Gezondheidsinspectie onderzoekt dubieuze stamcelklinieken

De Inspectie voor de Gezondheidszorg onderzoekt twee commerciële klinieken waar artsen chronisch zieke patiënten behandelen met dubieuze stamceltransplantaties. Patiënten betalen duizenden euro's om zich er te laten inspuiten met stamcellen uit hun eigen beenmerg of vetweefsel - een therapie waarvoor volgens stamcelhoogleraren geen bewijs bestaat.

Beeld ANP

De klinieken zijn allebei sinds deze zomer open. In Rotterdam behandelt cosmetisch arts John Setyo in zijn Tianmen Kliniek patiënten met onder meer parkinson, reuma en de ziekte van Lyme. In Amsterdam spuit orthopedisch chirurg Herman de Boer stamcellen uit beenmerg in bij patiënten met artrose. Beide artsen beweren dat hun behandelingen effectief zijn en ongevaarlijk.

Stamcellen kunnen uitgroeien tot allerlei typen cellen en dat brengt de belofte met zich mee dat ze beschadigd weefsel kunnen herstellen. Het bewijs daarvoor is echter nog lang niet geleverd, zeggen deskundigen. Stamcellen uit embryo's hebben potentie, maar met stamcellen uit vet of beenmerg, die in de twee Nederlandse klinieken worden gebruikt, is nog nauwelijks resultaat geboekt, zegt stamcelbioloog en hoogleraar Hans Clevers.

Privéklinieken mogen niet zomaar stamcelbehandelingen uitvoeren. Stamceltransplantaties vallen onder de Wet medische verrichtingen en daarvoor is een vergunning nodig, zo laat de Inspectie weten. Alleen universitaire medische centra en het Nederlands Kanker Instituut hebben zo'n vergunning.

Stamcelcowboys

Lees hier meer over de valse belofte van 'Gods wondercellen' tegen parkinson en artrose. (+)

Aangescherpt

De wet werd in 2007 aangescherpt nadat commerciële klinieken omstreden stamcelbehandelingen bleken uit te voeren en een Britse patiënt ernstige complicaties opliep. De werkzaamheid van stamceltherapie is nog helemaal niet aangetoond, schreef toenmalig minister Hoogervorst van Volksgezondheid aan de Tweede Kamer, en ondeskundige behandeling brengt gezondheidsrisico's met zich mee. Zo bestaat de mogelijkheid dat stamcellen, omdat ze snel delen, gaan woekeren en schade veroorzaken. Voordat mensen worden behandeld moet uitgezocht worden hoe dat valt te voorkomen, .

Stamceldeskundigen zijn verbijsterd over de behandelingen in de privéklinieken. Patiënten worden daar volgens hen naartoe gelokt met volstrekt overtrokken claims. Clevers, vicepresident van de internationale organisatie voor stamcelonderzoek (ISSCR), spreekt van 'uitwassen'. Hoogleraar bindweefselregeneratie Gerjo van Osch noemt de behandelingen 'verwerpelijk'.

Het is van groot belang dat stamcelonderzoek plaatsvindt in centra met een vergunning, vindt de Leidse hoogleraar stamcelbiologie Wim Fibbe. Alleen dan kunnen de juiste onderzoeksvragen worden beantwoord, zegt hij, en is de veiligheid van de patiënten gegarandeerd.

Ingekleurd microscoopbeeld van zogeheten mesenchymale stamcellen, die afkomstig zijn uit beenmerg of vet, waarvan de waarde nog alleen bewezen is bij bloedziekten. Beeld Science Photo Library

Stilgelegd

De Rotterdamse arts Setyo laat in een reactie weten dat hij helemaal niet wist dat hij een vergunning nodig had. Nadat de Volkskrant hem daarover inlichtte, heeft hij zijn behandelingen tijdelijk stilgelegd. Het afgelopen half jaar deed hij dertig stamceltransplantaties bij tien patiënten met onder meer de ziekte van Parkinson.

De Amsterdamse chirurg De Boer zegt dat hij de Inspectie op de hoogte heeft gesteld toen hij met zijn behandelingen begon. Hij beweert geen toestemming nodig te hebben omdat hij stamcellen van patiënten zelf terug spuit, zonder die te bewerken.

De zaak kwam aan het rollen na een tip bij de Vereniging tegen de Kwakzalverij, die vandaag ook over de zaak publiceert. Vorige maand heeft een bezorgde huisarts de beroepvereniging van orthopeden (NOV) ingeseind over de therapie van De Boer nadat een patiënt van hem daar zonder resultaat was behandeld. De NOV laat weten de zaak te onderzoeken.

Ook in veel andere Europese landen zijn stamceltransplantaties aan strenge regels gebonden. Daarom wijken wanhopige patiënten soms uit naar commerciële klinieken in onder meer Oekraïne of China. Daar is zelfs een Nederlandse website voor.


Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden