nieuws

Geen toename zelfdodingen tijdens coronacrisis, blijkt uit studie in 21 landen

Het aantal zelfdodingen zou stijgen, waarschuwden deskundigen aan het begin van de coronacrisis, maar het tegendeel blijkt waar. Het suïcidecijfer is in een aantal landen zelfs gedaald.

Een telefooncel in Tojinbo, Japan, met telefoonnummers van suïcidepreventie en bijbelteksten. Beeld Getty Images
Een telefooncel in Tojinbo, Japan, met telefoonnummers van suïcidepreventie en bijbelteksten.Beeld Getty Images

In Japan, Nieuw-Zeeland en Canada daalde het aantal zelfdodingen bijvoorbeeld, net als in sommige regio’s in de VS, Engeland en Oostenrijk (Tirol). In Nederland bleef het nagenoeg gelijk: zo’n 1.800 suïcides in 2020, evenveel als in voorgaande jaren.

Dat blijkt uit het eerste grote onderzoek op dit terrein, vandaag gepubliceerd in het gezaghebbende vakblad The Lancet Psychiatry. Een opmerkelijke uitkomst, want de verwachting was anders, stellen de onderzoekers: wereldwijd waren er serieuze zorgen dat de cijfers zouden stijgen. ‘De risico’s zijn toegenomen: eenzaamheid, financiële zorgen’, zegt hoofdonderzoeker Renske Gilissen van 113 Zelfmoordpreventie, dat de Nederlandse cijfers leverde voor het internationale onderzoek. ‘Dus we vreesden voor toename. Maar dat is gelukkig niet gebeurd.’

In het onderzoek werden in 21 landen de suïcidecijfers in de eerste vier maanden van de pandemie – april, mei, juni en juli – vergeleken met die in de jaren ervoor. In geen van de onderzochte landen werd een toename geconstateerd. Ook niet in Nederland dus, waar tussen 1 april en 31 juli vorig jaar 594 zelfdodingen plaatsvonden, slechts een toevallige procent meer dan het jaar daarvoor.

Zoeken naar verklaringen

Derek de Beurs, hoofd epidemiologie bij het Trimbos-instituut en onderzoeker op het gebied van geestelijke gezondheid, voorspelde vorig jaar in deze krant dat corona ‘een enorme impact’ op suïcidaliteit zou hebben. Hij noemt de resultaten van het onderzoek daarom ‘tegenintuïtief’. ‘Het is zoeken naar verklaringen.’ Een optie: corona heeft (nog) niet geleid tot een diepe economische crisis, een belangrijke voorspeller van stijgende suïcidecijfers.

De Beurs: ‘Het zijn bovengemiddeld vaak mannen van middelbare leeftijd die dan suïcide plegen omdat ze met hun werk en inkomen ook hun eigenwaarde verliezen. Nu hebben vooral jongeren het moeilijk. Die doen wellicht meer pogingen, maar dat ze je niet in deze cijfers.’ De gemiddelde volwassene lijkt zich echter mentaal goed door de crisis te slaan. Begin maart rapporteerde het SCP dat de tevredenheid met het leven nauwelijks lager is dan vóór corona.

Effect van lockdown

De lockdown kan ook beschermen tegen suïcide, oppert De Beurs. ‘Er vallen stressfactoren weg.’ Legere agenda’s, minder prikkels, meer tijd voor thuis. ‘Vooral voor mensen met ernstige psychische problemen, een belangrijke risicogroep, kan het een verlichting zijn dat de maatschappij minder van ze vergt.’

Hoogleraar suïcidepreventie Ad Kerkhof, niet bij het onderzoek betrokken, vindt de uitkomst zeer interessant. ‘Het bevestigt dat we nog steeds niet goed begrijpen hoe het werkt bij crises. Door een economische crisis stijgen de suïcidecijfers doorgaans, maar door een pandemie kennelijk niet, of niet meteen. Een verklaring kan zijn dat mensen die hun baan en inkomen verliezen tijdens een recessie kunnen denken: ik ben de maatschappij en mijn familie alleen maar tot last, ik kan er beter niet meer zijn. Dat idee zal minder spelen bij wie nu depressief thuis zit. We hebben met het virus een gemeenschappelijke vijand. En het is de bedoeling dat we thuiszitten. Nu zou de gedachte kunnen helpen: ik verspreid in elk geval het virus niet.’

Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij de crisislijn van 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden