Gezond eten halveert kans op oogziekte

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: veel groente en fruit en voldoende vis halveren de kans op de oogziekte maculadegeneratie.

Ophthalmoligist examination with woman patient on slit lamp microscope.Beeld Colourbox.

Van wie komt die claim?

‘Gezonde voeding kan risico op oogziekte bijna halveren’, stond boven een persbericht van het Erasmus Medisch Centrum (MC) afgelopen week. Het gaat om de ouderdomsaandoening maculadegeneratie, waarbij cellen in het netvlies aftakelen en die ongeveer één op de zes 55-plussers treft. Wie voldoende vis, groente en fruit eet, zou de kans daarop 42 procent laten slinken, aldus het Rotterdamse onderzoek. Het nieuws verspreidde zich rap bij media als ADOmroep Max en RTL Nieuws.

Klopt het?

Vragen we de oorspronkelijke studie op, dan blijken er toch wat slagen om de arm te gelden. Aan het onderzoek deden 4.200 Rotterdammers mee, die sinds begin jaren negentig vragen over hun leefstijl beantwoorden en regelmatig het ziekenhuis bezoeken. En hoewel inderdaad de allergezondste eters een 42 procent lagere kans op de diagnose maculadegeneratie hadden vergeleken met Schijf van Vijf-ontlopers, erkennen de wetenschappers dat niet valt uit te sluiten dat een deel van het grote risicoverschil ontstond doordat deze mensen ook op andere vlakken gezonder leefden. Misschien waren ze bijvoorbeeld lichamelijk actiever.

Ook rookten de gezonde eters een stuk minder, zegt emeritus hoogleraar voedingsleer Martijn Katan van de Vrije Universiteit Amsterdam. ‘Roken is een krachtige risicofactor voor maculadegeneratie’, schrijft hij in een e-mail. Dat vertekent de resultaten volgens hem dermate dat daar statistisch moeilijk tegenaan te corrigeren valt, al hebben de wetenschappers dat wel geprobeerd.

Er valt nog iets af te dingen op die risicohalvering: de onderzoekers keken naar liefst negen verschillende gezonde voedingspatronen tegelijk. Slechts één daarvan scoorde een forse risicovermindering; die 42 procent. Dat kan ook een uitschieter zijn, vindt Katan.

Die bezwaren willen niet zeggen dat gezond eten niks uithaalt tegen maculadegeneratie. Dat goed eten helpt, is heel aannemelijk. De pigmentstofjes die onze ogen nodig hebben om goed te zien en het netvlies te beschermen tegen schade, maakt het lichaam niet zelf aan. Die haalt het uit groenten die stoffen als luteïne en zeaxanthine bevatten. Geef mensen in pilvorm een hoge dosis daarvan plus veel vitamines en mineralen, en ze hebben vijf jaar later 25 procent minder kans op maculadegeneratie, bleek uit het Amerikaanse AREDS2-experiment.

De AREDS2-dosis is met groente moeilijk haalbaar: daarvoor moet je elke dag een kilo bladgroente eten als spinazie of boerenkool. De effecten van gezond eten zullen daarom wat bescheidener zijn, verwacht Katan. Overigens bleken visvetten in AREDS2 niets uit te richten, dus de vraag blijft of en hoe vis precies helpt.

Eindoordeel

Gezond eten is zeker goed voor de ogen. Maar dat je ermee de kans op oogziektes halveert, is niet waarschijnlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden