Gevreesde vogelkers blijkt toch voedselbron voor insecten

Een van de meest gevreesde plantensoorten in het Nederlandse bos, de Amerikaanse vogelkers, blijkt toch nut te hebben. De uitheemse struik, die met zijn explosieve groei een grote ecologische bedreiging vormt, is tegenwoordig een welkome voedselbron voor veel Nederlandse insectensoorten. Dat blijkt uit een veldonderzoek van Naturalis Biodiversity Center onder 300 inheemse en uitheemse struiken uit het Nationaal Park Zuid-Kennemerland.

Takken worden verwijderd uit een Amerikaanse VogelkersBeeld anp

De onderzoekers turfden het aantal insectensoorten op de blaadjes van de Amerikaanse en de Nederlandse vogelkers, en vergeleken dat met de insectenvraat uit het verleden. Ook analyseerden zij de chemische afweerstoffen van de bomen en de genen van bepaalde belangrijke insecten.

Ze ontdekten dat de insectenvraat van de Amerikaanse vogelkers in de afgelopen eeuw is verdubbeld, terwijl die bij de Nederlandse verwant gelijk is gebleven. Tegenwoordig wordt er evenveel gegeten van de exoot als van de inheemse vogelkers, aldus hoofdonderzoeker Menno Schilthuizen. Bovendien eten er liefst 64 verschillende insectensoorten van de plant. Dat zijn anderhalf keer zo veel insecten als die van de inheemse vogelkers eten.

De Amerikaanse vogelkers vormt een groot probleem voor het natuurbeheer, omdat het open duin- en heidevelden overwoekert. Zeldzame planten- en dierensoorten die afhankelijk zijn van deze open gebieden, verliezen dan hun leefgebied.

Overwoekering

Maar het lijkt erop dat zowel de insecten als de uitheemse struik genetisch zijn veranderd. De giftige stoffen waarmee de plant zich beschermt zijn hier iets anders dan die in Noord-Amerika, en de onderzochte insectensoorten zijn hun genetische afkeer voor de exoot verloren.

Dat is goed nieuws. 'Wanneer de insecten van de struik eten, beschadigen zij de plant. Dan kan die minder bloemen en zaden produceren, en neemt de verspreiding af.' vertelt Schilthuizen. Mogelijk houden de insecten de verspreiding van de struik in de toekomst zo in toom, iets waar nu jaarlijks tientallen miljoenen euro's aan uit worden gegeven.

Desondanks vormt de Amerikaan nog steeds een bedreiging. Schilthuizen: 'Net de twee belangrijkste insectensoorten, de stippelmot en een specifieke bladluissoort, hebben zich nog niet massaal op de Amerikaanse vogelkers gestort. In Polen wel, dus nu is het wachten tot dat ook in Nederland gebeurt.'

Hoogleraar evolutionaire ecologie Jacintha Ellers van de Vrije Universiteit van Amsterdam reageert enthousiast op de studie. 'Het is een prachtig voorbeeld van de flexibiliteit van de natuur. Evolutie vindt soms veel sneller plaats dan dat vroeger werd gedacht.' Dat geldt ook voor andere soorten en leefomgevingen, zoals de reiger die tegenwoordig ook in stedelijke gebieden floreert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden