Gewoon handen blijven schudden

De beste preventie tegen griep is het beperken van fysiek contact. Wat betekent een eventuele uitbraak van Mexicaanse griep In Nederland voor onze dagelijkse omgang met anderen?...

Door Pay-Uun Hiu

Een griepje? Als nuchtere Nederlanders maken we ons er niet al te druk over. In sommige bedrijfsculturen is het zelfs een blijk van goed gedrag wanneer een werknemer snotterend en koortsig, gedreven door plichtsbesef, toch op het werk verschijnt. Terwijl hij eigenlijk verontwaardigd naar huis gestuurd zou moeten worden, omdat op zijn enige productiviteit bestaat uit het besmetten van collega’s.

‘Een beetje grieperig’ is in het dagelijks verkeer nauwelijks een geaccepteerde reden verstek te laten gaan bij afspraken of gelegenheden – zelfs wanneer daarbij veel mensen aanwezig zijn die allemaal aangestoken kunnen worden.

‘Je kunt iemand de teringkankerkolere toewensen, maar als je zegt ‘krijg toch de griep’, neemt niemand je serieus’, zegt Leo van Bergen, medisch historicus aan het VUmc in Amsterdam. ‘Griep is een bulkbegrip voor ziekten die niet zo ernstig zijn en vaak geen enkel verband meer hebben met het influenzavirus. En het is ook zo: van een ‘normale’ griep herstellen de meesten. Alleen ouderen en mensen die toch al ernstig ziek waren, kunnen eraan overlijden.’

Nu er een nieuwe variant rondwaart, lijkt griep toch een ernstiger aangelegenheid. Goed, de Spaanse griep was heel erg, maar dat is alweer lang geleden. Vogelgriep is ook niet voor de poes, maar lijkt vooralsnog niet al te frequent over te springen van mens op mens. Is dan de Mexicaanse griep, die dezelfde eiwitcombinatie heeft als de Spaanse griep (H1N1), serieus genoeg om ons zorgen te gaan maken over onze basale omgangsvormen en leefgewoonten?

De beste preventie tegen griep is het beperken van fysiek contact. In Mexico werd rigoureus het hele sociale leven platgelegd – een maatregel die om economische reden niet langer dan een week houdbaar bleek. In Azië zijn mensen uit de directe omgeving van griepslachtoffers in quarantaine gezet. In Parijs wilden bagagemedewerkers van de luchthaven vliegtuigen uit Mexico niet lossen.

Zulke voorvallen hebben zich in Nederland nog niet voorgedaan. Maar wat gaan wij doen als het virus zich hier verder verspreidt? De richtlijnen van het RIVM om besmetting tegen te gaan zijn helder: voorkom contact met mensen die griep hebben, was regelmatig handen met water en zeep, raak zo min mogelijk uw ogen, neus en mond aan, gebruik papieren zakdoekjes om in te hoesten en te niezen, gooi die zakdoekjes meteen in een vuilnisbak en was daarna direct de handen met water en zeep.

Zodra iemand griep heeft, is dat vaak wel duidelijk. Maar wat doe je bij iemand die mogelijkerwijs griep heeft, maar daarbij zelf niet lijkt stil te staan? Geen hand meer geven en zeker niet zoenen? Zo snel mogelijk maken dat je wegkomt? Zeg je een date af als je een beetje rillerig bent en drie keer hebt gehoest? Toch maar met een mondkapje naar de supermarkt? Wat, kortom, wordt de nieuwe griepetiquette?

‘Dat is een interessante kwestie’, vindt de hoogleraar medische publieksinformatie Frans Meijman. Net als Van Bergen is hij verbonden aan de afdeling metamedica van het VUmc in Amsterdam, waar ze zich bezighouden met de communicatie rond ziekten, en de sociaal-historische kanten van medische ontwikkelingen en vraagstukken. ‘Je hebt hier niet alleen met de gedragssfeer te maken, de hygiëne in de omgang, maar ook met de belevingssfeer. Daarin spelen vaak irrationele factoren een rol.’

Over mondkapjes bestaat volgens Meijman weinig bewijs dat ze helpen. ‘Met de ziekte sars werden ze desondanks voorgeschreven en vertegenwoordigden ze vooral een symbolische waarde: dat het risico van besmetting serieus werd genomen.’

Wat je zeker niet moet doen, waarschuwt hij, is het gebruik van dit soort middelen aan betrokkenen overlaten, zoals een luchtvaartmaatschappij die de stewardessen zelf laat beslissen of en bij welke passagiers ze een mondkapje willen dragen. Je zult maar net de enige zijn bij wie de stewardess een mondkapje op zet, terwijl je zeker weet dat je geen griep hebt.

Toch treft deze behandeling de Mexicanen nu, constateert historicus Van Bergen. ‘Iedereen die uit Mexico komt, is per definitie verdacht. In Amerika zijn ook behoorlijk wat griepgevallen, maar daar worden Amerikanen niet op aangekeken.’

In Nederland zijn de sociale gevolgen van de Mexicaanse griep voorlopig nog gering. ‘We hebben ons gerustgesteld met de gedachte dat we genoeg vaccins en Tamiflu voor onze eigen bevolking kunnen aanmaken. Daardoor zou hetzelfde kunnen gebeuren wat je ook bij aids ziet. Nu de medicijnen tegen aids zo goed zijn dat je er niet meer direct aan doodgaat, nemen mensen ook weer meer risico bij het vrijen. Als het idee bestaat dat tegen een bepaalde ziekte kruid gewassen is, wordt preventie minder belangrijk. Terwijl voorkomen nog altijd beter is dan genezen.’

Maar ook Van Bergen acht het risico van de Mexicaanse griep op dit moment nog niet erg groot. ‘Ik zou er nu geen hand minder om geven. En zeker die date niet laten lopen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden