Column Jasper van Kuijk

Gebruikerstest aan eind van ontwikkelingsproces is niet effectief als het gaat om gebruiksgemak

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: laatste verbeteringen.

De nieuwe ambulancebroeders en -zusters zijn zuurstokgroen. Komende zomer worden 5.500 ambulancemedewerkers in een opvallend nieuw turquoise uniform gestoken. Een onconventionele kleurkeuze, maar wel onderscheidend en volgens een door het NOS Journaal geïnterviewde ambulancemedewerker zit het nieuwe pak erg lekker. Mijn hart maakte bovendien een sprongetje toen ik in de Volkskrant las dat de ontwerper ambulancemedewerkers van tevoren had gevraagd naar inbreng voor het nieuwe ontwerp. Én dat vijftig medewerkers de komende weken de kleding zullen testen op functionaliteit en gemak.

Alleen stond direct daarna dit: ‘Maar echt grote wijzigingen zal de ontwerper niet meer doorvoeren. ‘Alles staat startklaar om geproduceerd te worden.’’ Dus vijftig medewerkers gaan twee weken lang proefdragen, maar als er serieuze feedback komt, gebeurt daar niets mee?

Klinkt als een rare gang van zaken, maar is toch niet ongewoon. Zo raakte ik onlangs per ongeluk verzeild – ‘Jasper, jij weet toch dingen van interfaces?’ – in een gebruikstest voor een universitair ict-systeem. Ik werd enigszins zenuwachtig toen de organisatie de testsessie bleek aan te kondigen als een ‘gebruikersacceptatietest’. Zo’n naam doet vermoeden dat men niet op zoek is naar verbeteringen, maar gewoon goedkeuring wil. Of de gebruiker even wil tekenen bij het kruisje.

En dat bleek. De test begon ermee dat iemand enthousiast vertelde hoe hard het team had gewerkt en hoe goed het systeem wel niet was. En dat ze hoopten dat wij net zo blij zouden zijn als zij. Niet echt een uitnodiging voor kritische feedback. Ik vroeg voorzichtig wanneer het ict-systeem in gebruik genomen zou moeten worden. ‘Over een ruime maand.’ En daar gingen dan nog twee weken kerstvakantie vanaf. ‘Maar als wij vandaag problemen vinden, wat kan er dan nog worden veranderd?’ ‘Teksten’, was het minzame antwoord. Waarop ik me afvroeg waarom ik daar een halve dag zou gaan zitten verspillen.

Beeld Volkskrant Infographics

Ik hoop uit alle macht dat er bij het ambulancekledingproject al in een eerdere fase een proefdraagsessie is geweest waarbij wél tijd en ruimte was voor het doorvoeren van grotere wijzigingen. Anders is die hele draagsessie met vijftig ambulancemedewerkers toch vooral voor de bühne. En getuigt eigenlijk van een behoorlijke minachting voor de mensen die tijd en moeite in testen steken in de veronderstelling dat ze helpen je product beter te maken.

Van gebruikstesten wordt een product niet gebruiksvriendelijker, gebruiksvriendelijkheid neemt alleen toe door een geïmplementeerd herontwerp naar aanleiding van een gebruikstest. Daarom is een gebruikstest helemaal aan het eind van een ontwikkelproces niet effectief als het gaat om verbetering van het gebruiksgemak, want tegen die tijd is er geen tijd en geld meer om nog iets te veranderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.