Geachte Charles Darwin,

Op verzoek van de Volkskrant wenden briefschrijvers zich tot Charles Darwin. Zie ook brievenaandarwin.volkskrantblog.nl Deze week: Dirk van Delft, directeur Museum Boerhaave in Leiden....

Het zou mij bijzonder deugd doen als u volgende maand de tentoonstelling Van Adam tot DNA in Museum Boerhaave zou willen openen. Ik hoef u niet te vertellen welk een zondvloed de verjaardag van uw evolutietheorie in gang zet, en zou mij gelukkig prijzen als u naar Leiden wilt komen.

Nu ik u toch schrijf, moet me iets van het hart. Ik maak me soms zorgen. Het zou mooi zijn als wij in juni met elkaar van gedachten konden wisselen over de toekomst van musea. Hoe te reageren op een veranderende omgeving? Biedt het darwinistische gedachtengoed hier soelaas? Kan een museum als het mijne iets met natuurlijke selectie en survival of the fittest? Graag zou ik uw visie vernemen. Wat ik zelf aan ontwikkelingen bij collega-musea waarneem, schept vooral verwarring.

Geef ik u ter illustratie wat recente ervaringen. Afgelopen december was ik in Sint-Petersburg voor een lezing op het Nederlands Instituut. Natuurlijk bezocht ik ook de Kunstkamera, door tsaar Peter de Grote gesticht en een van de oudste musea ter wereld. Tot de collecties behoort de beroemde verzameling anatomische preparaten van Frederik Ruysch, in 1717 door Peter de Grote tijdens zijn bezoek aan Nederland op de kop getikt. Bij Ruysch thuis in Amsterdam stonden duizenden flessen met preparaten op sterk water uitgestald, waaronder in kanten mouwtjes gestoken kinderarmpjes. Van heinde en verre stroomden de mensen toe om dit museum ter ere van de Schepper te bezoeken. Op de nieuwe locatie in Sint-Petersburg diende het om Russische burgers westerse wetenschap voor te schotelen en zo rijp te maken voor een Verlichting. Vijf jaar terug is de expositie vernieuwd, in samenwerking met het Amsterdams Historisch Museum. Adaptatie aan een 21ste-eeuws publiek is benut om iets van de sfeer van de originele uitstalling te reconstrueren – prachtig!

Een dag later was ik in het Zoölogisch Museum, direct naast de Kunstkamera. Daar heeft de tijd sinds de jaren zestig stilgestaan. In een afgetrapt gebouw zijn tienduizenden dieren soort bij soort in vitrines gepropt, afgewisseld met heerlijk ouderwetse diorama’s. In Nederland nu ondenkbaar, maar in Sint-Petersburg heeft het niets aan aantrekkingskracht ingeboet en trekt het bijna een miljoen bezoekers per jaar.

Voorziet de evolutietheorie ook in overleven door nietsdoen? In mijn Nederlandse museumwereld woelt alles om verandering. Waarom al die moeite?, vroeg ik me oog in oog met een verstofte bak vol potten met dode salamanders in een moment van vertwijfeling af.

In dit verband zou ik graag uw reactie willen op de vernieuwde Cast Courts in het Victoria & Albert Museum in Londen. Ongetwijfeld bent u na de opening in 1873 van die twee zalen met replica’s van beroemde Europese beeldhouwwerken snel gaan kijken. Toen ik voor het eerst de Zuil van Trajanus te midden van al die reliëfs, bustes en friezen zag staan, voelde ik me nietig. Maar als museumman dien ik me de vraag te stellen waar de tekstbordjes zijn en waar de touch screens, en of dit niet eerder een depot is dan een museum. FuturePlan heet de grote vernieuwingsoperatie binnen het Victoria & Albert, die ook de Cast Courts meeneemt. Maar nu de eerste zaal weer open is, blijkt er weinig veranderd. Waarom zouden ze ook? V & A trekt twee miljoen bezoekers per jaar.

Het zijn maar enkele waarnemingen, maar ze werpen wel de vraag op of een museum zijn directe omgeving moet volgen of juist dicteren. Sinds de Wunderkammer uit de vroege Renaissance hebben musea transformaties ondergaan. Via de Kunstkamera in Sint-Petersburg, de geleerde kabinetten à la Teylers in Haarlem, wetenschapsmusea als Museum Boerhaave en science centers zoals Nemo zijn we na vier eeuwen aangeland bij het museum van morgen. Hoe ziet dat eruit? Welke factoren zijn daarop van invloed? Bestaat er zoiets als een evolutietheorie van musea?

Zoals gezegd: ik verkeer in verwarring. U, met uw rijke ervaring over zo’n lange periode, heeft over dit alles vast iets waardevols op te merken. Hopelijk zie ik u op 6 juni in Leiden!

Met vriendelijke groet,

Dirk van Delft

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden