Gewoon, Hollandse kost

Sonja Bakker verovert Nederland. De afslankboeken van de gewichtsconsulente uit West-Friesland gaan in record-oplages over de toonbank, ‘sonjabakkeren’ is een werkwoord geworden....

Er zijn van die dagen dat Sonja Bakker ’s ochtends in de spiegel kijkt en denkt: nou Son, dat had je een jaar geleden niet durven dromen. Als ze een zaal cardiologen moet toespreken bijvoorbeeld, of als ze hoort dat de zoveelste druk van haar boek alweer is uitverkocht; als er tweehonderd huisvrouwen om haar handtekening gillen, of als ze zich realiseert dat ze na West-Friesland en Noord-Holland ook de rest van Nederland zo ongeveer in haar zak heeft.

Nog niet zo lang geleden had Bakker een landkaart aan de muur waarop ze met prikkertjes aangaf in welke steden haar boek Bereik je ideale gewicht was verkocht. Ze heeft hem weggehaald, het was niet meer bij te houden. Bleken er in Venlo op één dag dertig boeken te zijn verkocht. In Vénlo. ‘In Noord-Holland kon iedereen me al’, zegt Bakker, ‘maar in Venlo*’

In een Slowaakse drukkerij ligt de twaalfde druk van haar boek te wachten op transport naar Nederland, naar de bollenschuur van haar vader om precies te zijn, waar de vracht wordt opgeslagen. Lang zullen de boeken er niet liggen: er zijn alweer zestienduizend exemplaren besteld. Haar zojuist verschenen tweede boek Bereik je ideale gewicht voor kinderen en tieners: niet aan te slepen.

Sonja Bakker uit Spierdijk, West-Friesland, 31 jaar, is Dan Brown voorbijgespurt op de bestsellerlijsten. Haar torenhoge verkoopcijfers ‘dartelen om die van Kluun heen’, zegt Bakker zelf. ‘Ik heb onlangs dat boek van Kluun gekocht. Ik moest het toch maar eens lezen.’ Niet dat ze veel tijd heeft om te lezen, want er is altijd werk aan de winkel. ‘En ik ben er eentje van aanpakken.’

Wat is het geheim van Sonja Bakker? In een jaar tijd verkocht de gewichtsconsulente uit Spierdijk 190 duizend exemplaren van haar afslankboek, een record waarbij slanke-lijngoeroes als Michel Montignac met zijn gourmetbenadering, en dr. Robert – low carb – Atkins mooi het nakijken hebben, wat betreft de boekenafzet in Nederland. ‘Van Atkins weet je onbewust dat het niet gezond is’, zegt Bakker, en Montignac ‘doet veel goed werk, hij is een meester in zijn vak, maar misschien is zijn dieet iets te vrijblijvend’.

De Sonja-Bakkermethode? ‘Eenvoudige en lekkere recepten, waarbij je niet hoeft na te denken. Veel variatie: je mag alles eten, maar in bepaalde hoeveelheden, en je moet geloven in je eigen mogelijkheden, niet in je beperkingen.’ Ingewikkelde culinaire poespas zul je niet vinden bij Sonja Bakker. In de weekmenu’s uit haar boek en haar online-afslankprogramma komen opmerkelijk veel aardappelen met jus voorbij (‘Zeg maar gewoon: Hollandse kost’). Magere jus, dat dan weer wel.

‘Een deel van het geheim is dat het gewoon goed werkt’, zegt Bakker. ‘Als je kolder verkoopt, val je snel door de mand. Nederlanders kijken de kat een beetje uit de boom. Ze zien bijvoorbeeld: Annie gaat niet jojoën, ze blijft mooi op gewicht sinds ze aan het sonjabakkeren is.’ Aldus Sonja Bakker, die er al niet meer van opkijkt dat haar naam een werkwoord is geworden dat stevig is ingeburgerd in West-Friesland en verre omstreken.

Haar afvalmethode heeft de Nederlandse woordenschat overigens nog meer verrijkt: sommige sonjabakkeraars nemen af en toe een sasdag, een ‘schijt-aan-Sonjadag’. ‘Ik zie daar de humor wel van in’, zegt Bakker, ‘hoewel we moeten voorkomen dat de mensen Sonja-Bakkermoe worden.’

Aan het succes van de slanke blonde spraakwaterval lag een leven lang lijnen ten grondslag. ‘Een appeltaartje en een glaasje zoete witte wijn en hup, er zat weer een kilo aan. Het is achteraf een deel van mijn succes: ik heb hetzelfde meegemaakt als iedereen die wil afvallen, en dat spreekt de mensen aan.’

Na de middelbare school ging ze aanvankelijk ‘iets administratiefs’ doen op de meao, maar al gauw stapte ze over naar de diëtistenopleiding. Intussen verdiende ze de kost op de afdeling personeelszaken van Christine le Duc, de vrouwvriendelijke speciaalzaak in erotische artikelen, toen nog gevestigd in Volendam. Veel geleerd daar: ‘Omgaan met grote budgetten, franchisers aannemen, dat soort werk. Het komt me nu goed van pas.’ Veel gelachen ook: ‘We haalden weleens geintjes uit met vibrators, gewoon, gekkigheid.’

Bakker stelde haar eigen afslankmethode samen en begon een parttime praktijk als gewichtsconsulente, ‘waarna heel Volendam bij mij kwam afvallen. Binnen een paar jaar had ik elf meiden in dienst.’ Toen ze drie jaar geleden zwanger werd van haar eerste, verkocht ze haar praktijk aan een dankbare klant die elf kilo was kwijtgeraakt, en begon haar methode op papier te zetten. Vier uitgevers liep ze af. Geen van allen toonden ze belangstelling, of het moest een low-budgetuitgave worden in zwart-wit, maar daar begon ze mooi niet aan. ‘Het is van mij, en dan moet het ook precies zijn zoals ik wil. Toen ben ik het boek zelf maar gaan uitgeven.’

De uitgevers hebben zich de haren uit het hoofd getrokken. Vanaf dag 1 was Bereik je ideale gewicht zo’n enorme hit dat de drukkerij het niet kon bijbenen. Bakker, inmiddels bijgestaan door haar echtgenoot Koen Lenting, hanteerde maar één marketingstrategie: ‘Waar moet je zo’n boek verkopen? Op de plaats waar mensen hun boodschappen doen. In de supermarkt dus.’

Supermarktketen Deen, 49 vestigingen in Noord-Holland, had belangstelling en koppelde Bakkers boek aan een slank-en-fit-actie. De hoofdinkoper had haar gewaarschuwd: ze zou in haar handen mogen klappen als er tweeduizend exemplaren werden verkocht in drie weken. ‘Maar de eerste dag van de actie belde hij om elf uur ’s ochtends al op. Ze waren alle vijfduizend de deur uit. Nou, dan moet je wel effe bijkomen.’

Het succes sloeg zo overdonderend toe dat echtgenoot Koen in oktober zijn baan opzegde als account-manager bij Honda Nederland om het bedrijf Sonja Bakker te gaan runnen. De zaken worden sindsdien bestierd vanuit een tuinhuisje annex kantoortje naast het hok van de huiskippen Corrie en Lia. Bang voor de tijdelijkheid van de hype is Bakker niet. ‘Ik kan het fout hebben, maar voorlopig kan ik nog een tijdje door met mijn missie om Nederland slank te krijgen.’

Maar alle succes heeft een keerzijde. Het begon ermee dat ze ervan werd beschuldigd zich te laten sponsoren, omdat ze in haar boek enkele producten bij hun merknaam noemt. ‘Maar wat wil je dan? Ga jij maar eens uitleggen aan de mensen wat een Evergreen is. Een krentenkoekje? Daar denk je heel andere dingen bij. Ik word niet gesponsord, op een advertentie van Campina na, maar dat is vanwege de hoge drukkosten. Nee, ik noem het beestje gewoon bij de naam.’ Je zult Bakker niet kunnen betrappen op vage praat, ‘zoals politici die hun boodschap zo verpakken dat ze nergens op gepakt kunnen worden’.

Algauw kreeg ze te maken met meelifters. Een groenteboer uit de streek maakte een salade uit haar boek en verkocht het als Sonja-Bakkersalade. Maar één zo’n groenteboertje, ‘dan zeg je: ach, dat kan geen kwaad, al ben ik er niet dol op’.

Was het daarbij maar gebleven; niet veel later zette een pizzeria in Beverwijk een Sonja-Bakkerpizza op de kaart en een notenboer uit Schoorl ging Sonja-Bakkernootjes verkopen. ‘Zonder toestemming. Dat is toch belachelijk? Ze gebruiken je naam, maar je weet niet of die producten in het programma passen. Sonja Bakker verkoopt lekker, maar het is wel míjn identiteit. Hoe haal je het in je malle hoofd!’

Echtgenoot Koen heeft nu de handen vol aan enkele supermarkten die met het merk Sonja Bakker aan de haal gingen. Tot hun beider verbazing richtte een lokale Dekamarkt een Sonja-Bakkerplein in, en de Vomar moest onlangs zijn levensgrote portretten van Bakker weghalen, evenals een Sonja Bakker-toptien van producten. ‘Daarin zetten ze dan ook nog rustig dingen van hun eigen huismerk die helemaal niet in het afslankprogramma passen.’ Ze wijst naar een foto op de computer. ‘Kijk, daar, kokosmakronen! Als je nou iets níet moet eten, dan zijn het wel kokosmakronen.’

Is de markt nu niet rijp voor een eigen productlijn? ‘Ik geloof wel in een bepaald concept’, zegt Bakker, bedachtzaam nu, ‘maar dan moeten we goed nadenken over wat we op de markt willen brengen. Bijvoorbeeld: Sonja Bakker en een pannenset, gaat dat samen? Ik weet het niet. We moeten de zaken goed aftimmeren. Maar ik ben wel een beetje aan het broeien ja.’

Voorlopig heeft ze nog andere zaken aan haar hoofd. Naar Duitsland wil ze, en naar Amerika, landen met een hoog percentage potentiële Abspeckers en weightlosers. ‘Dit najaar staan we op de Buchmesse. In de zomervakantie gaan we kijken in New York wat voor producten daar in de supermarkten liggen, want je moet de methode natuurlijk wel aanpassen aan de lokale eetgewoonten. In Duitsland eten ze veel varkensvlees en van die rösti-troepjes, weinig groente.’ In Amerika zal ze waarschijnlijk ‘iets meer doen met sushi en met Mexicaans eten’.

Zit Sonja Bakker uit Spierdijk over een paar jaar in de Oprah Winfrey Show? ‘Ach, dat zijn van die dingen waarvan je weleens droomt’, zegt ze, ‘maar die nuchtere West-Friezin zal ik altijd wel blijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden