Game over

Gameverslaafden kunnen zich sinds kort in een Amsterdamse kliniek laten behandelen. Na vijf weken moeten ze klaar zijn voor een wat normaler leven....

De adrenaline raast door het lijf van Tim (21). Hij is er eerlijk over: zodra hij zich in het veld van de paintball-wedstrijd bevindt, wil hij iedereen neerschieten. Tim, een energieke, gezette jongen met een heldere oogopslag en donkere korte krullen, is gameverslaafd. Het paintballen is een uitje van afkickkliniek Smith and Jones, waar hij behandeld wordt. Tot voor kort bewoog hij zich tussen fictieve personages in een virtuele wereld, soms wel twintig uur per dag. Zat hij in zijn kamer achter de computer, met een lege colafles binnen handbereik, zodat hij niet uit zijn concentratie werd gebracht door verplicht wc-bezoek: plassen gebeurde ter plaatse.

Tim doet het nu al twee maanden zonder - ook zonder de cocaïne die hem wakker hield. Hij liet zich bij Smith and Jones, genoemd naar de meest voorkomende Engelse achternamen, aanvankelijk behandelen voor zijn cokeverslaving.

Sinds juli biedt de particuliere Amsterdamse afkickkliniek ook een interne therapeutische behandeling voor gameverslaafde jongeren. In vijf weken worden ze klaargestoomd om terug te keren naar een leven buiten de computerkamer.

'Het is niet zo dat wij dachten: we gaan op zoek naar gameverslaafden. Zij kwamen op ons af', zegt Keith Bakker (46), oprichter van Smith and Jones en ooit zelf verslaafd aan drank en drugs. 'Vaak gaat gameverslaving gepaard met andere verslavingen, zoals aan drugs en alcohol.'

Het gedrag van de gamers krijgt gedurende de therapie veel aandacht. Ze worden uit hun vertrouwde omgeving gehaald en kunnen zo afstand nemen van hun probleem - in een computerspel weten ze te overleven, nu nog in de echte wereld.

Terschelling

Elke week trekken de gamers eropuit. Om te skydiven op Terschelling, een dagje te karten, een klimwand te bedwingen, of te paintballen, zoals vandaag. 'Gaming is een isolerende verslaving', zegt Bakker. 'De meeste verslaafden zijn jonger dan twintig en zitten alleen maar thuis. Die activiteiten organiseren we om hen in het echte leven dezelfde adrenalinekick te bezorgen die ze uit games halen. En om ze onder de mensen te brengen. Uiteindelijk kun je dan makkelijker door ze heen breken.'

Computer uit

Een van de gamers is de 19-jarige Wilbert, afkomstig uit het Gooi. Hij gaat volledig op in het bedenken van een strategie, een belangrijk onderdeel van een potje paintball. Tijdens het spelen van zijn favoriete computerspel World of Warcraft - World of Worldcrack noemt een van de therapeuten het - deed hij niet anders. Een maand geleden zette hij zijn computer uit.

World of Warcraft is een ingewikkeld online spel, dat spelers makkelijk aan zich bindt. Wilbert: 'Het doel van het spel is het veroveren van begerenswaardige voorwerpen. En pas bij niveau 60 begint het echte werk. Dan vecht je tegen de sterkste monsters om op een plek te komen waar bijvoorbeeld een bijzonder zwaard valt te halen. De vijanden in deze gebieden zijn te lastig om in je eentje te bestrijden. Je moet dus teams vormen. En de juiste mensen bij elkaar krijgen kost veel tijd. Als je eenmaal hebt wat je zocht, hebben de makers van het spel alweer nieuwe dingen ontwikkeld die je nog liever wilt. Het houdt nooit op.'

Vanaf het moment dat hij op kamers ging om rechten te studeren, speelde hij gemiddeld tien uur per dag, zo'n anderhalf jaar lang. Soms kwam hij twee dagen niet buiten. 'Als ik dan naar de supermarkt ging, vroeg ik me af wat de mensen van mij vonden, of ik er raar uitzag.' Een vriend deed hem beseffen dat hij echt een probleem had. Een maand geleden deelde hij zijn medespelers mee dat hij stopte en zijn studie ging afmaken.

Tot op heden is hij niet meer met een computer in aanraking geweest - opnieuw inloggen volgt pas later in de therapie. Want dat gamers uiteindelijk weer gewoon moeten kunnen computeren, staat vast, zegt hoofdtherapeut Dennis Auld. 'Mensen met een eetstoornis kunnen voedsel ook niet uit de weg gaan.'

Blank

De gemiddelde gamer is man en blank. De helft komt uit een eenoudergezin en een groot deel heeft iemand in de familie die aan een verslaving lijdt.

De 29-jarige Hyke was twintig jaar verslaafd aan gamen, waarvan dertien jaar ook aan drugs. Op zijn achtste kreeg hij zijn eerste spelcomputer. Een Commodore 64. Hij kwam er alleen nog achter vandaan om andere games te ontdekken. 'Ik speelde wat mijn vrienden speelden. En ik wilde beter zijn dan zij.'

Zijn ouders, die nog vier andere kinderen hadden, dachten dat hij veel op zijn kamer zat te lezen en motiveerden hem om meer naar buiten te gaan. Dan ging hij bij een vriendje gamen. In de derde klas van de middelbare school bleef hij zitten. Als hij niet zat te gamen, blowde hij. Want hij raakte vaak geïrriteerd tijdens het gamen en van wiet werd hij relaxter; stoned kon hij langer doorgaan. Hyke: 'Ik zat in een illusie. Voelde me eenzaam en buitengesloten. Want ik wist dat er een hoop aan me voorbijging. Maar wat?'

Toen hij aan zijn studie bedrijfseconomie begon, ging hij op kamers wonen. Twaalf tot zestien uur per dag zat hij achter de computer. 'Als mijn ouders langskwamen, zorgde ik dat ik onder de zonnebank was geweest en goed had gegeten, zodat ik er gezond uitzag.' Hij loog dat hij lekker had gesport en gewerkt en wat vrienden had gezien. Na anderhalf jaar moest hij zijn studie afbreken. Nu werkt hij in de familiezaak: twee sportcentra voor tennis, squash en fitness.

Tim en Hyke volgen niet alleen de therapie voor gameverslaafden, ze zijn er ook voor alle vragen van nieuwelingen. Dit valt onder de nabehandeling. Net als de gespreksgroepen waarvan je deel blijft uitmaken. Directeur Keith Bakker vindt het belangrijk dat ervaringsdeskundigen de gamers bij staan: 'Zij prikken zo door hen heen.' In het begin heeft Wilbert inderdaad veel aan Tim gehad. Hij voelde zich niet geaccepteerd tussen de 'echte verslaafden', waarmee hij de alcohol- en cocaïnegebruikers bedoelt. 'Tim was als een brug voor mij.'

'Mensen die van alcohol en drugs afkicken, vinden nogal eens dat de gamers niet hetzelfde hebben doorstaan als zij', zegt Dennis Auld. 'Gamers zaten altijd veilig binnen, terwijl zij naar buiten moesten om aan alcohol of drugs te komen. Maar uiteindelijk herkennen ze elkaar in hun gevoelens: schaamte, onmacht, het gevoel dat je morgen écht gaat stoppen.'

Nu doen de gamers veel met de andere cliënten samen. 'Drie uur per dag zitten ze bij elkaar. De rest van de tijd volgen gamers het programma met de anderen.'

Wilbert kan zich voorstellen dat niet iedereen een gameverslaving serieus neemt. 'Maar als je kijkt hoe een verslaving werkt, dan vind je oneindig veel overeenkomsten tussen gamen, drugs en alcohol. Zoals het gevoel dat je meteen een fix moet hebben, dus wilt gebruiken. En er alles voor over hebt om die te halen. Moeten snuiven of moeten spelen, dat is allemaal hetzelfde.'

Targets

Nadat de vlag is veroverd, verzamelen de uitgeputte strijders zich rond een houten bankje. Tijd voor een korte bespreking. Wat doet het paintballen met ze? 'Fun, great, a rush, frustration, anger, adrenaline', vat Tim samen. 'Hier kun je echte mensen neerschieten, zelfs de directeur. Ik zie ze als targets.' Het bevalt hem beter dan achter de computer hangen.

Wilbert zucht: 'I feel stressed.' Het uitstippelen van een strategie was dan wel leuk, maar het schieten en zelf doelwit zijn vond hij minder interessant.

Na het spelen keert de groep terug naar hun thuis, het Wild Horses Centre in hartje Amsterdam. Deelnemers die een interne behandeling volgen, overnachten er. Wilbert slaapt met drie mensen op een kamer. Vroeger was hij graag alleen, nu juist niet meer.

Wil hij toch een moment voor zichzelf, dan benut hij de tien 'meditatieminuten' waarmee elke dag begint. Daarna kan hij tijdens het programmaonderdeel 'here and now' kwijt wat hij op dat moment voelt. Om elf uur volgt een van eerste sessies in de zogeheten stappenbehandeling, waarin mensen hun levensverhaal vertellen.

Ook Wilbert heeft dat gedaan. Zijn geschiedenis blijft in de groep en dat wil hij graag zo houden. Vertellen wat er is gebeurd, 'kan echt niet'. 'Het is niet heel belangrijk te weten waarom je verslaafd bent geworden. Het gaat erom dat je goed met je gevoelens leert omgaan. Door te gamen onderdruk je emoties. Die moet je eruit laten komen, zodat je helemaal clean kunt worden. Ik wil niet meer hoeven gamen om me goed te voelen.' Regelmatig heeft hij contact met zijn familie. Soms komen zijn ouders en zusje naar Amsterdam voor een 'family meeting'. Het is de bedoeling dat zij dit ook na afloop van de therapie blijven doen.

Gezwicht

Twee weken na de paintball-ochtend zitten dertien mensen op groene stoelen in een cirkel op de derde verdieping van het Wild Horses Centre. Eén muur is beschilderd: een cirkel met een bloem erin, en een tekst: 'God, grant me the Serenity to accept the things I cannot change, the Courage to change the things I can, and the Wisdom to know the difference.' Deze middag vindt de 'process group' plaats, waarin de ontwikkeling van de cliënten wordt besproken.

Keith Bakker leidt de groep, die bestaat uit acht mannen en vier vrouwen, met diverse verslavingen. Hij valt meteen met de deur in huis en zegt: 'Iemand van ons is gezwicht.'

Voordat de langharige blonde vrouw die gisteren heeft gebruikt aan het woord komt, vertelt hij dat het daadwerkelijke gebruiken niet het moment is waarop het misgaat. 'De terrorist in je hoofd zet je al eerder op het verkeerde pad. Hij fluistert je toe een andere weg in te slaan.'

De vrouw van de terugval heeft hetzelfde doorgemaakt. Al twee weken wist ze dat ze drugs wilde gebruiken, geeft ze toe.

Wilbert herkent het verhaal. Als hij de neiging ontwikkelt om te gaan gamen, krijgt hij eerst zin in een sigaret. Terwijl hij niet eens rookt. Dat is de terrorist in je, benadrukt Keith Bakker.

Ook bij ex-gamer Hyke ging het vorig jaar tijdens de therapie mis. In november kocht hij een nieuw spel. Gewoon, om even te proberen. Hij begon om vijf uur 's middags. Toen hij de ochtend erop om zes uur nog steeds bezig was, besefte hij dat hij niet normaal kon gamen. Het was zijn geluk dat op dat moment zijn computer crashte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden