Reportage

Gaza ontwikkelt zijn eigen Silicon Valley

In het zwaar getroffen Gaza zijn jongeren enthousiast aan het werk met online-activiteiten. Het project Gaza Sky Geeks helpt hen bij het opzetten van eigen bedrijfjes.

Deelneemsters aan het project Gaza Sky Geeks maken een selfie. Het percentage vrouwen dat meedoet is opvallend hoog.Beeld Magic Lens for Mercy Corps

'De nieuwe Bill Gates kan zomaar uit Gaza komen.' Hij meent het serieus, Said Hassan (29). Hij speurt naar jeugdig talent voor het project Gaza Sky Geeks, dat van de geïsoleerde, armoedige landstrook aan de Middellandse Zee een Arabisch Silicon Valley moet maken.

Goed nieuws uit Gaza is schaars, na het verwoestende Israëlische offensief van vorige zomer. De wederopbouw komt moeizaam op gang. Het schort aan schoon water, elektriciteit is slechts enkele uren per dag beschikbaar.

Maar wie het enthousiasme ziet van tientallen jongeren die met laptops in de weer zijn, ontwaart in elk geval een lichtpuntje. In een flatgebouw bij de vissershaven, die zwaar beschadigd raakte tijdens de zomeroorlog, zijn Palestijnse jongeren bezig de wereld te veroveren - althans online.

Jeugdwerkloosheid

Hier worden apps ontwikkeld, animatiefilms gemaakt, sociale netwerken gecreëerd voor sterk uiteenlopende doelgroepen als zwangere vrouwen en sportliefhebbers in de Arabische wereld. Met dank aan Google, de internationale hulporganisatie Mercy Corps en honderden gulle particulieren uit de hele wereld.

De jeugdwerkloosheid in de Gazastrook ligt boven de 60 procent. 'We willen laten zien dat de jeugd van Gaza wel degelijk toekomst heeft', zegt Said. 'Jongeren moeten in zichzelf gaan geloven.' De Pools-Amerikaanse Iliana Montouk, directeur van het digitale economieprogramma, valt hem bij: 'Er is hier een enorm potentieel aan ruw, jong talent. Wij geven de creatievelingen een steuntje in de rug, maken ze bewust van hun mogelijkheden.'

Toen Gaza gebombardeerd werd en winkels en bedrijven hun deuren sloten, ging het programma gewoon door. 'Bommen sloegen vlakbij in, maar onze mensen bleven gewoon komen', aldus Said. Poëtisch welhaast: 'Met bommen kun je wel mensen doden, maar geen ideeën.'

Veel meisjes

Er zijn opvallend veel meisjes aan het werk in de ruimtes die Gaza Sky Geeks ter beschikking heeft. Opvallend, omdat Palestijnse mensenrechtenorganisaties klagen over discriminatie van vrouwen en meisjes onder de fundamentalistische machthebbers van Hamas. Op scholen zijn jongens en meisjes gescheiden. Op universiteiten wordt scherp in de gaten gehouden of de kledingvoorschriften voor meisjes worden nageleefd. Hier, bij Gaza Sky Geeks, genieten meisjes zichtbaar van de geboden vrijheid.

Een enkeling heeft zich al ontpopt als succesvolle ondernemer. Zoals Mariam Abutelwi, midden twintig, die een soort Uber bedacht. Haar app, Wasselni, is bestemd voor carpoolen in dichtbevolkt gebied - bij uitstek geschikt voor de 1, 8 miljoen inwoners tellende Gazastrook. In 2012 kreeg ze de kans naar Egypte, Jordanië en Israël te reizen, om ook daar Wasselni aan te prijzen. Meisjes krijgen veel gemakkelijker dan jongens een visum om de twee grensovergangen (Erez in Israël en Rafah in Egypte) over te steken.

Voetsporen

Uiteindelijk vond Abutelwi een Palestijnse financier, gevestigd in Nablus, op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. Abultelwi, die met haar familie in een gedeeltelijk door Israëlische bombardementen verwoest huis woont, is de eerste vrouw in Gaza die geld los kreeg voor haar start-up. Ze is trots, 'want een paar jaar geleden wist ik niet eens wat een start-up was.'

Sofia Mosalam, die nog op de middelbare school zit, hoopt in de voetsporen van Mariam te treden. Ze werkt aan Boom Baby Boom, een website waarop zwangere vrouwen informatie kunnen uitwisselen. Het geldt als een kansrijk project, zeker als er een onlinewinkel aan gekoppeld wordt. Sofia wil laten zien dat de combinatie van technologie en zakendoen niet is voorbehouden aan mannen. 'Vrouwen in Gaza kunnen net zoveel als mannen.'

Sofia hoorde vorig jaar van het bestaan van Gaza Sky Geeks. Ze noemt zich, nog maar 17 jaar oud, een van 'de kleine zusters'. Haar droom is naar de VS te verhuizen.

Arabische Uber

Gebrek aan bewegingsvrijheid is het grootste probleem voor jongeren die ondernemer willen worden, zegt directeur Montauk van Gaza Sky Geeks. De grenzen met Israël en Egypte zijn hermetisch afgesloten, geluksvogels als Mariam Abutelwi met haar Arabische variant op Uber daargelaten. Voor veel ondernemers in de dop is een start-up slechts een virtuele vlucht uit de openluchtgevangenis die Gaza is.

Een ander probleem is dat investeerders zeer terughoudend zijn. De instabiliteit in de regio schrikt menigeen af. 'Google is het enige westerse bedrijf dat een bijdrage stortte. Andere bedrijven zijn bang dat een investering in Gaza als een politieke daad wordt gezien', zegt Montauk, die zelf bij Google werkte. Ook was ze werkzaam in Silicon Valley. Daar, maar ook in de Arabische wereld, probeert ze contact te leggen met potentiële investeerders.

Draaischijf

Gaza kan volgens Montauk een regionale 'tech hub' worden, een draaischijf voor technologische ontwikkeling in de Arabische wereld. Gazanen zijn hoogopgeleid. Internet werkt beter dan in veel naburige landen ('zelfs tijdens de laatste oorlog bleven de verbindingen open'). Vrijwel iedere jongere heeft een smartphone. En, misschien wel het belangrijkst, Arabisch is de snelst groeiende taal op internet.

In ruim drie jaar heeft Gaza Sky Geeks meer dan 1.500 jongeren geholpen bij het opzetten van een onlinebedrijf, met wisselend succes. Montauk: 'Het is geen luxe om zulke mogelijkheden te bieden, maar een voorwaarde voor economische groei. Gaza moet het hebben van een robuuste private sector.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden