de grond en met satellieten - van tienduizenden andere gletsjers. De gegevens zijn aangeleverd door duizenden waarnemers in 36 landen.

Zemp: 'We wisten al dat de gletsjers in rap tempo smelten, maar we hebben nu een compleet beeld van de snelheid waarmee dat in de eerste jaren van deze eeuw is gebeurd. Het tempo kent geen precedent in de afgelopen 120 jaar en dat geldt waarschijnlijk ook voor een veel langere periode, zoals blijkt uit diverse oude documenten.'

Gletsjerdienst

Klimaatstudies leiden nogal eens tot controverse, maar dat zal bij dit onderzoek niet gebeuren, verwacht glacioloog Roderik van de Wal van de Universiteit Utrecht. 'Zemp baseert zich op alle gegevens die bij de gletsjerdienst zijn binnengekomen, een enorme databank. Daaruit blijkt dat gletsjers de laatste jaren sneller zijn gesmolten dan ooit sinds 1600 is waargenomen. Daar is geen speld tussen te krijgen.'

Ook duurzaamheidsadviseur en volger van het klimaatdebat Jan Paul van Soest denkt dat dit onderzoek niet veel weerstand zal wekken. 'Het ziet er grondig uit. Het biedt een uitvoerig overzicht van alle metingen en waarnemingen. Ik sluit niet uit dat uit de hoek van klimaatsceptici gemekker zal komen. Dat komt vrijwel altijd, hoe goed een onderzoek ook is.' Volgens Van Soest maakt het onderzoek een duidelijk patroon zichtbaar: de gletsjers gaan sinds vijftien jaar sneller achteruit dan we voordien hadden gezien. 'Ik vind dat behoorlijk overtuigend.'

(tekst loopt door onder de foto)

De gletsjer Bockfjorden op Spitsbergen.Beeld anp

Verstoord evenwicht

De Zwitserse onderzoekers gaan ervan uit dat het smelten van de gletsjers de komende tijd zal doorgaan, zelfs al zou het klimaat vanaf nu niet verder opwarmen. Gletsjers reageren met vertraging op de opwarming van de atmosfeer. Als het evenwicht tussen het aangroeien van de gletsjer door neerslag en afnemen van de ijsmassa eenmaal is verstoord, kan het jaren duren voordat dit zichtbaar wordt door het korter worden van de gletsjer.

'Ook als we nu onze invloed op het klimaat zouden beëindigen, zullen we nog jaren blijven zien dat gletsjers zich terugtrekken', aldus Zemp. Volgens hem kan aan het eind van deze eeuw 90 procent van al het gletsjerijs in de Alpen zijn verdwenen.

Op enkele plaatsen zijn gletsjers in de jaren negentig gegroeid, dankzij toegenomen sneeuwval. Dit gebeurde onder meer in Noorwegen. Maar dergelijke uitbreidingen waren tijdelijk en de gletsjers bereikten nooit de omvang die ze ooit hadden voordat de klimaatverandering begon, aldus Zemp.

De resultaten van Zemps onderzoek zijn 'veelbetekenend', reageert Daniel Fagre, als ecoloog verbonden aan de US Geological Survey, een wetenschappelijk bureau van de Amerikaanse regering. Ze komen volgens hem voort uit de beste verzameling gegevens over de gevolgen van klimaatverandering voor gletsjers. 'Ook al kan de omvang van gletsjers per regio en per periode variëren, de studie toont duidelijk aan dat ijs op onze planeet verloren gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden