Gezonde leefstijl zou 40.000 kankerdiagnoses schelen

Ruim eenderde van alle gevallen van kanker is te voorkomen door een gezonde leefstijl. Als we niet zoveel roken en drinken, meer bewegen, niet te dik worden en gezond eten, scheelt dat jaarlijks zo'n 40 duizend kankerdiagnoses.

Beeld ANP

Dat blijkt uit onderzoek van TNO, in opdracht van KWF Kankerbestrijding, dat donderdag is gepubliceerd in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. In die studie is voor het eerst op een rijtje gezet hoe vaak een verkeerde leefstijl in Nederland tot kanker leidt. Roken blijkt de grootste boosdoener, en is verantwoordelijk voor 19000 gevallen van kanker per jaar. Dat is eenvijfde van alle diagnoses. Verkeerd eten veroorzaakt 9500 gevallen per jaar, overgewicht 3600, alcohol 2900 en gebrek aan beweging 2100.

Onderzoek in andere Europese landen levert een vergelijkbaar beeld op. Alleen is in Groot-Brittannië de bijdrage van overgewicht groter en speelt in Frankrijk de alcohol een prominentere rol. De Nederlandse onderzoekers haalden gegevens over de risico's op kanker uit de internationale wetenschappelijke literatuur en pasten die toe op cijfers van de Nederlandse kankerregistratie uit 2010.

Beeld .

'We kunnen kanker veel vaker voorkomen dan we denken', zegt hoogleraar kankerepidemiologie Bart Kiemeney (Radboudumc), maar de meeste mensen beseffen dat niet. Daarom kunnen we het niet vaak genoeg benadrukken.' Dat roken het dna beschadigt, is meestal wel bekend maar dat alcohol eenzelfde effect kan hebben, is minder duidelijk. Alcohol stimuleert ook de aanmaak van bepaalde hormonen die de kans op kanker kunnen vergroten. Rood vlees bevat een stof die (in grote hoeveelheden) de darmwand kan beschadigen waardoor de kans op kanker wordt bevorderd. En in lichaamsvet worden hormonen en ontstekingseiwitten geproduceerd die het ontstaan van tumoren kunnen bespoedigen en soms een verstoorde celdeling op gang houden.

Kanker ontstaat vaak door toeval of door genetische aanleg maar dat ook ongezond gedrag een belangrijke rol speelt, is een lastige tijding, zegt Kiemeney. 'Als we dat zeggen reageren veel kankerpatiënten met de cynische opmerking: o, dus ik heb het aan mezelf te danken. Toch moeten we die boodschap blijven herhalen want er is nog veel te winnen.' Daarbij zal de overheid een rol moeten spelen, denkt hij. Hij wijst op de Scandinavische landen en Australië waar het percentage rokers veel lager ligt dan hier, dankzij een streng overheidsbeleid. 'Als we het aan de mensen zelf overlaten, komt het niet goed.' Het verband tussen leefstijl en ziektes is immers nogal abstract. Wie nu rookt, krijgt niet morgen kanker. 'Zeg je tegen jongeren dat ze door de sigaretten uit de mond stinken, dan komt dat vermoedelijk harder aan dan wanneer je over kanker begint.'

Beeld KWF

Niet bij alle vormen van kanker speelt leefstijl een rol. De onderzoekers onderscheiden zeventien vormen die zijn te beïnvloeden. Longkanker staat bovenaan die lijst: ruim 80 procent van de gevallen wordt door roken veroorzaakt. Gezond gedrag vrijwaart mensen niet van die vormen van kanker, aldus de onderzoekers, maar wie zich houdt aan de aanbevelingen, maakt de kans op de ziekte wel zo klein mogelijk.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.