Geheimzinnig getril

Soms mogen onderzoekers tot volle tevredenheid detective spelen en zoeken naar de dader van de misdaad. Zo ook seismologen van het Iris-consortium in Arlington, in de Amerikaanse staat Virginia....

BROER SCHOLTENS

Iris kreeg eind 1995 het verzoek van de veiligheidscommissie van de Amerikaanse Senaat eens te kijken naar een seismogram, dat in 1993 in Australië werd opgenomen. Of de geregistreerde aardtrilling misschien was veroorzaakt door een nucleair experiment van de Japanse sekte Aum Shinrikyo, was de vraag.

De sekte wordt verantwoordelijk gehouden voor een aanval met het gifgas sarin in de metro van Tokyo in 1995. Daarbij vielen twaalf doden en vijfduizend gewonden. In april 1993 betrokken enkele leden van die sekte een schapenranch in een afgelegen gebied in het zuidwesten van Australië.

Die ranch ligt niet ver van de plaats waar een maand later, op 28 mei 1993 om drie over elf 's morgens (lokale tijd) seismometers een 'gebeurtenis van onbekende oorsprong' registreerden op een kilometer diepte, met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter.

Op datzelfde moment, bleek uit waarnemingen ter plaatse, was een onbekend object te zien, omringd door een geelblauw lichtschijnsel. Even daarna werd een explosie gehoord die grote gelijkenis vertoonde met het knallen van springlading die in de mijnbouw wordt gebruikt.

Bij inspectie van de ranch werd duidelijk dat de sekteleden een kleine hoeveelheid uranium hadden weggehaald uit een mijn in de buurt en dat ze daarmee in een klein laboratorium op de ranch hadden geëxperimenteerd.

Over dit seismische mysterie deden vervolgens de vreemdste geruchten de ronde, variërend van een test met een geheim nucleair wapen tot een ufo-landing. In de recente nieuwsbrief van Iris is te lezen hoe zijn detectives bij hun onderzoek te werk zijn gegaan.

Enkele hypotheses hebben ze onderzocht: een aardbeving in de buurt, een inslag van een meteoriet of een kernproef van de Aum-sekte. In eerste instantie concentreerden de onderzoekers zich op het seismogram dat door een Iris-meter in de buurt was geregistreerd.

Een seismogram is vergelijkbaar met een vingerafdruk. De pieken en dalen zijn karakteristiek voor een aardtrilling. Het onbekende seismogram werd vergeleken met dat van een recente aardbeving in de buurt en van een explosie in een uraniummijn, vergelijkbaar met een kernproef.

Uit die vergelijking kon met grote zekerheid worden vastgesteld dat de trilling door iets anders moest zijn veroorzaakt. De seismogrammen waarmee werd vergeleken, weken te veel af van de geheimzinnige meting. De kernproefhypothese kon dus naar het rijk der fabelen worden verwezen.

Het moet een meteorietinslag zijn geweest, zegt dr. Ch. Hennet, een van de onderzoekers. De meteoriet is vermoedelijk van massief ijzer geweest. Zo'n zware, met een diameter van bijna twee meter, treft eens in de zes jaar de aarde en kan bij inslag een beving veroorzaken van 4 op de schaal van Richter.

Eenduidigheid dus, lijkt het. Maar wetenschapper Hennet is nog niet tevreden. De krater van de meteoriet is niet gevonden. Die zou honderd meter in diameter moeten zijn, hebben ze bij Iris berekend.

'Het terrein is onherbergzaam en moeilijk toegankelijk', excuseert Hennet. 'Er is enkele malen overheen gevlogen, maar het gebied is zo immens. Bovendien is er door extreme regenval veel grond weggespoeld. Een mogelijke krater is dan moeilijker terug te vinden.'

Geen nood. Hennet heeft recent van andere seismometers in Australië de seismogrammen van dezelfde geheimzinnige gebeurtenis gekregen. Daarmee hoopt ze de meteoriethypothese verder te kunnen onderbouwen.

Broer Scholtens

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden