Gevaren voor koraal versterken elkaar

De opwarming van het zeewater versterkt de schadelijke gevolgen die overbevissing en watervervuiling hebben voor het koraal in de wereld. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek naar de wisselwerking tussen de bedreigingen waaraan koraalriffen blootstaan.

Beeld Cory Fuchs, University of California Santa Barbara, Department of Ecology, Evolution, and Marine Biology.

Voor het afsterven van het koraal, dat zich overal ter wereld voordoet, is niet één oorzaak aan te wijzen. De aftakeling van de riffen, die volgens veel wetenschappers rampzalige vormen heeft aangenomen, wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren.

Koraalsterfte meest omvangrijk in warmste seizoenen

Met een experiment op een rif bij Florida toonden wetenschappers aan dat overbevissing, die leidt tot het verdwijnen van plantenetende vissen zoals papegaaivissen, en watervervuiling door meststoffen de weg vrijmaken voor schadelijke algen en bacteriën. Die bacteriën maken het koraal ziek en laten het uiteindelijk sterven. Stijging van de watertemperatuur versterkt dit proces: de sterfte van het koraal is het omvangrijkst in de warmste seizoenen.

De onderzoekers bekeken de gevolgen van overbevissing en de aanwezigheid van meststoffen door op een rif ten zuiden van Florida de leefomstandigheden van het koraal te manipuleren. Ze sloten een deel met een kooi af voor vissen en lieten elders stikstof en fosfaten - stoffen die veel in de landbouw worden gebruikt - in het water stromen. Na drie jaar constateerden ze dat het weghouden van herbivore vissen en de vervuiling door meststoffen hadden geleid tot groei van wieren en algen. Verstikking en afgescheiden schadelijke stoffen dragen ertoe bij dat het koraal verkommert. Op koraal dat door algen was bedekt, maakten gezonde micro-organismen plaats voor ziekmakende bacteriën en nam de sterfte sterk toe.

Verbleekt koraal in Australië. Beeld AP

Bacterieel sloopwerk

Het bacteriële sloopwerk dat de wetenschappers in beeld brengen in Nature Communications is een extra bedreiging voor het koraal, dat momenteel ook op grote schaal verbleekt als gevolg van de opwarming van het zeewater. 'De extreme verbleking die zich voordoet op bijvoorbeeld het Groot Barrièrerif zorgt ervoor dat koralen vrij snel het loodje leggen. Daar hebben bacteriën niet veel mee te maken', zegt koraalbioloog Erik Meesters van het onderzoeksinstituut Imares.

Toch blijkt dat bacteriën een grote rol spelen in het ecosysteem van koralen. Het is volgens Meesters - niet betrokken bij het onderzoek - duidelijk dat de balans op het koraal verschuift naar meer schadelijke bacteriën als stressfactoren samenkomen. 'Iets meer vervuiling, wat meer overbevissing, of de temperatuur van het water, die net een paar dagen langer boven normale temperaturen komt en het leed is geschied.'

Verbleekt rif

90 procent van het Australische Groot Barrièrerif is verbleekt door El Niño, zegt Rebecca Vega-Thurber, een van de auteurs van de koraalstudie in Nature Communications. Verbleking treedt op als het water warmer wordt en het koraal de algen afstoot die het zijn kleur geven. Het kan hiervan herstellen, maar niet als de warmte aanhoudt. Volgens Vega-Thurber is maar liefst 25 tot 35 procent van het koraal op het Barrièrerif momenteel aan het afsterven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden