Gaslek in de bodem van Oost-Drenthe, grondwater bij Sleen bevat methaan

In 1965 ging het in Oost-Drenthe bij Sleen faliekant mis bij een gasboring. Bij een explosie ontstond een meer van drijfzand dat de hele boortoren opslokte. Een halve eeuw later maken geologen zich zorgen over de rampplek.

Verdwenen boortoren 't Haantje Foto Streekeigen Sleen

Er zit een gaslek in de bodem van Oost-Drenthe. Het grondwater bij het dorpje Sleen bevat methaan, afkomstig uit het gasveld dat daar op twee kilometer diepte in de ondergrond zit. Dat concluderen aardwetenschappers van de Universiteit Utrecht en het wateronderzoeksinstituut KWR uit de chemische analyse van het water. Het aardgas sijpelt door barsten die 52 jaar geleden bij een boorongeluk zijn ontstaan, denken de geologen.

Methaan is niet giftig, maar bij hoge concentraties zoals bij Sleen is waakzaamheid geboden. Als het gas uit het water vrijkomt in een slecht geventileerde ruimte is er kans op explosies, eventueel gevolgd door brand. Of het aardgas bij Sleen aan het aardoppervlak ontsnapt moeten de wetenschappers nog uitzoeken. 'Als dat zo is kan dat op deze locatie gelukkig weinig kwaad', zegt geohydroloog Niels Hartog van KWR, die aan het onderzoek meewerkte. 'Het is landbouwgebied, het gas kan dus weg. Dat was anders geweest als ze er een woonwijk hadden gebouwd, met kelders en kruipruimtes.'

De provincie laat weten het grondwater op allerlei vervuilende stoffen te controleren, maar tot dusver niet op methaan.

Voor het drinkwater is dat geen probleem, zegt Nico van der Moot, geohydroloog bij het waterbedrijf WMD dat Drenthe van drinkwater voorziet. Methaan wordt standaard en met een simpele procedure bij de zuivering uit het water verwijderd, vertelt Van der Moot, die niet betrokken is bij de studie.

'Dat er methaan uit een aardgasveld in het grondwater zit is uitzonderlijk', verduidelijkt hij, 'maar methaan uit andere bronnen komt vaak voor.' Ook bodembacteriƫn die dood plantenmateriaal afbreken produceren het gas, vaak in hoge concentraties. 'Moerasgas, heet het dan. In Spannenburg in Friesland wordt het zelfs uit het drinkwater gewonnen als brandstof', zegt Van der Moot.

Jasper Griffioen, geochemicus aan de Universiteit Utrecht die ook aan het onderzoek meewerkte, beaamt het. 'Ik ken uit India en Nepal wel heilige bronnen waar een eeuwigdurend vlammetje brandt op het wateroppervlak', zegt Griffioen. 'Hindoestanen vinden dat een heilige plek, wij zien het als een aardwetenschappelijk fenomeen.'

Ongeluk

De vondst van het lekkende aardgasveld in Sleen was geen toeval, benadrukt aardwetenschapper Gilian Schout van de Universiteit Utrecht, hoofdauteur van het PNAS-artikel. 'We waren gericht op zoek naar lekkages, ook bij natuurlijke breuken en voormalige boorputten.'

De zoektocht naar geschikte locaties om bijvoorbeeld CO2 of afvalwater in de bodem op te slaan is in volle gang, en dan het van belang te weten of er zwakke plekken zijn om in de gaten te houden, legt hij uit. 'Als er methaan kan weglekken, kunnen er in principe ook andere gassen en vloeistoffen doorheen.'

Het gasveld bij Sleen was een logische plek om in dit onderzoek mee te nemen. In februari 1965 ging het hier bij een gasboring faliekant mis. De hoge druk in het gasveld veroorzaakte een explosie waarbij drijfzand ontstond, en de gehele 50 meter hoge boortoren in de bodem verdween. Een paar maanden lang spoot een mengsel van aardgas, modder en stenen uit de grond omhoog, pas daarna had de NAM de situatie weer onder controle.

Dat er nog altijd aardgas lekt, blijkt uit de chemische signatuur van het methaan in het grondwater - die is namelijk hetzelfde als de samenstelling van het methaan uit het gasveld van Sleen. Wel wordt het methaan in het grondwater afgebroken, ontdekten de onderzoekers. De methaanconcentratie neemt snel af naarmate de afstand tot de rampplek groter wordt.

Andere lekkages dan die bij Sleen hebben de onderzoekers in Nederland vooralsnog niet aangetroffen.

Meer over