Gesmolten Noordpoolijs groeit moeizaam aan: ijsbedekking nooit zo laag

Nog nooit zo'n lage ijsbedekking gemeten

Nog nooit bedekte in november zo weinig ijs de Noordelijke IJszee. Omdat het extreem warm is, maar vooral omdat nieuw poolijs zo dun en kwetsbaar blijft.

Een ijsbeer bij Spitsbergen. Beeld Barcroft Media via Getty Images

De verbazing en schrik van half november zijn weg. Toen leek het zeeijs op de Noordpool met de invallende poolwinter even niet aan te groeien, maar te krímpen. Het ijs groeit weer, zoals het hoort. Niettemin volgen ijsdeskundigen nog steeds met argusogen wat het zeeijs op de Noordpool dit najaar precies doet.

'Het ijs groeit, maar dat is ook ongeveer het enige normale', zegt Julienne Stroeve van het National Ice and Snow Data Centre, het NISDC in Boulder, Colorado. 'De Noordpool die hapert, de Zuidpool die sneller ontdooit. Het zijn opmerkelijke tijden op de polen.'

Poolkenner Stroeve, tijdelijk gedetacheerd bij het University College in Londen, is de auteur van de jongste maandelijkse NISDC-rapportage over de ijssituatie op de polen. Het centrum verzamelt en analyseert permanent de ijscondities over de seizoenen, sinds de jaren zeventig vanuit satellieten.

Drijvende kracht

De ijscurve voor de Noordelijke IJszee, zo luidt het laatste nieuws, loopt inmiddels wel weer op, zoals met de invallende winter normaal is. Maar tegelijk hebben satellieten in november nog nooit zo'n lage ijsbedekking gemeten, vooral in de Barentszee aan de Noors-Russische kant, maar ook de Karazee, Oost-Groenland, en Baffinbaai bij Alaska. In november van dit jaar lag er in de poolzeeën een kleine miljoen vierkante kilometer minder ijs dan de vorige recordnovember van 2006.

Klimaatverandering is zonder enige twijfel de drijvende kracht, zegt Stroeve, die net nog op een regenachtig Spitsbergen was om het open water met eigen ogen te zien. 'Er was gewoon niets, geen ijs, het was bizar', zegt ze. Eerder dit jaar publiceerde ze met collega's een studie in Nature waarin ze het ijsverlies van de Noordpool koppelde aan de menselijke uitstoot van broeikasgassen. Maar de situatie is ingewikkelder dan ijs dat smelt door de opwarming, zegt ze ook.

Beeld de Volkskrant

In de NISDC-analyse schrijft Stroeve de vreemde ijssituatie in het Hoge Noorden toe aan hoge temperaturen (uitschieters tot 10 graden boven normaal) en relatief warm zeewater (tot 4 graden warmer), maar ook aan opvallend veel zuidelijke winden. 'Die geven warme stromingen en onrust die het kwetsbare dunne ijs open houden.'

De ijsarme november, onderschrijft poolijsonderzoeker prof Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht de analyse, past vooral in de langjarige trend van slinkend Noordpoolijs. Dat gebeurt door klimaatverandering, waarbij het Hoge Noorden 's zomers steeds gemakkelijker zelfs boven het vriespunt uitkomt.

Daardoor smelt niet alleen veel meer ijs, maar zelfs als het 's winters weer dichtgroeit is dat eenjarig ijs. 'Dat is veel kwetsbaarder voor weersomstandigheden dan het meerjarige ijs dat er eerder lag', zegt Van den Broeke. Dat was in mei ook al te zien, toen het Noordpoolijs sneller dan normaal wegsmolt. Daar staat tegenover dat de zomer van 2012,met 3,5 miljoen vierkante kilometer ijs een historisch dieptepunt, dit jaar niet werd geëvenaard.

Trend

De opmerkelijke dip van half november, toen het stijgende ijsvolume opeens weer met 50 duizend vierkante kilometer daalde en klimaatbloggers dubbel alarm sloegen, is vooral aan plaatselijk heftig weer te wijten geweest.

Stroeve: 'Een samenloop van omstandigheden. Maar onder de grilligheid ligt een trend, die maakt dat we ergens tussen 2030 en 2050 in de zomer een echt ijsvrije Poolzee gaan meemaken.' Ver weg van het Amerika waar binnenkort een klimaatsceptische president het Witte Huis betrekt, wil ze wel hardop zeggen dat ze er weleens van wakker ligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.