Gaswinning uit bloedzak en bedpo

Een Delfts ziekenhuis ontdoet zijn afvalwater van medicijnen en hormonen, en krijgt energie op de koop toe...

Op alle afdelingen van het Hippolytus-ziekenhuis, onderdeel van het Reinier de Graaf Gasthuis, in Delft wordt eerdaags een vergruizer geïnstalleerd. Niet vanwege medische doeleinden, maar om vrijwel alle ziekenhuisafval te vermalen.

Twee tegen elkaar in draaiende walsen maken korte metten met niet opgegeten maaltijden van patiënten, bloed- en katheterzakken, bedpo’s met urine en fecaliën. “Zelfs het plastic servies en de kunststof po gaan geheel en al de vermaler in”, zegt Annelies ten Broek, facilitair manager van het Delftse ziekenhuis.

Het in dertig seconden vermalen afval wordt via het bestaande rioolstelsel van het ziekenhuis naar het zogeheten Pharmafilter gestuurd, die de slurry tot in de puntjes zuivert, energie produceert en uiteindelijk water loost dat bijna het predicaat ‘drinkwater’ mag voeren.

Het langst functionerende ziekenhuis van Nederland voert de noviteit in eerste instantie in vanwege hygiënische redenen. “Je moet eens weten hoeveel containers met besmette po’s we tijdens het spitsuur na de maatlijden na de pospoeler moeten sturen”, zegt Ten Broek. Ondanks de strenge hygiënische eisen is het soms onvermijdelijk dat de vuile en schone po’s naast elkaar staan.

Ook verbetering van de logistiek in het ziekenhuis vormde de drijfveer. “Heel vaak zijn de liften geblokkeerd doordat we containers naar de kelder moeten afvoeren. Vervelend voor de bezoekers van het ziekenhuis en niet bijster efficiënt voor het verplegend personeel.”

Door het afval ter plekke te vershredderen zijn beide knelpunten opgelost, zo blijkt uit een zojuist afgerond proefproject dat onder meer begeleid werd door waterdenktank STOWA. Tijdens de proef werd tien procent van het ziekenhuisafval verwerkt. “Het is kostenneutraal, vermoedelijk zelfs winstgevend”, meldt Ten Broek. “We besparen aanzienlijk op onze afvalkosten en spoelwater en hebben meer tijd voor het uitvoeren van verpleegkundige handelingen.”

Al dat vergruisde afval komt terecht bij een zeecontainer die een hele serie apparaten bevat. “Eerst scheiden we de vaste deeltjes uit het afvalwater”, zegt Ed van den Berg, bedenker van het Pharmafilter. Die vaste deeltjes gaan naar een vergister die al het organisch materiaal ervan omzet in energierijk biogas. Dagelijks produceert het ziekenhuis 7 tot 9 kubieke meter gas, ruim voldoende voor de energievoorziening van het nieuwe afvalsysteem.

Ook de plastic korreltjes van bijvoorbeeld het wegwerpservies of de kunststof bedpo komen in de vergister. “De korreltjes worden niet vergist en belanden dus in de restfractie. Dat spul wordt opgehaald en ontgift, waarna het geschikt is als isolatieplaatmateriaal”, zegt Van den Berg.

In de toekomst zal deze vorm van hergebruik overbodig worden. Want als het ziekenhuis overschakelt op bioafbreekbare plastics – die bijvoorbeeld zijn gemaakt van maïs - krijgt de vergistingsunit meer werk en stijgt de energieproductie navenant.

De technische vormgeving van Pharmafilter is verzorgd Grontmij. Het project heeft in kort tijdsbestek al drie klinkende prijzen in de wacht gesleept; de EEP-award van Europese milieubladen, de Vernuftelingprijs van tijdschrift ‘De Ingenieur’ en de Aquatech-award van de gelijknamige milieubeurs.

Het vloeibare deel, met daarin onder meer opgeloste medicijnen en hormonen en hun afbraakproducten, wordt naar een zogeheten membraanbioreactor gepompt. “Daar ontfermen bacteriën zich over de verdere zuivering van het afvalwater en zorgen de membranen voor scheiding.”

Het gezuiverde water dat door de membranen gaat, bevat nog deels medicijnen en hormonen. Daarom wordt dit water door een actief koolfilter (norit) en een ozoninstallatie gevoerd. “Het water dat we uiteindelijk op het riool lozen is voor 99,998 procent schoon”, aldus Van den Berg.

Naast andere ziekenhuizen zien ook diverse zorginstellingen kansen voor Pharmafilter. Binnenkort start een proef in Brabant.

In de toekomst kan Pharmafilter ook fosfaat uit urine terugwinnen en naar believen nieuwe recyclingsopties bijschakelen. “Zulk schoon water op riool lozen is zonde”, zegt facilitair manager Annelies ten Broek van het Delftse ziekenhuis. “We gaan dat water opnieuw gebruiken in het ziekenhuis als koel- of spoelwater. We hebben dan geen afval en rioolwater meer en produceren nog energie op de koop toe.”

Een computerbeeld van de afbreekbare bedpo die het Hyppolytus-ziekenhuis in gebruik gaat nemen. Beeld
Een computerbeeld van de afbreekbare bedpo die het Hyppolytus-ziekenhuis in gebruik gaat nemen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden