Reportage

Gijzelingssoftware legt al drie dagen een Rotterdamse terminal stil - de schade in beeld

Drie dagen na de cyberaanval met gijzelingssoftware kampt de containerterminal in Rotterdam nog steeds met problemen. Schepen en vrachtwagens kunnen hun lading niet kwijt. 'Je kan nog geen kraan bedienen.'

Beeld arie kievit

Vrachtwagenchauffeur Jeroen Odijk - de namen van zijn twee kinderen op zijn onderarmen getatoeëerd - parkeert zijn truck op de bijna lege parkeerplaats van Maasvlakte Plaza. 'Ik kan pas om 6 uur mijn lading afleveren bij de APM, dus ik ga eerst wat eten', zegt hij. Liever was hij direct doorgereden naar de containerterminal om daarna bij zijn gezin aan te schuiven. Maar sinds APM Terminals dinsdag werd getroffen door een cyberaanval, kunnen vrachtwagens alleen op afspraak hun lading afleveren.

Odijk vervoert bloembollen. Hij haalt zijn containers uit de bollenstreek en laadt ze op de Maasvlakte over op de gigantische containerschepen van het Deense bedrijf A.P. Møller-Mærsk. De afgelopen dagen heeft hij flink last gehad van de hack bij het containerbedrijf. 'Ik kan zo'n container niet zomaar ergens neerzetten want dan ontdooit de boel.' Zijn bloembollen moeten net onder het vriespunt blijven.

Vrijdag startte APM terminal 1, de oudste en minst geautomatiseerde, voorzichtig weer op. Op de snelweg worden chauffeurs al gewaarschuwd dat ze alleen op afspraak welkom zijn. Een medewerker met geel hesje checkt bij het hek de kentekens.

Een vrachtwagenchauffeur, wit petje achterstevoren op zijn hoofd, kijkt beteuterd als hij wordt tegengehouden. Hij keert zijn truck en rijdt weer weg. Aan de bandensporen op de krappe oprit is te zien dat hij deze week niet de eerste is die deze manoeuvre uithaalt.

Op het terrein achter het hek staan de gigantische blauwe kranen nagenoeg stil. Alles gaat er handmatig. 'Normaal kom je met je vingerafdruk binnen en is alles geautomatiseerd. Nu staan ze met een kladblaadje zo'n containerschip te laden en te lossen', zegt Odijk die eerder al een vracht bloembollen kwam afleveren. Bij de buren van Europe Container Terminals (ECT), een hek verderop, rijden de vrachtwagens wel af en aan. Zij werden niet getroffen door het virus, net als het derde containerbedrijf op de Maasvlakte, Rotterdam World Gateway.

Beeld MalwareHunterTeam

Bij de tweede terminal van APM, aan de andere kant van de snelweg, is het totaal uitgestorven. Handmatig opstarten kan niet bij deze supermoderne installatie. 'Hij is volledig geautomatiseerd. Je kan daar geen kraan bedienen zonder je computersysteem', legt Tom Boyd van APM Terminals uit. Hoe lang het nog gaat duren voordat het bedrijf weer volledig operationeel is, kan hij niet inschatten. Over de kosten, die volgens Odijk in de miljarden lopen, heeft hij nog niet nagedacht.

'Hoe geautomatiseerder de systemen, hoe kwetsbaarder je als bedrijf bent', zegt René de Koster, hoogleraar logistiek aan de Erasmus Universiteit. Hij vermoedt dat de bedrijven de hack niet zagen aankomen en geen noodplan hadden. Toch leidde het virus niet tot een totale chaos op de Maasvlakte. 'Om het hele logistieke systeem plat te leggen, is veel meer nodig. Het is vooral een ramp voor het bedrijf zelf.'

Op vrijdagavond staat de parkeerplaats van Maasvlakte Plaza inderdaad niet vol gestrande vrachtwagens. Transportbedrijven vervoeren hun containers op andere manieren. Bijvoorbeeld via de twee andere containerterminals in de haven. De containerschepen van Mærsk zelf weken uit naar andere havens. Zij varen in lijndienst over de wereld en slaan de halte Rotterdam tijdelijk over.

Vrachtwagenchauffeurs voelen de hack ook in hun portemonnee. 'We zitten nu gedeeltelijk zonder werk en weten niet waar we aan toe zijn omdat APM niet kan zeggen wanneer ze weer open gaan', zegt Jan Koot, eigenaar van het gelijknamige transportbedrijf uit Rotterdam. Transportbedrijf A.J. van Wingerden uit Maasdam moest halsoverkop op zoek naar een opslaglocatie voor zijn containers. 'Dat ging gelukkig net want alles stond vol. En we hebben extra kosten moeten maken.'

Petya, de gijzelingssoftware die dinsdag wereldwijd bedrijven infecteerde, was de volgende stap in steeds geavanceerdere methoden waarmee cybercriminelen zo veel mogelijk schade willen aanrichten. In Nederland ging terminalbedrijf APM onderuit. 'Je kunt de effecten van deze hack vergelijken met een grote staking', zegt René de Koster, hoogleraar logistiek aan de Erasmus Universiteit.

De verkeersregelaars bij het hek van APM Terminals hebben een rustig dagje. Normaal komen er duizenden vrachtauto's per dag langs, nu maar tien per uur. Zodra die voorbij zijn pakken ze in alle rust hun thermos koffie erbij. Binnen op het terrein moeten alle zeilen worden bijgezet om de tien containers op het schip te krijgen. 'Als je gewend bent alles met de computer te doen, dan kan je niet te veel tegelijk hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden