Geachte heer Darwin,

Op verzoek van de Volkskrant wenden hedendaagse briefschrijvers zich tot Charles Darwin. Deze week: Jos van den Broek, hoogleraar biomedische wetenschapscommunicatie in Leiden..

Wat zou het geweldig zijn als u onze uitnodiging voor een verlate viering van uw verjaardag zou willen aannemen. Neem van ons aan dat het een mooi feestje gaat worden. Ella Fitzgerald – de schat! – heeft beloofd tijdens het feestdiner wat liedjes van Cole Porter te zingen, en ook een paar van Duke Ellington, die haar aan de piano zal begeleiden.

We gaan u eens stevig in de watten leggen. Dat heeft u verdiend! Er is u de afgelopen decennia namelijk zoveel onbegrip ten deel gevallen dat daar best wel wat tegenover mag staan. Neem al die misverstanden over uw ‘survival of the fittest’. Niet te geloven wat daarover wordt gebazeld! Ik denk dat we daarvan de sociaal-darwinisten de schuld moeten geven. Wat een oneer doen die gasten uw naam aan! Ze misbruiken uw evolutie om op een pseudo-wetenschappelijke manier de sociale en economische onrechtvaardigheid als de natuurlijke gang van zaken af te schilderen. Economisch welvarender groepen en naties zou je in hun ogen als biologisch superieur kunnen beschouwen. Logisch dat de ideologen van het Derde Rijk het sociaal darwinisme maar al te graag omarmden.

Even wat meer over de andere gasten. Rosalind Franklin gaat in haar tafelrede vertellen welke consequenties haar röntgendiffractieopnamen van dna voor uw ideeën hebben. U heeft 1953 helaas niet kunnen meemaken – het jaar dat de structuur van dna werd opgehelderd. We halen tijdens uw feestje de schade ruimschoots in. Watson en Crick gingen destijds met de eer – en een Nobelprijs – strijken; we hebben hen daarom niet uitgenodigd en Rosalind wel.

De Leidse sterrenkundige Ewine van Dishoeck zal u graag uitleggen welke bouwstenen van leven tot dusver tussen interstellair stof zijn aangetroffen dankzij observaties aan sterrenlicht dat die stofwolken passeert. Ja, meneer Darwin, we hebben sinds uw verscheiden veel bijgeleerd! Nobelprijswinnaar Christian de Duve kent de huidige inzichten over het ontstaan van leven, mede op basis van op aarde gevallen ruimtestof. Lynn Margulis zal u de oren van uw hoofd praten over symbiose – een van de grote sprongen tijdens de evolutie. Een vermakelijk mens, die Lynn; u zult haar mogen!

O ja, ook geobiochemicus Peter Westbroek is van de partij. Peter, een vriend van Lynn, weet alles van de grote kringlopen op aarde. Zijn inmiddels beroemde dochter Eva Maria zal bij het toetje wat Mozart-aria’s zingen; ze vindt het maar wat leuk om door Duke Ellington te worden begeleid.

De vliegtickets voor evolutiebiologen Neil Shubin, Simon Conway Morris en Ernst Mayr zijn besteld. Ze zullen u versteld doen staan met de laatste paleontologische inzichten en ontdekkingen. Neil en Simon zullen u een paar spectaculaire fossielen laten zien: de ‘visvoeter’ Tiktaalik en wat vondsten uit de beroemde Burgess shale.

Eugène Dubois zal tijdens het dinertje worden vergezeld door zijn ontdekking Pithecanthropus erectus. Ik zag zojuist nog een manuscript van Dubois waarin hij van ‘Anthropithecus’ ‘Pithecanthropus’ had gemaakt. Wat een wijziging van inzicht was dat: de Piet was geen ‘mensaap’ maar een ‘aapmens’! Ik hoop dat de Piet de ongetwijfeld levendige discussies een beetje kan volgen.

Een vriendelijk verzoek: zou u alstublieft aan het eind van de avond een paar respectvolle woorden willen richten tot onze mystery guest Jean-Baptiste de Lamarck, uw verguisde collega? (Hij mag het nog niet weten, hoor!).

We zouden het in al die drukte om uw verjaardag bijna vergeten, maar in 1809 publiceerde Lamarck zijn boek, waarin hij verkondigde dat soorten niet onveranderlijk bestaan, maar in de loop van de tijd overgaan in andere soorten. Hij was u met zijn ideeën over evolutie een halve eeuw vooruit. Maar wees gerust: voor ons blijft u de grootste, hoor! Had híj dat maffe idee over die uitrekkende giraffennekken maar niet moeten opschrijven, vindt u ook niet?

De maaltijd tot slot, dat beloven we, wordt bijzonder. In ieder geval staan gepocheerde dodo-eieren, archeopteryx-au-vin en een malse T. rex-steak op het menu. We hebben iets met ‘uw’ eendenmossels uitgeprobeerd; geprutteld in tomatensaus werden ze best lekker. De gefrituurde galapagosvinkjes als amuse vindt u ook vast geslaagd. U proeft het wel!

Tot binnenkort! Alle gasten verheugen zich buitengewoon op een opwindend weerzien!

Jos van den Broek, Leiden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden