Gezonde leefstijl voorkomt dementie

Dementie is te vermijden met een gezonde leefstijl: Rotterdams onderzoek, dinsdag gepubliceerd, toont opnieuw aan dat de hersenziekte kan worden afgewend. Dat werpt de vraag op of de sombere voorspellingen over een hausse aan nieuwe dementiepatiënten, niet eens moeten worden aangepast.

Senioren volgen een tai chi les in het verzorgingshuis Meulenvelden in Didam.Beeld ANP

Wetenschappers van het Erasmus MC volgen al decennialang 15 duizend Rotterdammers en toonden drie jaar geleden aan dat in de jongste groep minder vaak dementie voorkomt. In het vakblad BMC Medicine analyseren ze nu hoe dat kan. Zij achterhaalden dat bij een derde van alle patiënten vermijdbare risicofactoren een rol spelen, zoals een hoge bloeddruk, roken en een verhoogd cholesterol. Nu mensen beter zijn gaan zorgen voor hart en bloedvaten (bijvoorbeeld door bloeddrukverlagers te slikken) blijven de aanvoerroutes naar het hoofd schoner en sterker en dat kan verval voorkomen.

De Rotterdamse studie sluit aan bij internationaal onderzoek: Britse, Deense en Zweedse onderzoekers constateerden de afgelopen jaren al dat het aantal dementiegevallen minder snel stijgt dan voorspeld. Vorig jaar schreven zestig internationale experts in vakblad The Lancet dat de komende 20 jaar wereldwijd tienduizenden gevallen van dementie kunnen worden voorkomen door de risicofactoren voor hart- en vaatziekten aan te pakken.

Wetenschappers van het Erasmus Mc vonden dat dementie steeds minder vaak voorkomt in hun jonge onderzoeksgroep. Bij een derde van alle patiënten spelen vermijdbare risicofactoren zoals een hoge bloeddruk, roken en een verhoogd cholesterol, een rol.Beeld anp

Maar die optimistische berichten hebben vooralsnog geen gevolgen voor de prognoses van Alzheimer Nederland. Nu telt ons land 260 duizend mensen met dementie en dat aantal stijgt volgens de organisatie 'explosief' naar ruim een half miljoen over 25 jaar. Hoewel de nieuwe onderzoeksresultaten hoopvol stemmen, is het lastig om de voorspellingen bij te stellen, zegt Dinant Bekkenkamp, medewerker wetenschappelijk onderzoek bij Alzheimer Nederland.

Alle studies, legt hij uit, maken duidelijk dat in bepaalde leeftijdscategorieën het aantal gevallen van dementie relatief gezien afneemt maar dat betekent nog niet dat het totale aantal patiënten daalt. Het effect van een betere leefstijl wordt teniet gedaan doordat het aantal ouderen de komende decennia snel stijgt. Bovendien leven mensen met dementie steeds langer, door betere zorg, wat de groep alsnog groter maakt. En we mogen dan beter zorgen voor onze bloedvaten, met ons overgewicht, ook een risicofactor, gaat het niet de goede kant op. Belangrijke aanwijzing, zegt Bekkenkamp: het aantal mensen met ernstige dementie, die worden opgenomen in een verpleeghuis, is de afgelopen 15 jaar zelfs gestegen.

Gezonde levensstijl

Blijft over het positieve nieuws dat dementie niet altijd onontkoombaar is. 'Het fruit hangt lager dan gedacht', concludeert hoogleraar geriatrie Marcel Olde Rikkert (Radboudumc). 'Er is geen medicijn tegen de ziekte maar met een gezonde leefstijl valt veel te winnen.' Alleen dat moet dan wel gebeuren, onderstreept hij. 'Leefstijl is lastig te beïnvloeden, zeker bij oudere mensen die willen genieten en zich nogal eens afvragen waarom ze vandaag iets moeten laten als de beloning pas veel later komt.' Dat er een effect is, blijkt uit een recente Finse studie, gepubliceerd in The Lancet: de groep ouderen die gezonder ging leven, vertoonde na twee jaar minder cognitieve achteruitgang. Of er ook sprake is van minder dementie moet de komende jaren duidelijk worden.

'We kunnen het nihilisme achter ons laten', zegt ook hoogleraar Peter Paul de Deyn, hoofd van het Alzheimer Onderzoekscentrum in het Groningse UMCG. 'Ik stel met veel genoegen vast dat er iets te ondernemen valt tegen de ziekte.' Overigens bant een gezonder lijf de ziekte niet uit, maar het kan zich er langer tegen verweren. Ook dat is winst, aldus De Deyn: 'Dat betekent jaren van levenskwaliteit erbij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden