Geen Kleine IJstijd, maar een laat zonnemaximum

We hoeven niet bang te zijn voor een nieuwe Kleine IJstijd, ook al laat de nieuwe zonnecyclus ongewoon lang op zich wachten, melden deskundigen.

De zon vertoont een 11-jarige activiteitscyclus. Tijdens een zonnemaximum zijn er veel zonnevlekken en energierijke uitbarstingen. Tijdens een zonneminimum is de zon juist heel rustig. Het laatste maximum was in 2001; het volgende wordt verwacht voor 2012 of 2013.

Minimale activiteit
De afgelopen jaren maken zonnedeskundigen zich echter zorgen. De eerste vlekken van de nieuwe cyclus (nummer 24) hadden ruim een jaar geleden al moeten verschijnen, maar op een paar uitzonderingen na is de zon vrijwel continu ‘vlekkeloos’.

Volgens sommige astronomen ziet het ernaar uit dat de zon aan de vooravond staat van een zeer langdurige periode van minimale activiteit. Zo’n langdurig minimum was er ook tussen 1645 en 1715. Op het noordelijk halfrond van de aarde lag de gemiddelde temperatuur toen een graad lager dan normaal. Dus misschien staat er opnieuw zo’n ‘Kleine IJstijd’ voor de deur.

Laat op gang
Maar volgens Hill en Howe is die vrees ongegrond. Met een wereldwijd netwerk van zonnetelescopen hebben ze de afgelopen jaren trillingen en bevingen op het gasvormige oppervlak van de zon bestudeerd. Daaruit is informatie af te leiden over temperatuur- en drukverschillen in het inwendige van de zon.

Uit de metingen, die woensdag gepresenteerd zijn op een persconferentie van de Solar Division van de American Astronomical Society, blijkt dat oost-west gerichte straalstromen in het binnenste van de zon minder snel richting evenaar bewegen dan normaal. Deze straalstromen, op een diepte van 1000 tot 7000 kilometer, lijken de vorming van zonnevlekken in gang te zetten zodra ze op 22 graden noorder- en zuiderbreedte aankomen. De huidige straalstromen blijken zich echter veel minder snel te verplaatsen.

Er is dus op zichzelf niets mis met de activiteitscyclus van de zon, aldus Hill en Howe; cyclus 24 komt alleen ruim een jaar later op gang dan werd verwacht. ‘Waarom de migratie van de straalstromen zo traag gaat, weten we echter niet,’ aldus Hill. ‘En wat dit eventueel betekent voor cyclus 25 is ook onbekend. Daarvoor beschikken we niet over genoeg gegevens.’

Zonnevlekken (The American Institute of Physics) Beeld
Zonnevlekken (The American Institute of Physics)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden