Geef toe, u bent energieverslaafd

Terwijl het bewustzijn over klimaatverandering sterk is gegroeid, verandert er weinig in het gedrag van consumenten. Volgens Wilbur Perlot moeten we oplossingen niet bij de overheid, het bedrijfsleven of de VS zoeken, maar bij onszelf....

TopGear Magazine, mei 2007, belooft een klimaatspecial op de voorkant. In het hele nummer is echter geen special te vinden over klimaatverandering. De aanleiding voor de cover is de komst van de nieuwe BMW M3, ofwel, ‘de wereld wordt cooler’. Ook cool volgens TopGear zijn de nieuwe Maserati GT, Aston Martin V8 en de Jaguar XKR. Over de 430 gram CO2-uitstoot per kilometer van bijvoorbeeld de Maserati wordt niets gezegd. Dat is ruim drie keer de 130 gram per kilometer die de Europese Commissie als gemiddelde uitstoot wil in 2012.

De ironische boodschap van TopGear staat in schril contrast tot de berichtgeving over klimaatverandering. Die is serieus en vaak straalt de boodschapper moreel gelijk uit. Daarbij wordt het probleem zo groot gemaakt dat we alleen nog tegen elkaar kunnen verzuchten dat we niet meer kunnen skiën in Oostenrijk, om het daarna te hebben over mogelijke zonvakanties. En laten we wel wezen, als we moeten kiezen tussen ten onder gaan terwijl we ons best doen niet ten onder te gaan, of ten onder gaan terwijl we doen alsof er niets aan de hand is, dan kiezen we voor het laatste.

Het is waar: we kunnen er niet voor zorgen dat China of de VS schoner worden. Maar we kunnen wel iets doen aan ons eigen gedrag. De bewustwording onder de Nederlandse bevolking over klimaatverandering is sterk gegroeid. Uit onderzoek van Maurice de Hond blijkt dat 73 procent van de Nederlanders meent dat er door mensen veroorzaakte klimaatverandering is. Ze willen dat er iets aan wordt gedaan. De meesten wijzen naar de overheid (42 procent) en het bedrijfsleven (33 procent). Slechts 17 procent noemt zichzelf de eerst aangewezene om in actie te komen. Weinig mensen zetten zorgen over klimaat om in ander consumptiegedrag.

Veel van de producten die we gebruiken, zijn veel zuiniger dan die van tien jaar geleden. We hebben er echter meer van. Dit komt door demografische ontwikkelingen, zoals de groei in eenpersoonshuishoudens, maar ook door meer apparaten per gezinslid. Ik ken een gezin met in totaal vijf gezinsleden. Zij hebben vier televisies thuis staan, naast twee dvd-spelers, drie computers, twee koelkasten, een vriezer, een wasmachine, een wasdroger, een vaatwasser, twee playstations, twee auto’s en drie mobiele telefoons. Toen ik klein was, waren we met zijn vijven thuis en reden we in een middenklasser naar Frankrijk. Nu wordt dat gedaan in een zevenzitter met op de achterbanken een portable dvd-speler, mp3-spelers en gameboys.

Tijdens een workshop over duurzame mobiliteit vroeg ik aan de aanwezigen wie ze waren en in wat voor auto ze reden. Ze noemden onder andere een Volvo-station en een Audi met Porschemotor. Op een na had niemand bij de aanschaf van de auto het milieu een grote rol laten spelen. Budget, ruimte, prestaties, uiterlijk en veiligheid werden het meest genoemd. Niet toevallig zijn dit ook kenmerken waar autoreclames op inspelen, naast het aspect vrijheid. In reclames rijden auto’s altijd op lege wegen en soms door woeste landschappen. Met de praktijk in Nederland heeft het weinig te maken.

Zelf doe ik ook mee. Ik ben bijvoorbeeld net terug van mijn tweede vliegreis binnen Europa dit jaar. Recent hebben mijn vriendin en ik een op stroom werkende router gekocht, want we vonden de kabel zo lelijk. In de elektronicastore waar we de router kochten, werd op twintig tv’s, vooral plasmaschermen, An inconvenient truth van Al Gore vertoond.

Er bestaat een kloof tussen burgerbewustzijn en consumentengedrag. Voor een gedeelte is dat terug te voeren op informatievoorziening en voor een ander gedeelte op het niet nemen van verantwoordelijkheid. Er is bijvoorbeeld weinig kennis over het eigen energieverbruik, dat zich voor een gedeelte buiten het zicht van de consument afspeelt. Voor vrijwel alles dat we consumeren, zijn olieproducten of andere energiedragers nodig. Werk de productieketen uit van bijvoorbeeld vlees, plasmaschermen, computers, badkamermeubilair; er is veel energie nodig om deze producten te maken en op de markt te brengen. Zelfs om benzine te maken is energie nodig.

De oorzaak van het duizelingwekkende energieverbruik zit in onze persoonlijke consumptie. U en ik zijn energieverslaafd. Voor oplossingen moeten we niet kijken naar de overheid of politici. We moeten niet de schuld geven aan de maatschappij of multinationals. Het maakt niet uit wat je buurman doet, de Amerikanen of de Chinezen. Vergeet de jijbak. Het gaat om eigen verantwoordelijkheid, om het magische woordje ik.

Misschien een idee voor een nieuwe campagne: informatie over de productieketen van belangrijke producten in combinatie met spotjes van bijeenkomsten van Anonieme Energieverslaafden waar bekende Nederlanders ‘clean’ worden van hun energieverslaving. Met in het eerste spotje Jan Peter Balkenende.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden